Bốn cựu quản lý đối diện cáo buộc
Ngày 7/10, công tố viên tại Niigata đưa ra cáo buộc sơ suất nghề nghiệp gây chết người đối với Motoyasu Sato, 56 tuổi, cựu giám đốc điều hành Sanko Seika; Hirohisa Sato, 62 tuổi, cựu trưởng bộ phận sản xuất; Katsuyuki Tamagawa, 59 tuổi, cựu trưởng bộ phận quản lý sản xuất; và Tomio Habe, 62 tuổi, cựu quản lý nhà máy Arakawa. Cả bốn bị truy tố mà không bị bắt giam.
Các công tố viên cho rằng nhóm lãnh đạo có nghĩa vụ nhận diện và giảm thiểu nguy cơ cháy nổ sau những sự cố đã xảy ra trước đó. Tài liệu truy tố tập trung vào các biện pháp cụ thể tại dây chuyền sản xuất, thay vì chỉ xem xét hành động ứng phó trong đêm xảy ra hỏa hoạn.
Trạng thái pháp lý của vụ việc cần được hiểu chính xác: cáo trạng nêu quan điểm của bên buộc tội và sẽ được xem xét qua thủ tục tố tụng. Nhà chức trách chưa công bố lời nhận tội hay phủ nhận của các bị can; vì vậy, chưa thể xem cáo buộc là phán quyết cuối cùng.
Những cảnh báo bị bỏ qua
Điểm đáng chú ý nhất của hồ sơ là nguy cơ đã có dấu hiệu từ nhiều năm trước. Sở cứu hỏa Murakami ghi nhận tám vụ cháy, kể cả các đám cháy nhỏ, tại nhà máy trong giai đoạn 1988–2019; nhiều vụ được cho là liên quan tới vụn bánh gạo bị bắt lửa.
Theo cáo trạng, vụn bánh chứa dầu có thể tích tụ ở đáy bộ phận sấy lắp trên lò, tạo điều kiện phát hỏa. Những biện pháp được nhắc tới bao gồm thay đổi cách bố trí máy sấy và chủ động dọn sạch nguyên liệu dư thừa, thay vì để lượng vụn nguy hiểm tồn đọng trong quá trình sản xuất.
Đây là vấn đề quen thuộc trong công nghiệp thực phẩm: mối nguy không nhất thiết bắt đầu từ một hóa chất bất thường hay máy móc mới, mà đôi khi đến từ cặn nguyên liệu sinh ra mỗi ngày. Nếu cơ sở thiếu cơ chế rà soát sau sự cố, nguy cơ nhỏ có thể được bình thường hóa cho tới lúc gây hậu quả lớn.
Lối thoát hiểm và trách nhiệm bảo vệ công nhân
Vụ cháy bùng phát ngày 11/2/2022, thiêu hủy khoảng 8.800 mét vuông nhà xưởng tại Murakami và cướp đi sinh mạng của sáu nhân viên ở độ tuổi từ đôi mươi tới ngoài bảy mươi. Theo tường thuật của hãng Kyodo, nạn nhân bao gồm hai nam nhân viên trẻ và bốn nữ lao động bán thời gian lớn tuổi.
Báo cáo điều tra do Sanko Seika công bố cho thấy một số nạn nhân chưa được diễn tập sơ tán, vì thế có khả năng không biết vị trí cửa thoát hiểm. Cáo trạng cũng cáo buộc những người quản lý không phổ biến đầy đủ tuyến đường sơ tán cho nhân viên.
Một kế hoạch an toàn chỉ hiện hữu trên giấy không thể bảo vệ người lao động khi khói, nhiệt và sự hoảng loạn xuất hiện. Việc huấn luyện, kiểm tra lối thoát, phân công trách nhiệm và diễn tập định kỳ là những phần không thể tách rời của hoạt động sản xuất, đặc biệt tại nhà máy vận hành dây chuyền nhiệt.
Quá trình điều tra và câu hỏi còn lại
Tháng 2/2024, hồ sơ về bốn người này được chuyển cho công tố viên; Motoyasu Sato rời chức giám đốc điều hành vào tháng tiếp theo. Đến tháng 10/2026, vụ việc bước sang giai đoạn truy tố, mở đường để các cáo buộc được kiểm tra theo trình tự tư pháp.
Một nhánh điều tra khác về việc không thực hiện biện pháp phòng cháy theo luật an toàn lao động từng được chuyển đi vào năm 2024, nhưng không dẫn tới truy tố trong năm 2025. Điều đó khác với cáo buộc sơ suất gây chết người vừa được công bố; hai thủ tục có cơ sở pháp lý và quyết định tố tụng riêng.
Đối với gia đình người thiệt mạng, phiên tòa sắp tới có ý nghĩa vượt ra ngoài việc xác định trách nhiệm cá nhân. Vấn đề rộng hơn là liệu bài học của một vụ cháy có được chuyển thành thay đổi thực chất trong văn hóa an toàn nhà máy, để cảnh báo hôm nay không trở thành bi kịch ngày mai.

















