An ninh năng lượng nhờ tỷ lệ năng lượng tái tạo cao

Bồ Đào Nha hiện là nước dẫn đầu Liên minh châu Âu về tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất điện, chiếm hơn 80%. Theo Bộ trưởng Môi trường Graça Carvalho, tỷ lệ này giúp quốc gia tránh được tác động tiêu cực của căng thẳng địa chính trị tại vùng Vịnh Ba Tư và duy trì mức giá điện ổn định, không bị phụ thuộc vào khí đốt. Trong ba tháng đầu năm, Bồ Đào Nha đứng đầu EU về tỷ lệ điện sản xuất từ các nguồn tái tạo, đảm bảo an toàn năng lượng cho nền kinh tế.

So với nửa cuối năm 2025, giá điện cho ngành công nghiệp của Bồ Đào Nha thấp hơn khoảng 30% so với mức trung bình EU và 33% so với khu vực đồng tiền chung euro. Giá điện cho hộ gia đình cũng thấp hơn 16% so với EU và 20% so với khu vực eurozone.

Đầu tư cẩn trọng, tránh gánh nặng chi phí

Chính phủ Bồ Đào Nha duy trì quan điểm thận trọng khi quyết định đầu tư vào các công nghệ xanh, nhất là điện gió ngoài khơi do chi phí đầu tư cao liên quan đến điều kiện địa chất đặc thù ở khu vực Đại Tây Dương sâu. Bộ trưởng Carvalho cho biết nước này chọn chỉ thực hiện các dự án có tác động tối thiểu tới giá điện, tránh gánh nặng chi phí lên người tiêu dùng nếu không có nguồn tài trợ từ Liên minh châu Âu hoặc các nhà đầu tư tư nhân.

Bên cạnh đó, Bồ Đào Nha gần đây đã phát động dự án kết nối mạng điện với Tây Ban Nha, nhằm tăng khả năng tiếp nhận ít nhất 15% năng lượng nhập khẩu từ các quốc gia láng giềng trong EU, đáp ứng mục tiêu chung của Liên minh về liên kết lưới điện khu vực.

Phát triển hệ thống lưu trữ và mạng lưới điện

Để đảm bảo hệ thống điện dựa trên nguồn năng lượng tái tạo không ổn định hoạt động trơn tru, nước này tập trung vào mở rộng năng lực lưu trữ và đầu tư mở rộng mạng lưới. Chính phủ đã bãi bỏ thuế đặc biệt đối với các khoản đầu tư mới vào mạng lưới điện, từng áp dụng từ cuộc khủng hoảng tài chính 2013-2014, nhằm kích thích phát triển hạ tầng.

Advertisement300 × 250

Bồ Đào Nha đặt mục tiêu tổng đầu tư khoảng 4 tỷ euro từ các nhà điều hành mạng lưới điện trong vài năm tới. Ngoài ra, quốc gia này cũng xây dựng chiến lược lưu trữ năng lượng có trọng tâm là thủy điện - khai thác các đập hiện có và phát triển đập mới để tăng cường tích trữ điện năng.

Vai trò nhà nước và chính sách hỗ trợ người nghèo năng lượng

Bộ trưởng Carvalho nêu rõ, Bồ Đào Nha chuyển hướng giảm dần vai trò nhà nước trong đầu tư năng lượng xanh, nhường chỗ cho các doanh nghiệp tư nhân, trong khi tập trung nguồn lực công vào giảm nghèo năng lượng. Nhờ vậy, tỉ lệ hộ gia đình bị nghèo năng lượng đã giảm từ 20% xuống còn 15%.

Dù chi phí đầu tư nâng cấp mạng lưới và lưu trữ năng lượng tồn tại, nhưng theo quan chức này, mức tăng giá điện do các khoản chi phí này gây ra rất thấp, dưới 1% và chia đều cho nhiều người tiêu dùng.

Nguyên nhân blackout và bài học kỹ thuật

Khi đề cập đến sự kiện blackout xảy ra tại Tây Ban Nha năm ngoái, Bộ trưởng Carvalho khẳng định nguyên nhân không phải do năng lượng tái tạo, mà là do vấn đề kiểm soát điện áp chưa được xử lý hiệu quả. Bồ Đào Nha đã thực hiện giám sát các trang trại điện mặt trời từ năm 2020 và đang dần áp dụng các cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm ổn định hệ thống.

Bên cạnh việc phát triển nội địa, quốc gia này đang cân nhắc kết nối mạng điện với Maroc nhằm giảm bớt phụ thuộc vào Tây Ban Nha, qua đó tăng khả năng ứng phó sự cố và cải thiện an ninh năng lượng khu vực.

Chính sách khí hậu và hỗ trợ ngành công nghiệp

Về chính sách giao dịch quyền phát thải CO2, Bồ Đào Nha đánh giá cao vai trò của hệ thống giao dịch này trong thúc đẩy chuyển đổi xanh nhưng cũng nhận thức về khó khăn cho những quốc gia như Ba Lan, phụ thuộc lâu dài vào than đá. Bồ Đào Nha đề nghị EU xem xét đặc cách miễn phí quyền phát thải cho các ngành công nghiệp quan trọng sử dụng khí đốt tự nhiên, bao gồm ngành gốm sứ và sản xuất thủy tinh, có nhu cầu khó có thể điện hóa hoàn toàn.

Yêu cầu này được chia sẻ cùng các quốc gia như Italy, Ba Lan và các nước Trung Đông Âu khác nhằm hỗ trợ các ngành công nghiệp thiết yếu trong quá trình chuyển đổi.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Portugal dẫn đầu EU với hơn 80% điện sản xuất từ năng lượng tái tạo, đảm bảo an ninh năng lượng và giá điện ổn định.
  • Quốc gia này thận trọng đầu tư vào điện gió ngoài khơi do chi phí cao liên quan đến điều kiện địa chất yêu cầu tính toán kỹ lưỡng.
  • Đầu tư mạng lưới và phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng được ưu tiên để tăng tính ổn định của nguồn tái tạo không ổn định.
  • Giảm nghèo năng lượng là trọng tâm chính sách công, góp phần giảm tỉ lệ hộ nghèo năng lượng từ 20% xuống 15%.
  • Nguyên nhân blackout năm ngoái tại Tây Ban Nha không do năng lượng tái tạo mà do vấn đề kiểm soát điện áp, Bồ Đào Nha đã tăng cường giám sát kỹ thuật.

Đăng ký bản tin QMVN