Kidal đổi chủ lần nữa
Trong tuyên bố đọc trên truyền hình nhà nước, phát ngôn viên chính phủ, Chuẩn tướng Issa Ousmane Coulibaly, cho biết các lực lượng không quân và lục quân Mali đã giành lại Kidal với sự hỗ trợ của Africa Corps, đơn vị quân sự Nga thay thế nhóm lính đánh thuê Wagner. Đây là lần thứ hai trong vòng ba năm, cờ của chính quyền trung ương được kéo lên tại thành trì của người Tuareg.
Kidal không chỉ là một thị trấn sa mạc. Nằm sâu ở vùng đông bắc, đây là cái nôi lịch sử của chủ nghĩa dân tộc Tuareg và là chìa khóa quân sự cho cả miền bắc Mali. Ai kiểm soát Kidal, người đó nắm lợi thế lớn trên bàn cờ chiến lược của vùng Azawad.
Việc tái chiếm Kidal là một chiến thắng mang tính biểu tượng lớn cho chính quyền trung ương.
Hai phiên bản của một chiến thắng
Trái ngược với thông điệp của Bamako, các nhóm vũ trang từng kiểm soát Kidal khẳng định quân đội Mali đã tiến vào thành phố hôm thứ Ba mà không cần giao tranh. Ông Mohamed Elmaouloud Ramadane, phát ngôn viên FLA, cho biết việc rút quân một phần xuất phát từ hỏa lực trên không áp đảo của Nga.
Sự khác biệt giữa hai cách kể cho thấy cuộc chiến ở Mali không chỉ diễn ra trên thực địa mà còn trên mặt trận thông tin. Việc FLA rút đi thay vì bị đánh bại cũng đặt ra câu hỏi liệu lực lượng nổi dậy có đang bảo toàn lực lượng để quay lại hay không.
Việc lính đánh thuê Nga của Africa Corps sử dụng phương tiện trên không một cách không tương xứng.
Năm tháng đầy biến động
Để hiểu ý nghĩa của sự kiện này, cần nhìn lại mùa xuân năm 2026, khi Mali trải qua một trong những cuộc khủng hoảng an ninh nghiêm trọng nhất kể từ năm 2012. Những mốc chính gồm:
- Ngày 25 và 26/4: FLA và JNIM lần đầu mở chiến dịch phối hợp trên khắp Mali, chiếm Kidal
- Bộ trưởng Quốc phòng, Đại tướng Sadio Camara, thiệt mạng trong một vụ đánh bom liều chết
- Ngày 27/4: Africa Corps xác nhận rút khỏi Kidal sau giao tranh ác liệt
- JNIM tuyên bố phong tỏa thủ đô Bamako; lãnh đạo chính quyền quân sự Assimi Goita kiêm nhiệm chức Bộ trưởng Quốc phòng
- Tháng 7: giao tranh dữ dội quanh doanh trại Anefis, cửa ngõ dẫn tới Kidal
Liên minh giữa FLA, lực lượng ly khai thế tục, và JNIM, nhóm thánh chiến, từng là điều khó tưởng tượng bởi hai bên vốn là đối thủ.
Theo Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council), chính sự bắt tay này đã khiến cục diện miền bắc thay đổi nhanh chóng.
Dấu ấn Nga ở Sahel
Vùng Sahel rộng lớn của Tây Phi đã trở thành nơi chết chóc nhất thế giới vì chủ nghĩa cực đoan. Trong những năm gần đây, các chính quyền quân sự ở Mali, Burkina Faso và Niger đã quay lưng với các đồng minh phương Tây để tìm đến Nga. Africa Corps, kế thừa hoạt động của Wagner sau cái chết của Yevgeny Prigozhin năm 2023, sát cánh cùng quân đội Mali săn lùng các nhóm cực đoan.
Tuy vậy, sự hiện diện của Nga cũng gây tranh cãi. Tổ chức Human Rights Watch đã ghi nhận các vi phạm nhân quyền nghiêm trọng từ nhiều bên trong cuộc xung đột, còn FLA biện minh cho cuộc nổi dậy bằng cáo buộc quân đội Mali và đối tác Nga ngược đãi dân thường.
Khả năng tái chiếm những thị trấn như Kidal và Gao mà không có yểm trợ không quân là rất thấp.
Chiến thắng biểu tượng và thử thách phía trước
Việc giành lại Kidal giúp chính quyền quân sự lấy lại phần nào uy tín sau những tháng ngày thất thế. Nhưng như bài học năm 2023 cho thấy, chiếm được thành phố không đồng nghĩa với việc xóa bỏ các mạng lưới vũ trang đã bám rễ quanh đó nhiều năm. Hòa bình bền vững ở miền bắc Mali vẫn đòi hỏi một lời giải chính trị cho những bất bình lâu đời của người Tuareg.

















