Một đêm, một người sống sót và con số chưa khép lại
Chiếc thuyền rời bờ như phần lớn những chuyến đi khác: lặng lẽ và trong bóng tối, hành khách phó thác số phận cho một chiếc pirogue đánh cá để vượt hơn một nghìn cây số Đại Tây Dương. Nó đã không đi được xa. Trong đêm từ thứ Ba sang thứ Tư, thuyền lật úp ngoài khơi Yenne, phía nam thủ đô Dakar, và đến sáng thứ Năm, đài phát thanh Pháp đưa tin đã có một người được xác nhận tử vong. Ngoài một người sống sót, tất cả những người còn lại vẫn bặt vô âm tín.
Có một người sống sót cho biết trên thuyền có khoảng 50 người.
Ông Mbengue, chủ tịch tổ chức phi chính phủ Action for Human Rights and Friendship, đã chuyển lời kể của người sống sót tới Reuters khi giới chức chưa công bố con số chính thức. Trên dải bờ biển này, những con số ban đầu hiếm khi đứng yên. Khi một chiếc pirogue chìm gần Kebemer, phía bắc Dakar, hồi đầu tháng, Bộ Nội vụ ban đầu thông báo tìm thấy 21 thi thể; chỉ vài ngày sau, con số đã vượt quá 40 khi biển cả lần lượt trả lại những người đã khuất.
Biển lặng, chân trời đông đúc
Thời điểm này không phải ngẫu nhiên. Mỗi độ thu về, Đại Tây Dương dịu lại và tuyến đường từ Tây Phi tới Canary Islands lại nhộn nhịp. UNHCR cho biết hơn 8.000 người đã đến quần đảo chỉ trong 12 ngày đầu tháng 11, gấp ba lần con số của cả tháng 11 năm ngoái và là mức cao nhất theo tháng kể từ tháng 10/2023.
Bà Paula Barrachina, phát ngôn viên của cơ quan này, nhận định hoạt động trên tuyến đường thường tăng vào mùa thu và đây vẫn là một trong những hành lang di cư nguy hiểm nhất thế giới.
Áp lực hiện rõ trên hòn đảo nhỏ El Hierro, nơi đã ban bố tình trạng khẩn cấp ngày 7/11 sau khi hơn 3.300 người cập bờ trên khoảng 30 chiếc thuyền chỉ trong hơn một tuần. Ngày 14/11, gần 1.500 người đến quần đảo trong một ngày duy nhất, phá kỷ lục được lập vào tháng 11/2020, và Madrid đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về di cư cho khu vực. Nghịch lý nằm ở chỗ: theo số liệu của chính phủ Tây Ban Nha, từ tháng 1 đến tháng 10, lượng người đến thực tế còn thấp hơn 5,5% so với cùng kỳ năm 2025. Nỗi tuyệt vọng của cả một năm dường như đã dồn nén vào vài tuần biển lặng.
Từ Dakar đến Geneva: hai lời chẩn đoán cho một vết thương
Sau vụ chìm thuyền ở Kebemer, Tổng thống Bassirou Diomaye Faye viết trên X rằng chính phủ sẽ chiến đấu chống lại những kẻ tổ chức các chuyến vượt biển. Ông đi kèm lời cảnh báo ấy với một lời hứa dành cho những người trẻ đang lấp đầy các con thuyền.
Trao cho thanh niên của chúng ta những lý do để hy vọng ngay tại quê nhà.
Theo thông cáo của chính phủ, tại phiên họp nội các hôm thứ Tư, ông Faye yêu cầu một báo cáo chi tiết về những trở ngại trong việc kiềm chế di cư bất hợp pháp và nhấn mạnh tính cấp bách của việc cải thiện việc làm cho thanh niên. Vài ngày trước đó, UNHCR đã kêu gọi hành động khẩn cấp để cứu người trên các tuyến di cư. Ông Patrick Eba, phó giám đốc Ban Bảo vệ Quốc tế và Giải pháp của cơ quan này, cho rằng tạo việc làm ở Tây Phi sẽ giúp giảm số người chết trên biển hiệu quả hơn bất kỳ cuộc tuần tra nào, bởi những người trên các tuyến đường này không chạy trốn chiến tranh hay đàn áp, mà đi tìm những cơ hội họ không thể có ở quê nhà.
Chúng ta đang thất bại trong việc mang lại cơ hội và lựa chọn cho người dân ngay tại nơi họ sống.
Đằng sau những con số
Số liệu thống kê làm phẳng đi những gì diễn ra trên các con thuyền. Một chiếc pirogue điển hình là thuyền đánh cá bị chuyển sang nghề khác, chở quá tải hàng chục người, thiếu nhiên liệu và nước uống, phơi mình trước những con sóng có thể biến chuyến đi kéo dài cả tuần thành nấm mồ. Người lên thuyền thường biết rõ hiểm nguy; nhiều người đã mất bạn bè, người thân trên chính vùng biển ấy. Họ vẫn ra đi, bởi cái giá của việc ở lại dường như nặng nề hơn hiểm họa của việc rời bỏ.
Ngay cả người chết cũng khó đếm cho đủ. UNHCR ước tính gần 600 người thiệt mạng trong năm nay, trong khi tổ chức nhân quyền Tây Ban Nha Walking Borders ghi nhận 635 người chết và mất tích trên tuyến Đại Tây Dương chỉ trong năm tháng đầu năm 2026. Khoảng chênh lệch phản ánh những phương pháp thống kê khác nhau, nhưng cũng nói lên một điều buồn hơn: những con thuyền biến mất không dấu vết chẳng để lại mảnh vỡ nào để đếm, chỉ để lại những chiếc ghế trống trong các làng chài dọc bờ biển Senegal.
















