Từ Miami tới Bangui
Daniela Fuentes đã sống như một người phụ nữ từ tuổi thiếu niên ở Cuba và bắt đầu dùng hormone từ năm 18 tuổi. Ở Miami, cô đội bộ tóc giả vàng, tự do đi lại như chính mình. Nay ở Bangui, cô chỉ dám đội tóc giả trong phòng tắm riêng, cố không để ai chú ý tới vẻ ngoài của mình.
"Mọi thứ ở đây đều khó khăn vì tôi phải che giấu con người thật của mình." — Daniela Fuentes
Cộng hòa Trung Phi là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, từng trải qua nhiều xung đột và nằm trong danh sách Bộ Ngoại giao Mỹ khuyến cáo công dân không nên tới. Fuentes cho biết cô chỉ nghe tới tên quốc gia này khi đã ngồi trên chuyến bay trục xuất.
Cuộc sống ẩn mình trong khu tạm trú
Fuentes sống trong một khu chung cư nơi chính quyền bố trí cho nam giới bị trục xuất, ở chung phòng với bốn người đàn ông Cuba. Không có giấy tờ tùy thân, nhóm người này không thể đi làm và được khuyên hạn chế ra ngoài để tránh rắc rối với cảnh sát.
Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) cung cấp lương thực, còn họ phải kêu gọi quyên góp để mua thực phẩm.
"Cả cuộc đời tôi, toàn bộ bản sắc của tôi, đã bị lấy đi." — Daniela Fuentes
Những người đàn ông Cuba cùng phòng biết cô là phụ nữ và luôn để mắt bảo vệ cô. Có lần ở siêu thị, nhân viên chỉ trỏ vào cơ thể cô và ban đầu từ chối bán trái cây. Một quan chức Bộ Ngoại giao Cộng hòa Trung Phi cho biết những người bị trục xuất đang được chăm sóc tốt và được IOM giám sát. Năm nay, Mỹ cam kết tài trợ 85 triệu USD cho các hoạt động của IOM tại nước này.
Chính sách trục xuất sang nước thứ ba
Câu chuyện của Fuentes nằm trong một chính sách rộng lớn hơn mà chính phủ Mỹ chưa công bố đầy đủ chi tiết. Các số liệu từ những tổ chức theo dõi cho thấy:
- Khoảng 25.000 người đã bị Mỹ trục xuất sang hơn hai chục quốc gia không phải nước của họ, phần lớn tới Mexico, theo nhóm Third Country Deportation Watch.
- Từ tháng 1/2025 đến tháng 8/2026, hơn 500 người bị đưa tới các nước châu Phi, trong đó ít nhất 12 người thuộc cộng đồng LGBT bị đưa tới những nơi hình sự hóa quan hệ đồng giới, theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền.
- Eswatini từng giam người bị trục xuất trong nhà tù an ninh tối đa mà không buộc tội, còn Guinea Xích Đạo giữ họ trái ý muốn tại một khách sạn.
- Chính phủ Mỹ khẳng định chính sách hợp pháp và các nước tiếp nhận đã bảo đảm người bị trục xuất không bị ngược đãi hay tra tấn.
"Đây không phải là những sai sót hành chính hay sự cố đơn lẻ." — Bridget Crawford
Hành trình rời Cuba và tương lai bất định
Lớn lên ở ngoại ô Havana, Fuentes kể từng bị quấy rối và tấn công vì bản dạng giới. Năm 2023, giữa khủng hoảng kinh tế, cô bán nhà rời Cuba, tới Mỹ qua Texas bằng ứng dụng CBP One thời Tổng thống Joe Biden rồi chuyển tới Miami. Sau khi bị phát hiện đã lỡ một phiên tòa di trú tại Texas, cô bị bắt giữ và đưa vào trại giam cùng nam giới, phù hợp với sắc lệnh tháng 1/2025 về việc tách phụ nữ chuyển giới khỏi các cơ sở giam giữ nữ. Cô cho biết chỉ được thông báo điểm đến khoảng năm giờ sau khi máy bay cất cánh, và hiện không có luật sư.
Fuentes không hiểu vì sao mình bị đưa tới châu Phi thay vì Cuba, nước vẫn thường xuyên tiếp nhận các chuyến bay trục xuất từ Mỹ. Một văn bản của đại sứ quán Cuba cho thấy cô được phép trở về, nhưng cô hy vọng được xin tị nạn ở một nước khác, có thể là Canada, bởi những sự quấy rối và khó khăn khiến cô ra đi vẫn còn nguyên đó.

















