Khoảng cách lớn giữa cam kết và giải ngân
Những con số về khoản vay tái thiết cho thấy rõ độ vênh giữa kế hoạch và thực tế:
- Khoản vay 250 triệu USD được WB phê duyệt vào tháng 6/2025.
- Mục tiêu giải ngân 100 triệu USD trước tháng 7/2026.
- Thực tế mới giải ngân 4,2 triệu USD tính đến báo cáo tháng 9.
Bà Anna Bjerde thẳng thắn thừa nhận tiến độ chưa đạt yêu cầu:
“Chúng ta phải thành thật rằng tiến độ chậm hơn mong muốn.” Anna Bjerde
Ngay cả khi được giải ngân toàn bộ, 250 triệu USD cũng chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu. WB ước tính chi phí tái thiết sau cuộc chiến năm 2024 lên tới khoảng 11 tỷ USD, chưa kể thiệt hại từ cuộc chiến mới bùng phát hồi tháng 3.
Thể chế quá tải và bài toán an ninh
Theo bà Bjerde, sau nhiều năm khủng hoảng, các thể chế của Lebanon đang hoạt động trong tình trạng quá tải, còn tình hình an ninh đòi hỏi phải lên kế hoạch hết sức cẩn trọng về nơi có thể và không thể bắt đầu dọn dẹp, sửa chữa. Bà nhấn mạnh WB cần theo dõi sát sao hằng ngày để bảo đảm công việc được thực hiện, vì không thể để người dân thất vọng.
Văn phòng Thủ tướng Nawaf Salam cho biết việc Quốc hội phê chuẩn khoản vay bị chậm trễ đáng kể và tình hình an ninh xấu đi do xung đột với Israel đã cản trở dự án. Hội đồng Phát triển và Tái thiết Lebanon đã có biện pháp đẩy nhanh tiến độ, với các dự án trị giá 70 triệu USD dự kiến khởi động trước cuối năm.
Người dân di dời và câu chuyện giải giáp
Ở đỉnh điểm của cuộc chiến gần nhất, hơn 1 triệu người tại Lebanon phải rời bỏ nhà cửa, và khoảng 300.000 người vẫn chưa thể trở về. Quân đội Israel hiện chiếm đóng một vùng rộng lớn ở miền nam Lebanon, dù lệnh ngừng bắn được duy trì tại các khu vực khác từ cuối tháng 6.
Hezbollah cáo buộc nhà nước Lebanon không làm tròn trách nhiệm hỗ trợ người dân di dời và tháng trước tuyên bố sẽ chi tới 14.000 USD cho mỗi gia đình có nhà bị phá hủy. Giới chức Mỹ cho biết viện trợ tái thiết quy mô lớn phụ thuộc vào việc Hezbollah giải giáp, nhưng điều kiện này không áp dụng cho khoản hỗ trợ của WB.
Hệ lụy khu vực và cơ hội hành lang kinh tế mới
Cuộc chiến khu vực bùng nổ khi Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2 đã làm gián đoạn xuất khẩu năng lượng qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới trong điều kiện bình thường. Theo bà Bjerde, 80% quốc gia trên thế giới chứng kiến lạm phát tăng trong năm nay. Tại Syria, nơi bà đến thăm ngày 18/11, hy vọng dòng vốn vùng Vịnh giúp tái thiết sau gần 14 năm nội chiến đã tan biến.
Dù vậy, khủng hoảng cũng mở ra hướng đi mới. Các nước trong khu vực đang thúc đẩy những tuyến giao thông và năng lượng thay thế eo biển Hormuz, như tuyến đường sắt nối cảng Basra của Iraq với Thổ Nhĩ Kỳ và đường ống dẫn dầu từ Kirkuk tới cảng Baniyas của Syria và Tripoli của Lebanon. WB đang nhận thêm nhiều đề nghị hỗ trợ xây dựng các “hành lang kinh tế” như vậy.
“Đây là một cơ hội chuyển đổi lớn, mới đang hình thành.” Anna Bjerde
















