Các siêu thị châu Âu chạy đua vá lỗ hổng sau khi tin tặc đồng loạt làm “nóng” tủ lạnh, buộc hủy bỏ hàng tấn thực phẩm

Theo Reuters, các cửa hàng tại tám quốc gia châu Âu đã buộc phải vứt bỏ lượng lớn thực phẩm sau khi tin tặc can thiệp vào tủ lạnh hôm thứ Hai. Các tập đoàn bán lẻ như Ahold Delhaize và Colruyt ở Bỉ và Luxembourg, cùng hai chuỗi siêu thị Thụy Điển ICA và Coop, đều bị ảnh hưởng. Tại Bỉ, theo người phát ngôn Mich Vergauwen, Carrefour ghi nhận gián đoạn ở khoảng 15 trong số 700 cửa hàng, còn đài truyền hình công cộng ERR của Estonia cho biết ít nhất một siêu thị nước này bị tin tặc đẩy nhiệt độ tủ lên tới 50 độ C.

Kịch bản này giống hệt vụ tấn công đêm 12/10 tại Pháp, khi tin tặc ép tủ mát và tủ đông ở hàng trăm siêu thị như Carrefour, Intermarché, Monoprix và Coopérative U nóng lên tới 50 độ C, gây cháy và làm hỏng thực phẩm. Theo Reuters, các thiết bị điều khiển bị nhắm tới do công ty Đan Mạch Danfoss sản xuất và đang chạy phần mềm lỗi thời. Đến nay chưa nhóm nào nhận trách nhiệm. Tại Thụy Điển, cảnh sát cho biết đã nhận khoảng 10 đơn trình báo kể từ thứ Hai và dự kiến còn nhiều hơn nữa.

Chuỗi siêu thị Coop của Thụy Điển cho biết đang chuyển hệ thống sang mạng 5G và modem hiện đại thay cho kết nối 4G – quá trình đã khởi động từ sau sự cố ở Pháp. Bảy cửa hàng bị tấn công đã hoạt động trở lại, nhưng hệ thống làm lạnh của họ đã được ngắt khỏi internet. Người phát ngôn của Coop cho biết công ty đang rà soát toàn bộ mạng lưới.

Danfoss, nhà cung cấp phần mềm có hệ thống một lần nữa nằm trong số bị nhắm tới, cho biết đã liên lạc chặt chẽ với khách hàng suốt ba tuần qua để giúp họ xử lý tình hình, đồng thời khuyến cáo không để hệ thống truy cập trực tiếp từ internet.

Sau vụ việc ở Pháp, cơ quan an ninh mạng quốc gia ANSSI của nước này cũng đã xác định một lỗ hổng trong phần mềm do Danfoss cung cấp.

Frank Groenewegen, chuyên gia an ninh mạng của Deloitte tại The Hague, kêu gọi các nhà bán lẻ hành động ngay: xác định xem bộ điều khiển tủ lạnh có bị lộ, có kết nối internet hay không, bảo đảm đã cài bản vá mới nhất và được nhà sản xuất hỗ trợ; nếu không nắm rõ, hãy gỡ chúng khỏi internet công cộng lập tức. Theo ông, đó mới là bước sơ cứu.

Nhiều siêu thị châu Âu do các chủ doanh nghiệp độc lập vận hành theo mô hình hợp tác xã, nên hệ thống không đồng nhất giữa các cửa hàng. ICA cho biết cả 23 cửa hàng bị tấn công đều có thiết bị kết nối bên ngoài mạng lưới quản lý tập trung của chuỗi. Ông Christian Olofsson, chủ các cửa hàng ICA tại Tomelilla và Sjöbo, càng thêm bực bội vì ông đang trong quá trình thay đổi hệ thống bảo mật thì bị tấn công. Tập đoàn Edeka của Đức, có tủ lạnh bị hack tại một cửa hàng ở Reisbach, cũng thừa nhận không có hệ thống làm lạnh tiêu chuẩn trên toàn mạng lưới do các nhà bán lẻ độc lập điều hành.

Ngay cả các tập đoàn có cấu trúc tích hợp cũng không miễn nhiễm. Carrefour, đơn vị có 80 cửa hàng nhượng quyền ở Pháp bị tấn công ba tuần trước, lại hứng chịu kịch bản tương tự tại 15 cửa hàng ở Bỉ hôm thứ Hai, cho thấy lỗ hổng không chỉ nằm ở mô hình quản lý mà còn ở chính những thiết bị cũ đang kết nối mạng.

Cơ quan An ninh mạng của Liên minh châu Âu (ENISA) cho rằng quy mô lớn của các cuộc tấn công nhằm vào ngành bán lẻ ở nhiều nước thành viên càng nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác châu Âu, chia sẻ thông tin nhanh chóng và phối hợp ứng phó. Vụ việc diễn ra cùng thời điểm hàng loạt chuyến bay ở châu Âu nhận lời đe dọa đánh bom giả, và một số chuyên gia cho rằng cả hai có thể thuộc cùng một khuôn mẫu gây rối chi phí thấp, khó truy dấu, dù chưa có kết luận chính thức.

Tại Anh, tin tặc tìm cách nhắm vào các cơ sở chế biến thịt quy mô nhỏ nhưng tác động rất hạn chế, theo Richard Horne, Giám đốc điều hành Trung tâm An ninh mạng Quốc gia (NCSC). Ông cho biết NCSC đang làm việc với các tổ chức để phát hiện và vá lỗ hổng trước khi bị khai thác, đồng thời cảnh báo vụ tấn công tủ lạnh siêu thị chỉ là dấu hiệu sớm của những gián đoạn ngày càng thường xuyên khi công nghệ cũ không theo kịp tin tặc.