Nguy cơ cạn kiệt dòng dõi hoàng gia truyền thống của Nhật Bản

Nhật Bản, với chế độ quân chủ kế thừa lâu đời nhất thế giới, đang đứng trước mối đe dọa lớn về nguy cơ không còn đủ người thừa kế ngai vàng. Hiện tại, chỉ có ba người đàn ông nằm trong hàng kế vị ngai vàng Chrysanthemum, trong đó người lớn tuổi nhất đã 90 tuổi. Tất cả đều là nam giới, làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của chế độ hoàng gia truyền thống.

Trong bối cảnh đó, chính phủ Nhật Bản mới đây đã thông qua sửa đổi luật cho phép nhận con nuôi là nam giới từ các chi nhánh hoàng gia cũ vào gia đình hoàng gia hiện tại. Những người con nuôi sinh ra trong tầng lớp thường dân sẽ không có quyền thừa kế trực tiếp ngai vàng, nhưng con trai họ thì có thể kế vị. Biện pháp này nhằm bổ sung lực lượng kế thừa, nhưng gây nhiều tranh cãi khi không cho phép phụ nữ kế vị dù sự ủng hộ dành cho công chúa Aiko rất lớn.

Công chúa Aiko: biểu tượng của sự ủng hộ với nữ hoàng tương lai

Nhật hoàng Naruhito chỉ có một người con duy nhất là công chúa Aiko, một nhân vật được công chúng Nhật Bản rất yêu mến. Theo chuyên gia về dòng dõi hoàng gia, Giáo sư Okawa Makoto thuộc Đại học Chuo, việc cho phép phụ nữ kế vị sẽ là "giải pháp đơn giản nhất" để giải quyết khủng hoảng kế vị hiện nay.

Advertisement300 × 250

Gia đình hoàng gia hiện có Thái tử Fumihito, em trai 60 tuổi của Nhật hoàng, và con trai ông là Hoàng tử Hisahito, 19 tuổi. Người thừa kế cuối cùng trong danh sách là chú của Nhật hoàng, Hoàng tử Hitachi, 90 tuổi. Nếu Hoàng tử Hisahito không có con trai trong tương lai, dòng kế vị sẽ bị gián đoạn, gây ra nhiều rủi ro cho sự ổn định của chế độ.

Công chúa Aiko, 24 tuổi, luôn nhận được sự yêu mến lớn từ người dân và thu hút nhiều sự chú ý tại các sự kiện công cộng. Nhiều người dân Tokyo bày tỏ mong muốn nhìn thấy bà trở thành nữ hoàng, phản ánh xu hướng ủng hộ nữ giới kế vị trong xã hội Nhật Bản hiện đại. Theo khảo sát ngày 5 tháng 2023 do báo Mainichi Shimbun thực hiện, 72% người dân ủng hộ việc cho phép nữ hoàng kế vị ngai vàng.

Tranh luận về truyền thống và sự thay đổi của thời đại

Một số người phản đối thay đổi luật kế vị vì lo ngại sẽ làm suy giảm "quyền lực và tính hợp pháp" của chức vị hoàng đế, vốn được truyền qua dòng nam giới từ hơn 126 thế hệ. Họ cho rằng vai trò của hoàng đế là duy trì sự thống nhất quốc gia, và việc trao ngai vàng cho phụ nữ có thể gây bất ổn.

Bên cạnh đó, một số quan chức chính phủ cũng lo ngại việc chuyển giao ngai vàng theo dòng nữ có thể chấm dứt truyền thống kế vị theo dòng cha, một truyền thống được bảo vệ suốt hơn 2.600 năm qua. Tuy nhiên, các chuyên gia, trong đó có Giáo sư Okawa, phản biện rằng lịch sử kế vị hoàng gia Nhật Bản từng phức tạp và không hoàn toàn tuân theo quy tắc kế vị theo dòng nam.

Đáng chú ý, Nhật Bản từng có 8 nữ hoàng trị vì, họ lên ngôi nhằm duy trì sự ổn định trong các thời kỳ có tranh chấp hoặc khi người kế vị nam còn quá trẻ. Đây là bằng chứng rõ nét cho thấy truyền thống kế vị không hoàn toàn bị giới hạn nghiêm ngặt theo giới tính cho đến khi luật nhà hoàng được chính thức giới hạn cho nam vào năm 1889.

Phản ứng quốc tế và các thay đổi pháp lý mới

Tại Liên Hợp Quốc, Ủy ban về quyền phụ nữ đã khuyến nghị Nhật Bản nên sửa đổi luật kế vị để cho phép phụ nữ lên ngôi, một đề xuất từng bị chính phủ Nhật phản ứng mạnh mẽ. Phát ngôn viên thuộc Ban thư ký Liên Hợp Quốc từng kêu gọi các quốc gia áp dụng chính sách bao gồm nhằm tăng cường quyền lực cho phụ nữ trên mọi lĩnh vực.

Luật sửa đổi dự kiến có hiệu lực trong ba tháng tới cho phép hoàng gia nhận con nuôi là các nam hậu duệ từ 11 chi nhánh hoàng gia cũ, những chi nhánh đã mất địa vị hoàng gia sau Chiến tranh Thế giới II. Điều kiện nhận con nuôi giới hạn ở nam giới trên 15 tuổi, chưa có gia đình. Tuy nhiên, các nhà quan sát nghi ngại rằng việc một thanh niên trẻ đột ngột được mời gia nhập hoàng gia có thể không nhận được sự đồng thuận.

Luật mới cũng cho phép các thành viên nữ của hoàng gia giữ nguyên địa vị khi kết hôn với người thường, khác với thực tế trước đây khi nhiều thành viên phải từ bỏ tước vị khi kết hôn. Trường hợp mới nhất là Công chúa Mako, cháu gái Nhật hoàng Naruhito, đã từ bỏ tước vị vào năm 2021 sau nhiều năm công chúng quan tâm và tranh cãi về việc kết hôn.

Chuyên gia Okawa nhấn mạnh, nếu tiếp tục loại trừ phụ nữ khỏi quyền kế vị chỉ vì giới tính, khoảng cách giữa luật lệ và kỳ vọng xã hội sẽ ngày càng lớn, đe dọa khả năng tồn tại của thể chế hoàng gia Nhật Bản trong tương lai.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Nhật Bản chỉ còn ba người nam trong hàng kế vị ngai vàng, người lớn tuổi nhất 90 tuổi.
  • Chính phủ Nhật sửa đổi luật cho phép nhận con nuôi nam từ các chi nhánh hoàng gia cũ để bảo đảm kế vị.
  • Công chúa Aiko được công chúng ủng hộ rộng rãi trở thành nữ hoàng tương lai.
  • 72% người Nhật ủng hộ nữ hoàng kế vị theo khảo sát của báo Mainichi Shimbun.
  • Tranh cãi về kế thừa theo dòng nam kéo dài từ lịch sử tới hiện đại ở Nhật Bản.

Đăng ký bản tin QMVN