ASEAN họp ngoại trưởng tại Manila trước các cuộc khủng hoảng toàn cầu và khu vực

Từ ngày 20 đến 22/7, các ngoại trưởng của 11 quốc gia thành viên ASEAN đã hội tụ ở thủ đô Manila, Philippines, để thảo luận những vấn đề nóng hổi nhằm đảm bảo hòa bình và ổn định trong khu vực cũng như trên thế giới. Sự kiện trọng đại này đồng thời đánh dấu 50 năm ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác ở Đông Nam Á. Ngoài các thành viên trong khối, hội nghị còn có sự góp mặt của các đối tác bên ngoài như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nga và Liên minh châu Âu (EU), khi các ngoại trưởng của những cường quốc này đến dự để trao đổi quan điểm về tình hình hiện tại.

Một trong những chủ đề được đặt lên hàng đầu tại hội nghị là xung đột mới bùng nổ ở Iran, khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục lan rộng sang các khu vực khác ở Trung Đông, làm chao đảo thị trường năng lượng toàn cầu và gây quan ngại sâu sắc trong cộng đồng quốc tế. Các ngoại trưởng ASEAN bày tỏ lo ngại về tình trạng bạo lực leo thang và kêu gọi các bên nhanh chóng nối lại đối thoại nhằm tránh một cuộc chiến tranh quy mô lớn.

Vai trò của ASEAN trong việc đối phó cuộc xung đột Iran và ảnh hưởng tới khu vực

Sự leo thang giữa Mỹ và Iran đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz, nơi lưu thông khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu trước đó. Các quốc gia Đông Nam Á phụ thuộc lớn vào dầu khí từ Trung Đông nên bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự gián đoạn nguồn cung và biến động giá cả toàn cầu.

Advertisement300 × 250

Để đối phó, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng nhằm đảm bảo đủ nhiên liệu, thực phẩm và hàng hóa cần thiết, đồng thời ngăn chặn tình trạng tích trữ và đầu cơ.

Trước tình hình này, Hoa Kỳ tuyên bố ưu tiên duy trì một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở nhằm bảo vệ an ninh, an toàn và thịnh vượng cho khu vực và người dân Mỹ. Tham dự hội nghị, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dự kiến thảo luận với các bên liên quan, trong đó có nhóm Bộ tứ (Quad) bao gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Úc, nhằm củng cố chiến lược chống lại sự ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc.

Khó khăn trong việc giải quyết khủng hoảng Myanmar và tranh chấp Biển Đông

Ngoài các cuộc xung đột quốc tế, hội nghị cũng đặt ra thách thức nội bộ với tình hình tại Myanmar và các tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông. Myanmar rơi vào tình trạng hỗn loạn kể từ khi quân đội nước này lật đổ chính phủ dân cử của Aung San Suu Kyi năm 2021. Đã có hơn 8.100 người thiệt mạng trong các cuộc giao tranh, cùng gần 22.500 người bị bắt giữ theo số liệu của tổ chức giám sát nhân quyền Assistance Association for Political Prisoners.

Mặc dù ASEAN từng đề xuất kế hoạch hòa bình gồm năm điểm vào năm 2021, kế hoạch này không đem lại kết quả do chính phủ quân sự Myanmar không tuân thủ. Điều này dẫn đến việc các nhà lãnh đạo và bộ trưởng ngoại giao Myanmar bị cấm tham dự các hội nghị cấp cao của ASEAN, trong đó có các cuộc họp tại Manila năm nay. Tuy nhiên, mới đây các ngoại trưởng ASEAN đã gặp bộ trưởng ngoại giao Myanmar Tin Maung Swe tại Bangkok để thúc đẩy giảm bạo lực và thúc đẩy đối thoại giữa các nhóm vũ trang trong nước.

Động thái này gây tranh cãi và bị các tổ chức nhân quyền chỉ trích là vi phạm lệnh cấm tiếp xúc với chính quyền quân sự Myanmar mà không có điều kiện nào được đáp ứng. Tuy nhiên, đặc phái viên ASEAN Theresa Lazaro khẳng định đây là nỗ lực ngoại giao để tìm kiếm hòa bình thông qua đối thoại với mọi bên liên quan.

Thảo luận về Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông

Cuộc gặp cũng bao gồm thảo luận giữa các ngoại trưởng ASEAN và Đại diện Ngoại giao Trung Quốc Wang Yi về tiến trình đàm phán Bộ quy tắc ứng xử nhằm kiểm soát tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông. Khu vực này đang chứng kiến căng thẳng gia tăng giữa Trung Quốc với các nước thành viên ASEAN như Brunei, Malaysia, Philippines và Việt Nam, cũng như với Đài Loan. Đặc biệt là các vụ đối đầu liên tục giữa lực lượng cảnh sát biển và hải quân Trung Quốc với Philippines trong những năm gần đây khiến tình hình thêm phức tạp và nhạy cảm.

Việc đạt được một Bộ quy tắc ứng xử sẽ giúp duy trì hòa bình, tránh xảy ra các xung đột quân sự không mong muốn, đồng thời giữ vững trật tự và luật pháp quốc tế trong khu vực biển quan trọng này.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • ASEAN bày tỏ quan ngại về xung đột Iran và kêu gọi các bên nối lại đối thoại hòa bình.
  • Cuộc chiến Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu khí qua Eo biển Hormuz, ảnh hưởng đến Đông Nam Á.
  • ASEAN thất bại trong việc giải quyết xung đột Myanmar do chính quyền quân sự không tuân thủ thỏa thuận hòa bình.
  • Các ngoại trưởng ASEAN tái khẳng định vai trò ngoại giao nhằm tìm kiếm hòa bình tại Myanmar thông qua đối thoại với mọi bên.
  • Đàm phán Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông được xem là chìa khóa để giảm căng thẳng và duy trì ổn định khu vực.

Đăng ký bản tin QMVN