Khủng hoảng an toàn cho nhà báo tại Mexico năm 2026

Từ đầu năm 2026, Mexico chứng kiến 7 vụ sát hại nhà báo, tạo ra môi trường làm việc đầy rẫy sự sợ hãi và đe dọa đối với giới truyền thông. Vụ việc gần đây nhất là cái chết của Francisco Alejandro Leyva Aguilar, một cây bút kỳ cựu, vốn nổi tiếng với các bài viết chỉ trích chính quyền bang Oaxaca. Ông bị bắn khi đang ăn tại một quán taco ở San Pablo Etla. Mặc dù đã từng báo cáo về các mối đe dọa này đến chính quyền bang và liên bang từ năm 2025, song không có biện pháp bảo vệ nào được tiến hành.

Các tổ chức bảo vệ tự do báo chí đã lên tiếng chất vấn sự thờ ơ của các cơ quan chức năng trong việc bảo vệ các nhà báo trước nguy hiểm rõ ràng. Sự việc này cho thấy Mexico vẫn chưa có phản ứng hiệu quả nhằm bảo đảm an toàn cho giới truyền thông trong bối cảnh bạo lực gia tăng.

Một loạt vụ giết người liên tiếp gây rúng động

Trước vụ sát hại Leyva Aguilar, nhiều nhà báo khác cũng bị giết trong một chuỗi hành động bạo lực kéo dài. Vào ngày 16/7, Josué Martínez Contreras, 39 tuổi, bị bắn chết khi đang ở San Lucas Atoyatenco (huyện San Martín Texmelucan, Puebla).

Advertisement300 × 250

Con trai 13 tuổi của ông cũng chứng kiến vụ việc và đã gọi cấp cứu nhưng không thể thay đổi kết quả.

Josué là một luật sư, học giả và nhà báo độc lập từng công khai lên án các hành vi tham nhũng và tạo ra các kết nối nước trái phép tại địa phương. Ông từng bị quấy rối bởi chính quyền cùng thanh tra nước Mexico, bị buộc phải đóng khoản tiền phạt 6.000 peso dù đã chứng minh thanh toán đầy đủ. Đoạn video của ông trên mạng xã hội cho thấy tình trạng khủng bố mà ông phải chịu từ các cơ quan công quyền và quyết tâm đấu tranh vì quyền lợi người dân.

Cùng thời gian này, Manuel Alejandro Moreno Serna - nhà báo độc lập và hoạt động bảo vệ môi trường - bị sát hại ở Zihuatanejo, Guerrero; Roxana Berenice Guzmán, nhà sáng lập trang tin Pulso Informativo del Sureste tại Veracruz, cũng bị bắt cóc và giết sau khi đoạn video ghi lại cảnh cô bị tấn công được công bố. Luis Ángel López Valdez và Carlos Castro đều bị sát hại tại Poza Rica, Veracruz; Juan David Gámez bị giết ở Nuevo León hồi tháng 3 năm nay.

Thách thức trong điều tra và lên án quốc tế

Giới chức Puebla đã mở cuộc điều tra về vụ Josué Martínez Contreras, trong khi cảnh sát bắt giữ 8 nghi phạm liên quan đến vụ sát hại Roxana Guzmán, bao gồm 4 cảnh sát địa phương. Tuy nhiên, chỉ duy nhất vụ án về Roxana có người bị tạm giam, còn lại đa số vụ giết người đối với nhà báo vẫn chưa tìm ra thủ phạm.

Reporters Without Borders (RSF) kêu gọi chính phủ Mexico tăng cường trách nhiệm đối với việc bảo vệ báo chí, nhấn mạnh rằng việc chỉ mở cuộc điều tra mỗi khi có nhà báo bị sát hại là chưa đủ. Artur Romeu, giám đốc RSF khu vực Mỹ Latinh, nhấn mạnh chính quyền phải thực hiện các biện pháp ngăn chặn nhằm dập tắt những hành vi bạo lực tiếp tục xảy ra.

Trong khi đó, chính quyền địa phương như bà Blaine Nahle, Thống đốc Veracruz thuộc đảng Morena, khẳng định rằng các vụ chết người không liên quan đến hoạt động báo chí và cho biết quyền tự do ngôn luận vẫn được đảm bảo trong chính quyền của bà. Tổng thống Claudia Sheinbaum cũng yêu cầu các bộ ngành tiếp tục điều tra các vụ việc nhà báo bị sát hại.

Hoàn cảnh làm việc và các vụ tấn công khác đe dọa báo chí Mexico

Bên cạnh tình hình bạo lực đe dọa mạng sống nhà báo, đội ngũ truyền thông địa phương còn đối mặt với nhiều khó khăn về môi trường làm việc, trong đó có áp lực từ chính quyền và nỗi lo từ các nhóm tội phạm có tổ chức. Nhiều nhà báo cần làm thêm nghề khác để trang trải cuộc sống với mức lương trung bình chỉ khoảng 8.000 peso/tháng cho gần 38 giờ làm việc mỗi tuần.

Năm 2026 cũng ghi nhận hàng loạt vụ tấn công nhằm vào báo chí. Đơn cử như vụ xả súng vào nhà Giám đốc Grupo Adiscusión ở Culiacán; vụ bắn vào nhà Ôscar Merino Ruiz, nhà báo của OM Noticias; các đe dọa và hành động trả đũa nhằm vào Juan Manuel Partida Valdez, Chủ tịch Hiệp hội Nhà báo Sinaloa; hay việc nhân viên Bộ Hải quân Mexico phá hủy dữ liệu và đe dọa luật pháp đối với các nhà báo đưa tin về vụ tràn dầu tại Pánuco.

Những vụ việc như phóng viên Marcos Ramos từng bị bắn và tự hạn chế đưa tin về bạo lực, hay vụ Ângel Maldonado ở Coahuila trải qua vụ tấn công bằng đá sau khi đưa tin về một vụ lạm dụng tình dục, đã phản ánh mức độ nguy hiểm và sự cản trở đối với tự do thông tin tại Mexico.

Đáng chú ý, một số địa phương đã áp đặt những quy định luật pháp nhằm hạn chế quyền tự do ngôn luận, đồng thời có các trường hợp phóng viên bị bắt giữ với cáo buộc liên quan tới khủng bố hoặc chỉ vì sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • 7 nhà báo đã bị sát hại trong 6 tháng đầu năm 2026 tại Mexico, phản ánh tình trạng bạo lực nghiêm trọng với báo chí.
  • Các vụ án chỉ mới bắt giữ và truy tố nghi phạm trong một số ít trường hợp, gây lo ngại về sự tiếp diễn của tội phạm không bị xử lý.
  • Nhiều nhà báo tại Mexico nhận được các mối đe dọa hoặc bị quấy rối bởi chính quyền và các tổ chức khác trước khi bị giết.
  • Mức lương trung bình của nhà báo tại Mexico thấp, nhiều người phải làm thêm nghề khác để trang trải cuộc sống.
  • Tổ chức quốc tế như RSF kêu gọi chính phủ Mexico tăng cường các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ cho giới truyền thông.

Đăng ký bản tin QMVN