Một dự luật đang tham vấn, chưa phải quy định đã có hiệu lực
Ngoại Trưởng Espen Barth Eide nói Na Uy đang cân nhắc luật cấm thương mại với mọi khu định cư Israel và có thể áp dụng hình phạt đến ba năm tù với vi phạm. Theo thông tin công bố, dự luật của Bộ Ngoại Giao Na Uy đã được đưa ra tham vấn từ tháng 6, với thời hạn đóng góp ý kiến kết thúc ngày 19/9. Ông Eide bày tỏ kỳ vọng Storting, Quốc Hội Na Uy, sẽ xem xét và thông qua trong mùa thu.
Điểm cần nhấn mạnh là đây vẫn là đề xuất pháp lý. Nội dung cuối cùng, thời điểm trình Quốc Hội và cách thực thi đều có thể thay đổi sau tham vấn. Việc trình bày nó như một lệnh cấm đã thi hành sẽ không chính xác. Sự phân biệt này quan trọng với doanh nghiệp, tổ chức xã hội và người dân đang theo dõi các hệ quả pháp lý lẫn ngoại giao.
Các lập luận ủng hộ dự luật chỉ càng mạnh hơn vì tình hình ở Bờ Tây đã xấu đi.
Phạm vi dự kiến từ hàng hóa đến hoạt động kinh doanh liên quan
Theo các báo cáo về dự thảo, lệnh cấm có thể áp dụng cho nhập khẩu hàng hóa từ khu định cư và xuất khẩu hàng hóa đến đó. Hàng hóa được Eide nêu ví dụ gồm rượu vang và một số sản phẩm nông nghiệp, dù ông cũng cho biết quy mô thương mại giữa Na Uy với các khu định cư không lớn.
Một số phân tích về đề xuất nói phạm vi còn có thể bao gồm mua bất động sản, dịch vụ xây dựng, kỹ thuật, kiến trúc, môi giới và các hoạt động hạ tầng gắn trực tiếp với việc xây dựng hoặc mua bán tài sản trong khu định cư. Nếu được thông qua theo hướng này, luật sẽ vượt xa một biện pháp tẩy chay hàng tiêu dùng. Nó đòi hỏi doanh nghiệp đánh giá kỹ chuỗi cung ứng, đối tác và nơi hoạt động thực tế của mình.
Một quy định thương mại chỉ công bằng khi phạm vi của nó rõ ràng để mọi bên có thể tuân thủ.
Bờ Tây, Đông Jerusalem và những lập trường không thể dung hòa
Dự luật dự kiến bao gồm Đông Jerusalem. Phần lớn cộng đồng quốc tế coi Đông Jerusalem và Bờ Tây là lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, đồng thời nhiều nước xem Đông Jerusalem là thủ đô tương lai của một nhà nước Palestine. Israel sáp nhập Đông Jerusalem năm 1980, sau khi kiểm soát khu vực trong cuộc chiến năm 1967, và coi khu vực này là một phần không thể tách rời của Jerusalem.
Sự khác biệt đó khiến bất kỳ biện pháp thương mại nào cũng mang sức nặng chính trị. Nhiều khu dân cư Do Thái ở Đông Jerusalem trên thực tế đã hòa vào không gian đô thị Jerusalem, trong khi Na Uy và các bên ủng hộ dự luật muốn áp dụng biện pháp với cả những khu vực này. Thảo luận pháp lý vì vậy không thể tách rời ký ức lịch sử, nhu cầu an ninh, quyền tự quyết và tương lai của một giải pháp chính trị cho người Israel lẫn Palestine.
Khi bản đồ còn tranh chấp, mọi quyết định kinh tế cũng mang theo một lập trường chính trị.
Bối cảnh các biện pháp châu Âu và phản ứng của Israel
Động thái của Na Uy diễn ra sau gói trừng phạt liên quan khu định cư mà Vương Quốc Anh công bố trong tuần trước. Canada, Denmark, Finland, France, Iceland, Ireland, Poland, Portugal, Spain và Sweden cùng Na Uy ra tuyên bố bày tỏ ý định thực hiện hoặc ủng hộ các biện pháp tương tự. Điều này cho thấy tranh luận về thương mại đang chuyển dần thành một phần của chính sách đối ngoại châu Âu rộng hơn.
Đại Sứ Quán Israel tại Oslo phản đối đề xuất, gọi việc hình sự hóa thương mại là biểu hiện “hoạt động chống Israel ám ảnh” của ngoại trưởng Na Uy. Phản ứng nhấn mạnh sự xa cách ngoại giao giữa hai bên, vốn đã bị tác động khi Na Uy công nhận Nhà Nước Palestine năm 2024 cùng Ireland và Spain. Bất đồng gay gắt là có thật, nhưng cách nó được xử lý sẽ ảnh hưởng đến không gian đối thoại, an ninh cộng đồng và triển vọng giảm căng thẳng.
“Một chính sách đối ngoại bền vững cần vừa kiên định nguyên tắc, vừa giữ cánh cửa đối thoại mở.” - Bài học từ tranh luận Na Uy - Israel

















