Hai bàn tiệc, hai thông điệp
Tại Manila, các cuộc tiếp xúc bên lề hội nghị ASEAN đặt liên minh và hợp tác khu vực vào trung tâm. Trump gặp gỡ các đối tác như Philippines, Australia và Hàn Quốc, phát đi thông điệp rằng Washington vẫn coi trọng mạng lưới quan hệ đã được xây dựng qua nhiều thập niên. Những cuộc gặp tạo không gian trao đổi về thương mại, quốc phòng và trật tự ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, dù các kết quả cụ thể được công bố chưa đủ để gọi là bước ngoặt.
Chỉ sau đó, ở Shenzhen, Trung Quốc, hình ảnh ngoại giao chuyển sang một sắc thái khác. Trump công khai nhấn mạnh quan hệ cá nhân với Xi Jinping và gọi Putin là bạn. Sự thân thiện có thể mở cửa cho thương lượng; nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi: khi mối quan hệ giữa các nguyên thủ trở thành động lực chính, các nguyên tắc và nghĩa vụ lâu dài của quốc gia sẽ được bảo đảm bằng cơ chế nào?
Ukraine và nỗi lo về một thỏa thuận bên ngoài bàn đàm phán
Vấn đề Ukraine đi theo Trump từ cuộc gặp với đồng minh sang cuộc gặp đối thủ. Ông bày tỏ mong muốn chấm dứt chiến tranh và tin rằng đối thoại với Bắc Kinh, Moscow có thể hỗ trợ tiến trình này.
Dẫu vậy, tuyên bố chung tại Shenzhen không đưa ra lộ trình ngừng bắn, cơ chế bảo đảm an ninh hay cam kết cụ thể về cách kết thúc cuộc chiến. Khoảng cách giữa lời hứa hòa bình và văn bản có thể thực thi vẫn rất lớn.
Từ Kyiv và các thủ đô châu Âu, sự thận trọng xuất phát từ thực tế rằng một giải pháp bền vững phải được Ukraine chấp nhận và phải xét đến an ninh của cả lục địa. Theo Euronews, Thủ tướng Đức Friedrich Merz bác bỏ mô hình “Yalta” mới và nhấn mạnh hòa bình không thể hình thành bằng cách quyết định thay những bên chịu hậu quả. Một cuộc gặp giữa các cường quốc có thể bắt đầu đối thoại, nhưng không thể tự động thay thế sự đồng thuận của những bên liên quan.
Từ hình ảnh lịch sử đến thành quả có thể kiểm chứng
Hội nghị ba bên khiến giới quan sát liên tưởng đến Yalta năm 1945, khi các nhà lãnh đạo chiến thắng trong Thế chiến thứ hai bàn về trật tự hậu chiến. Phép so sánh có sức nặng biểu tượng nhưng cũng chứa lời cảnh báo: các quốc gia nhỏ hơn không muốn tương lai của mình bị định đoạt trong những căn phòng họ không có ghế. Đó là lý do phản ứng trước cuộc gặp không chỉ xoay quanh ngôn ngữ ngoại giao, mà còn xoay quanh ai có quyền quyết định.
Tuyên bố Shenzhen tái khẳng định không thể thắng một cuộc chiến tranh hạt nhân và nêu ý định đối thoại giảm rủi ro, song chưa có lịch đàm phán giải trừ vũ khí hoặc cơ chế giám sát. Reuters ghi nhận chuyến đi tạo ra nhiều hình ảnh ngoại giao nổi bật nhưng ít đột phá có thể đo lường. Với một vấn đề nghiêm trọng như an ninh hạt nhân, giá trị của hội nghị sẽ được đánh giá ở những bước tiếp theo, chứ không chỉ qua câu chữ trong thông cáo.
Đồng minh nhìn vào cách Washington phân bổ sự quan tâm
Khác biệt trong nghi thức tiếp đón tại Trung Quốc cũng thu hút chú ý. Trump được chào đón nồng nhiệt ở Shenzhen, trong khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi có một chuyến thăm kín đáo hơn giữa lúc quan hệ Trung – Nhật căng thẳng vì vấn đề Taiwan. Những chi tiết nghi lễ không tự thân định đoạt chính sách, nhưng trong ngoại giao, cách đón tiếp thường được diễn giải như tín hiệu về vị thế và mức độ ưu tiên.
Sắp tới, cuộc họp G20 do Mỹ đăng cai tại Florida sẽ đem lại phép thử mới. Washington phải vừa duy trì kênh trao đổi với các đối thủ, vừa giữ tin cậy của những nước mong Mỹ bảo vệ một trật tự dựa trên luật lệ. Một chính sách hiệu quả cần nhiều hơn sự hòa hợp giữa các nhà lãnh đạo: đó là sự nhất quán giữa lời nói, lợi ích, cam kết và cơ chế theo dõi kết quả. Chính tại điểm giao nhau ấy, nghệ thuật ngoại giao cá nhân gặp giới hạn của mình.
















