Thung lũng Silicon gia tăng lập trường cứng rắn với Trung Quốc
Trong những năm gần đây, ngành công nghệ Mỹ, tập trung tại Thung lũng Silicon, đã trở nên chính trị hóa hơn, với nhiều nhân vật nổi bật như Elon Musk quyên góp lớn cho các chiến dịch chính trị, bao gồm cả chiến dịch tranh cử Tổng thống Mỹ năm 2024 của Donald Trump. Chính phủ Mỹ đang đặt cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc làm trọng tâm trong mối quan hệ đối đầu giữa hai nước.
Theo một bài báo xuất bản tháng trước trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương Đương đại do Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc quản lý, các nhóm vận động hành lang ngành công nghệ Mỹ đã “có hệ thống” tích hợp khái niệm “mối đe dọa Trung Quốc” vào các chiến dịch vận động của họ. Các lãnh đạo doanh nghiệp được cho là đang “chọn lọc” trình bày thông tin nhằm khai thác những lo ngại của Washington về Trung Quốc, từ đó “tối đa hóa” khả năng có được các quyết định chính sách có lợi.
Nghiên cứu cảnh báo sự gia tăng nghi kỵ chiến lược
Tác giả bài báo, ông Tan Yannan, nghiên cứu sinh tiến sĩ quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân, và ông Sun Chenghao, nghiên cứu viên cao cấp Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế thuộc Đại học Thanh Hoa, cảnh báo rằng việc lợi dụng các vấn đề liên quan đến Trung Quốc trong tương tác chính phủ - doanh nghiệp sẽ làm “tăng cường nhận thức sai lệch về Trung Quốc của Mỹ và làm sâu sắc thêm sự nghi ngờ chiến lược lẫn nhau giữa hai bên”.
Hai nhà nghiên cứu nhấn mạnh một thế hệ lãnh đạo công nghệ Mỹ mới đã sử dụng đối thủ Trung Quốc như một “đòn bẩy chiến lược” để chủ động định hình các chương trình chính sách tại Mỹ.
Họ dẫn chứng công ty OpenAI, cho biết công ty này đã liên tục thuyết phục cả Chính quyền Trump lẫn Chính quyền Biden về việc đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), lập luận rằng không làm vậy sẽ làm giảm lợi thế công nghệ của Mỹ trước Trung Quốc.
Trái lại, bài báo cho rằng các “ông lớn” công nghệ truyền thống như Meta chỉ sử dụng ngôn từ liên quan đến Trung Quốc nhằm mục đích “phòng thủ”, nhằm thu hút sự chú ý khi đối diện với các vấn đề về luật chống độc quyền trong nước.
Ảnh hưởng đối với quan hệ Mỹ - Trung và quản trị công nghệ toàn cầu
Nghiên cứu cho biết sự chuyển dịch “cấu trúc” trong vận động hành lang có tác động sâu rộng đối với cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung và quản lý công nghệ trên toàn thế giới. Tan và Sun cảnh báo, việc sử dụng thông tin liên quan đến Trung Quốc một cách chiến lược và theo hệ thống sẽ tích lũy các rủi ro nhận thức ở cấp liên bang và địa phương tại Mỹ, đặc biệt trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Lo ngại về rủi ro công nghệ và các mô hình AI mở
Dario Amodei, Giám đốc điều hành của Anthropic, công ty phát triển mô hình ngôn ngữ lớn Claude, cảnh báo các mô hình AI mã nguồn mở có thể bị các chính phủ như Trung Quốc lợi dụng cho các mục đích đàn áp nội bộ hoặc tấn công mạng, sinh học và quân sự. Ông kêu gọi Mỹ thắt chặt kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến và ngăn chặn những hoạt động “chưng cất công nghiệp” của các công ty Trung Quốc nhằm ngăn họ vượt lên đối thủ Mỹ.
Phát biểu này được đưa ra sau khi Kimi K3, mô hình do startup Moonshot AI tại Bắc Kinh phát triển, ra mắt hồi tháng trước với hiệu suất được cho có thể ngang bằng nhưng giá rẻ hơn nhiều so với các đối thủ Mỹ, gây tranh luận trong giới công nghệ và chính phủ Mỹ về việc có nên cấm các công ty Mỹ sử dụng các mô hình mã nguồn mở Trung Quốc hay không.
Quan điểm đa chiều trong ngành công nghệ Mỹ
Trong khi đó, CEO OpenAI, Sam Altman, khẳng định ông muốn Mỹ chiến thắng trên cả hai lĩnh vực AI mở và AI độc quyền. Giám đốc chiến lược Dean Ball của OpenAI cũng đưa ra nhận định rằng một thế giới thống trị bởi mô hình AI nguồn mở có thể dẫn tới “chủ nghĩa cộng sản AI” như Trung Quốc đề xuất, đồng thời cho rằng nên có các quy định kiểm soát việc sử dụng các mô hình Trung Quốc nhưng không nhất thiết phải cấm công nghệ mã nguồn mở.
OpenAI cùng với nhiều công ty công nghệ khác, bao gồm hãng sản xuất chip Mỹ Nvidia, đã ký một bức thư ngỏ ủng hộ mô hình mã nguồn mở.
Ngược lại, David Sacks, cựu cố vấn AI dưới thời Tổng thống Trump, đã cáo buộc Anthropic và OpenAI “đạo đức giả” khi cảnh báo mối đe dọa từ công nghệ mã nguồn mở Trung Quốc trong khi muốn ngăn các nhà phát triển Mỹ sử dụng công nghệ này để phát triển mô hình riêng. Ông nhấn mạnh quyền tiếp cận tự do các tài nguyên công cộng cho các nhà phát triển Mỹ.
Vận động hành lang và căng thẳng đa phương
Tan và Sun cũng cảnh báo các công ty Thung lũng Silicon đang lợi dụng câu chuyện “hợp tác AI Mỹ - châu Âu để đối phó Trung Quốc” như một công cụ tuyên truyền nhằm kích thích căng thẳng giữa Mỹ, Trung Quốc và châu Âu, qua đó gia tăng áp lực thể chế đối với các nỗ lực xây dựng đối thoại đa phương về quản trị công nghệ.









