Hoảng loạn nguồn cung dầu châu Á vì đe dọa phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb

Phiến quân Houthis, nhóm nổi dậy được Iran hậu thuẫn, hôm 2/10 tuyên bố có thể phong tỏa đường biển Saudi Arabia tại eo biển Bab el-Mandeb nhằm trả đũa việc Saudi Arabia áp đặt hạn chế kéo dài 12 năm đối với hàng hóa như thực phẩm và thuốc men qua các cửa khẩu, cảng và sân bay Yemen. Lời đe dọa này diễn ra trong bối cảnh vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz đang bị giảm sút nghiêm trọng vì xung đột Mỹ-Iran.

Eo biển Bab el-Mandeb nối Ấn Độ Dương với Biển Đỏ và kênh đào Suez, là hành lang vận chuyển dầu quan trọng với khoảng 7,4 triệu thùng dầu/ngày, chiếm khoảng 7% sản lượng dầu thế giới theo dữ liệu của Kpler trích dẫn Reuters. Việc phong tỏa đây có thể khiến dòng chảy dầu Trung Đông tới châu Á bị gián đoạn nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ giá dầu vượt qua 100 USD mỗi thùng trở lại.

Phản ứng của liên minh Saudi và vai trò của tuyến vận chuyển thay thế

Liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu ở Yemen cam kết sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu có những hành động đe dọa tàu thương mại, đồng thời đã triển khai các biện pháp để bảo vệ tàu vận tải đi qua eo biển Bab el-Mandeb. Điều này làm gia tăng bất ổn cho các khách hàng châu Á vốn phụ thuộc nhiều vào dầu xuất khẩu qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng do cuộc xung đột Mỹ-Iran leo thang kể từ cuối năm 2023.

Advertisement300 × 250

Chuyên gia Jorge Leon của công ty điều tra năng lượng Rystad Energy nhấn mạnh, mặc dù phiến quân Houthis chưa công bố chi tiết cách thức thực hiện phong tỏa, nhưng họ đã từng tấn công tàu thương mại trên eo biển này, khẳng định nhóm này có đủ khả năng và ý định gây gián đoạn hoạt động vận chuyển ở Biển Đỏ. Theo dữ liệu của Rystad, Saudi Arabia đã tăng sản lượng xuất khẩu dầu từ cảng Yanbu lên khoảng 4 triệu thùng/ngày nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz, trong đó có khoảng 2,5 triệu thùng/ngày đi qua Bab el-Mandeb, tuyến phòng ngừa quan trọng đang chịu nguy cơ bị tấn công.

Thách thức đối với thị trường dầu và triển vọng giá cả

Nếu eo biển Bab el-Mandeb bị phong tỏa hoàn toàn trong khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa hoặc bị hạn chế nghiêm trọng, nguồn cung dầu từ Trung Đông cho châu Á sẽ bị tắc nghẽn nghiêm trọng, làm gia tăng nguy cơ giá dầu phục hồi trên ngưỡng 100 USD/thùng, theo nhận định của chuyên gia Jorge Leon. Trong phiên giao dịch buổi tối tại châu Á ngày 3/10, giá dầu đã giảm nhẹ về khoảng 88,3 USD/thùng, bị tác động bởi kỳ vọng Mỹ và Iran có thể đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời 10 ngày cùng dấu hiệu giảm căng thẳng vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Văn phòng Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh thông báo, một tàu chở dầu tại eo biển Hormuz đã bị trúng đạn không rõ nguồn gốc khiến thủy thủ đoàn phải bỏ tàu và chuyển sang xuồng cứu sinh. Tần suất tàu qua lại eo biển này đã giảm đáng kể kể từ khi các cuộc tấn công giữa Mỹ và Iran tái diễn sau khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vừa đạt được tháng trước sụp đổ.

Yếu tố địa chính trị và lựa chọn khó khăn cho châu Á

Gnanasekar Thiagarajan, nhà sáng lập Commtrendz Research, nhận định các nhà giao dịch đang hy vọng Mỹ và Iran chuyển sang giai đoạn hòa giải, và cảnh báo nếu nhóm Houthis thực thi đe dọa, nguồn cung dầu châu Á sẽ bị đe dọa nghiêm trọng, đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng. Ông cũng nói việc phong tỏa có thể khiến châu Á phải phụ thuộc nhiều hơn vào Mỹ và Nga trong nguồn cung dầu, đặc biệt khi châu Á nhập tới gần 60% lượng dầu thô từ Trung Đông theo dữ liệu của Observer Research Foundation.

Bên cạnh đó, Quốc hội Mỹ đang xem xét dự luật sửa đổi áp thuế tối đa 100% với hàng hóa từ những quốc gia nhập khẩu dầu và khí đốt Nga lớn nhất, trong đó có nhóm mua lớn từ châu Á như Trung Quốc và Ấn Độ. Các biện pháp này nhằm cắt nguồn thu cho Nga trong cuộc chiến Ukraine, nhưng cũng có thể thu hẹp lựa chọn nguồn cung dầu cho các quốc gia châu Á, khiến họ phải mua dầu đắt đỏ hơn của Mỹ với chi phí vận chuyển cao hơn.

Ngược lại, Trung Quốc được đánh giá sẽ tiếp tục mua dầu từ Nga bất chấp động thái của Mỹ, trong khi Ấn Độ có thể phải đối mặt với bài toán cân nhắc giữa chi phí cao và khả năng nguồn cung dầu trong bối cảnh thương lượng thương mại với Mỹ đang diễn ra. Thiagarajan cũng dự báo Mỹ có thể nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông trong vài tháng tới nhằm giảm áp lực giá dầu, góp phần kiểm soát lạm phát trước cuộc bầu cử quốc hội Mỹ vào tháng 11.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Phiến quân Houthis đe dọa phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, có thể làm gián đoạn 7,4 triệu thùng dầu/ngày.
  • Eo biển Bab el-Mandeb là tuyến vận chuyển dầu thay thế quan trọng khi eo biển Hormuz bị ảnh hưởng bởi xung đột Mỹ-Iran.
  • Giá dầu có thể vượt mốc 100 USD/thùng nếu căng thẳng không được kiểm soát và các tuyến vận chuyển dầu chính bị phong tỏa.
  • Châu Á nhập khoảng 60% dầu thô từ Trung Đông, nên nguy cơ mất nguồn cung có thể khiến họ phụ thuộc hơn vào Mỹ và Nga.
  • Dự luật Mỹ áp thuế nặng với hàng hóa từ các quốc gia mua dầu Nga có thể làm thu hẹp thêm lựa chọn nguồn cung dầu của châu Á.

Đăng ký bản tin QMVN