Tác động nghiêm trọng của siêu El Nino đến kinh tế châu Phi

Chuyên gia hàng đầu về biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh của Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB), ông Anthony Nyong, cảnh báo rằng đợt El Nino được dự báo là một trong những hiện tượng mạnh nhất từ trước đến nay có thể gây thiệt hại tổng cộng từ 10 đến 20 tỷ USD cho các quốc gia châu Phi chịu ảnh hưởng. Ông cho biết sự kiện này có thể kéo giảm GDP của các nước bị tác động nặng khoảng 1 đến 2%, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế khu vực.

Đây là ước tính đầu tiên được một ngân hàng phát triển đa phương lớn công bố về thiệt hại kinh tế liên quan đến El Nino. Dù không có số liệu chi tiết theo từng quốc gia, AfDB nhấn mạnh rằng tổn thất này có thể không chỉ xảy ra một lần mà còn lặp lại trong tương lai.

Ảnh hưởng lan rộng từ nông nghiệp đến cơ sở hạ tầng

Hiện tượng El Nino gây ra mưa lớn kéo dài và lũ lụt ở châu Phi Đông, trong khi khu vực Sahel và miền Nam châu Phi lại đối mặt với hạn hán nghiêm trọng, gây ra thất bại mùa màng rộng khắp và tăng giá lương thực. Ví dụ tại Mozambique, hậu quả của cơn bão Idai năm 2019 cho thấy quá trình phục hồi sau các thiên tai lớn có thể kéo dài nhiều năm. Nông dân châu Phi đã mất gần 330 triệu USD thu nhập trong năm nay do các hiện tượng thời tiết cực đoan này, trong khi ngành đánh bắt cá cũng chịu thiệt hại đáng kể do nhiệt độ biển tăng cao và bão tố gia tăng.

Thiệt hại cho các dự án xây dựng và cơ sở hạ tầng cũng là mối lo lớn khi các nước chịu áp lực lớn về tài chính, thường phải viện đến các ngân sách thiết yếu như y tế, giáo dục và phát triển cơ sở hạ tầng để đối phó với những ảnh hưởng từ thiên tai, theo ông Nyong gọi là “bẫy tài chính khí hậu”.

Nhu cầu tài trợ thích ứng khí hậu và hỗ trợ quốc tế tăng cao

Ngân hàng Phát triển châu Phi cho biết sẽ tăng cường phản ứng trước El Nino thông qua một hội thảo lớn trong tháng 9, nhằm đánh giá tác động của hiện tượng này đến các dự án đầu tư hiện tại và tương lai. AfDB cũng sẵn sàng điều chỉnh các dự án để hỗ trợ các quốc gia trong quản lý rủi ro do El Nino gây ra.

Advertisement300 × 250

Đồng thời, ngân hàng này sẽ phối hợp tìm kiếm hỗ trợ từ các quỹ đa phương như Quỹ Khí hậu Xanh, Quỹ Thích ứng và các cơ chế tài chính mới về thiệt hại và mất mát do biến đổi khí hậu. Một báo cáo của Liên Hợp Quốc dự báo đến năm 2035, các nước đang phát triển sẽ cần đến 365 tỷ USD mỗi năm để ứng phó với biến đổi khí hậu, trong khi tài trợ hiện tại mới đạt khoảng 26 tỷ USD.

Riêng châu Phi dự kiến sẽ cần đến 100 tỷ USD trong năm nay, cao gấp đôi nhu cầu tài chính thích ứng khí hậu trước đó dự kiến là 50 tỷ USD.

Làn sóng di cư và an ninh lương thực bị đe dọa

Ông Nyong cảnh báo El Nino sẽ dẫn đến làn sóng di cư lớn trong các nước như Sudan, Nam Sudan, Cộng hòa Dân chủ Congo, Somalia, Mali, Burundi và cả Nigeria do tác động nặng nề từ thất thu mùa màng và nguồn nước, cũng như sự tăng giá của các loại thực phẩm thiết yếu như ngô có thể tăng gấp đôi. Các cuộc di cư này xuất phát từ nhu cầu tìm kiếm nguồn sống và sẽ làm trầm trọng thêm các cuộc xung đột do cạnh tranh tài nguyên, đồng thời gia tăng sự bất ổn trong các vùng dễ bị tổn thương.

Ưu tiên xây dựng khả năng chống chịu và hợp tác toàn cầu

Nhằm giảm thiểu thiệt hại, AfDB kêu gọi tăng cường xây dựng khả năng chống chịu trước thiên tai ở cấp quốc gia và khu vực. Ông Nyong nhấn mạnh việc đầu tư phòng ngừa sẽ tiết kiệm hơn nhiều so với việc xử lý hậu quả khi thiên tai xảy ra, dùng hình ảnh ẩn dụ: “Xây tường chắn quanh vực thẳm còn rẻ hơn việc chờ xe cứu thương đến cứu người rơi xuống.”

Quan điểm này cũng được kỳ vọng sẽ là trọng tâm tại Hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu COP31 diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 11, khi các nước thảo luận các biện pháp ứng phó và tài trợ thích ứng biến đổi khí hậu toàn cầu.