Từ đối thoại song phương đến bàn họp ba bên
Tại APEC, những cuộc gặp riêng trở thành bước đệm cho một sự kiện hiếm thấy: lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga cùng ngồi lại trong một khuôn khổ đối thoại ba bên. Theo CNBC ngày 19/11, ông Trump gặp riêng cả ông Putin và ông Tập trước thời điểm cuộc họp chung dự kiến diễn ra. Các cuộc tiếp xúc trực tiếp cho phép mỗi bên thăm dò giới hạn nhượng bộ, giảm nguy cơ hiểu nhầm và xác định những vấn đề có thể đưa vào chương trình nghị sự chung.
Washington và Bắc Kinh có cả động lực hợp tác lẫn cạnh tranh. Mỹ muốn bảo vệ lợi thế công nghệ và chuỗi cung ứng chiến lược, còn Trung Quốc tìm kiếm sự ổn định để hỗ trợ thương mại và tăng trưởng. Phía Nga ưu tiên an ninh và cuộc chiến Ukraine. Do mục tiêu không giống nhau, khả năng có một thỏa thuận bao quát ngay lập tức vẫn khó đoán. Reuters trước đó dẫn quan chức Kremlin nói cuộc gặp Trump–Putin dự kiến không phải một vòng đàm phán song phương toàn diện.
Thương mại mở cửa và cuộc đua công nghệ
Phát biểu tại APEC, ông Tập kêu gọi duy trì thương mại và đầu tư mở, đồng thời thông báo Trung Quốc sẽ dành 20 triệu USD hỗ trợ hợp tác APEC và xây dựng một trung tâm nghiên cứu cộng đồng châu Á–Thái Bình Dương tại Thâm Quyến, theo CNBC. Những đề xuất này phục vụ mục tiêu định vị Trung Quốc như bên cổ vũ liên kết kinh tế khu vực, ngay trong giai đoạn các hàng rào công nghệ và lo ngại về chuỗi cung ứng gia tăng.
Ở chiều khác, ông Trump cảnh báo việc quản lý quá chặt trí tuệ nhân tạo có thể “kìm hãm” ngành công nghiệp này. Quan điểm đó phản ánh một tranh luận rộng hơn: nhà nước phải cân bằng tốc độ đổi mới với an toàn, quyền riêng tư và khả năng kiểm soát công nghệ. Tranh chấp về chip tiên tiến khiến bài toán ấy vượt ra ngoài phạm vi doanh nghiệp, trở thành vấn đề địa chính trị. Một tuyên bố thuận lợi cho thị trường chỉ thật sự có giá trị khi đi kèm các nguyên tắc dễ dự đoán và có thể thực thi.
Ukraine, an ninh và giới hạn của kỳ vọng
Chiến sự ở Ukraine là phép thử khó khăn đối với bất kỳ sáng kiến ngoại giao nào có sự hiện diện của Nga và Mỹ. Các đồng minh của Kyiv muốn bảo đảm rằng đàm phán giữa các cường quốc không làm suy yếu quyền tự quyết và an ninh của Ukraine. Nga lại có các ưu tiên riêng về trừng phạt và cấu trúc an ninh châu Âu. Nếu vấn đề này được thảo luận, điều quan trọng không chỉ là thông điệp công khai, mà là liệu có bước đi kiểm chứng được về giảm leo thang, bảo vệ dân thường và tham vấn các bên chịu tác động.
Kiểm soát vũ khí hạt nhân và khủng hoảng Trung Đông cũng nằm trong số chủ đề được giới truyền thông quốc tế dự đoán sẽ xuất hiện. Tuy nhiên, trước khi có thông cáo chính thức, không nên xem những đề tài được kỳ vọng là những cam kết đã đạt được. Các cuộc gặp ngoại giao thường có giá trị ở việc duy trì kênh liên lạc trong lúc bất đồng sâu sắc, nhưng kết quả lâu dài đòi hỏi theo dõi, xác minh và sự tham gia của nhiều nước khác.
APEC và tiếng nói của những nền kinh tế khác
Là chủ nhà, Trung Quốc muốn đặt APEC trong câu chuyện tăng trưởng, đổi mới và hợp tác cùng có lợi. Ông Trump nói Mỹ tiếp tục đóng vai trò một cường quốc Thái Bình Dương, theo CNBC. Trong khi đó, nhiều thành viên APEC quan tâm trực tiếp tới những vấn đề thiết thực hơn: hàng hóa qua biên giới có thuận lợi không, đầu tư có ổn định không và các nước nhỏ có còn không gian để lựa chọn đối tác hay không.
Sức hút của cuộc gặp ba bên dễ khiến những diễn đàn đa phương bị lu mờ. Nhưng APEC không chỉ là phông nền cho ba cường quốc. Các nền kinh tế thành viên có lợi ích và quan điểm khác nhau; những quyết sách về thương mại, công nghệ hay năng lượng cuối cùng đều ảnh hưởng tới công ăn việc làm và giá sinh hoạt của người dân. Thước đo thành công vì vậy không nằm riêng ở tính lịch sử của cuộc gặp, mà ở khả năng chuyển đối thoại thành môi trường ổn định và bao trùm hơn.














