Bắt tay không đồng nghĩa với đồng minh
Sự đón tiếp dành cho Trump tại Thâm Quyến cho thấy các nghi thức cá nhân có thể trở thành thông điệp chính trị. Khi ông gọi Putin là bạn và tán dương quan hệ với Xi Jinping, cách diễn đạt ấy được chú ý không kém chương trình nghị sự. Tuy nhiên, Mỹ, Nga và Trung Quốc vẫn bất đồng căn bản về an ninh châu Âu, thương mại, công nghệ và trật tự khu vực.
Moscow muốn giảm áp lực trừng phạt và tìm lợi thế trong cuộc chiến ở Ukraine. Bắc Kinh tìm kiếm sự ổn định với Washington nhưng không muốn từ bỏ những mục tiêu chiến lược dài hạn. Washington lại phải cân bằng nỗ lực giảm căng thẳng với nghĩa vụ bảo vệ lợi ích và uy tín của mình. Vì thế, sự gần gũi trước ống kính chưa chứng minh rằng các lợi ích đã hội tụ.
Lợi ích thực chất của đối thoại cường quốc
Có lý do nghiêm túc để lãnh đạo các nước đối địch tiếp xúc trực tiếp. Những cuộc khủng hoảng liên quan đến vũ khí hạt nhân, Đài Loan, Biển Đông hay chiến tranh Ukraine có thể leo thang nếu các bên không hiểu giới hạn và tín hiệu của nhau.
Hội nghị thượng đỉnh, khi chuẩn bị kỹ, tạo cơ hội xác định vùng lợi ích chung và thiết lập cơ chế liên lạc trong tình huống khẩn cấp.
Nhà phân tích Lyle Goldstein, được CNN dẫn lời, nhấn mạnh rằng quan hệ cá nhân cũng có giá trị trong ngoại giao. Còn nghiên cứu của Belfer Center đề xuất tận dụng cuộc gặp để bắt đầu những nguyên tắc kiểm soát vũ khí ba bên. Dù vậy, một khuôn khổ hữu ích phải có mục tiêu rõ ràng, lộ trình thực hiện và khả năng kiểm tra tuân thủ. Thiếu các yếu tố đó, ngoại giao dễ chỉ là sự kiện truyền thông.
Nỗi lo từ các đồng minh và quốc gia nhỏ
Đối với Ukraine, các nước châu Âu và nhiều đối tác ở châu Á, vấn đề không đơn giản là ba nguyên thủ gặp nhau. Điều đáng lo hơn là khả năng những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh của họ được bàn thảo khi họ vắng mặt. Giới nghiên cứu Brookings lưu ý hình ảnh ba cường quốc thương lượng riêng có thể gây lo ngại về mức độ Washington coi trọng các cam kết liên minh.
Tổng thống Mỹ có thể tìm kiếm thỏa thuận với đối thủ mà vẫn tham vấn đồng minh. Hai việc ấy không đối lập. Đối với Ukraine, nguyên tắc hòa bình bền vững đòi hỏi tiếng nói của Kyiv; đối với châu Á, quản lý khủng hoảng cần tránh tạo cảm giác số phận của những nước nhỏ bị quyết định từ bên ngoài. Ngoại giao có sức thuyết phục nhất khi những người chịu hậu quả có quyền tham dự.
Đòn bẩy, giới hạn và tiêu chuẩn thành công
Cuộc gặp diễn ra sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, khiến quan hệ giữa Nhà Trắng và Quốc hội trở thành một yếu tố đáng chú ý. Các nhà lãnh đạo có thời gian cầm quyền khác nhau, hệ thống chính trị khác nhau và khả năng chờ đợi cũng khác nhau. Điều đó có thể khiến nhịp độ đàm phán trở thành lợi thế đối với bên kiên nhẫn hơn.
Một kết quả đáng kể sẽ là cơ chế giảm rủi ro hạt nhân, kênh xử lý sự cố quân sự, bước tiến nhân đạo hoặc thỏa thuận minh bạch có sự tham gia của các bên liên quan. Ngược lại, những phát biểu thiện chí không đi kèm thay đổi kiểm chứng được sẽ khó giải quyết sự đối kháng đã tích tụ nhiều năm. Trong ngoại giao, một nụ cười có thể mở cửa; chính sách nhất quán mới giữ được cánh cửa ấy.














