Cánh cửa đối thoại đi kèm điều kiện
Tại cuộc họp báo ở Shenzhen, ông Putin thừa nhận rằng không thể bàn thấu đáo về an ninh châu Âu nếu thiếu người châu Âu. Tuy nhiên, ông đặt ra bước đi trước mắt: đại diện các nước cần tới Moscow, trình bày lập trường để phía Nga xem xét đóng góp của họ. Theo thông tin Reuters công bố, chưa có lịch trình, danh sách đặc phái viên hay quốc gia tham dự cụ thể.
Sự khác biệt giữa tham vấn sơ bộ và tham gia đàm phán chính thức rất quan trọng. Các chính phủ châu Âu không hoàn toàn đồng nhất về lợi ích, nhưng nhiều nước nhấn mạnh rằng hòa bình bền vững cần sự đồng thuận của Ukraine và những cơ chế ngăn chiến tranh tái diễn. Nga lại muốn thảo luận cả cấu trúc an ninh rộng hơn của châu Âu bên cạnh vấn đề chiến sự trước mắt.
Vì sao châu Âu muốn hiện diện
Đối với các nước châu Âu, kết quả đàm phán sẽ ảnh hưởng đến trừng phạt kinh tế, viện trợ quân sự, nguồn lực tái thiết, dòng người tị nạn và an ninh sườn phía đông của NATO. Nếu những bên phải tài trợ hoặc thực thi thỏa thuận bị đứng ngoài quá trình thiết kế, khả năng triển khai về sau có thể gặp trở ngại.
Tuy nhiên, vai trò của châu Âu không thể thay thế tiếng nói của Ukraine. Đây là quốc gia có chủ quyền, lãnh thổ và người dân chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chiến tranh. Kyiv cùng các đối tác nhiều lần khẳng định không thể quyết định tương lai Ukraine mà thiếu Ukraine. Bài toán là mở rộng đối thoại đủ để xử lý an ninh khu vực, nhưng không làm bàn thương lượng mất khả năng đưa ra quyết định.
Tín hiệu nhân đạo, bế tắc chiến lược
Đại diện Nga, Ukraine và Hoa Kỳ đã gặp nhau ở Abu Dhabi ngày 10–11/11, đánh dấu vòng tiếp xúc trực tiếp tương tự đầu tiên sau chín tháng. Kết quả rõ ràng nhất là nhất trí về nguyên tắc đối với cuộc trao đổi tù binh quy mô lớn. Đó là tin có ý nghĩa với các gia đình, song chưa giải quyết được câu hỏi lãnh thổ hay cơ chế bảo đảm một lệnh ngừng bắn.
Chính khoảng cách giữa tiến triển nhân đạo và bế tắc chính trị lý giải những động thái ngoại giao mới. Việc trao trả tù binh đôi khi vẫn có thể thực hiện giữa những bên đối đầu gay gắt. Còn chấm dứt xung đột đòi hỏi thống nhất cách giám sát, thứ tự thực hiện cam kết, bảo đảm an ninh và biện pháp xử lý nếu thỏa thuận bị vi phạm. Phát biểu của ông Putin chưa đưa ra lời giải cho các vấn đề đó.
Ngoại giao vẫn diễn ra giữa tiếng súng
Tuyên bố tại Shenzhen xuất hiện trong lúc các nỗ lực ngoại giao của Hoa Kỳ tăng tốc, nhưng chiến sự vẫn tiếp diễn. Tin tức ngày 19/11 ghi nhận các cuộc tấn công mới nhằm vào hạ tầng giao thông gắn với Nga. Điều này cho thấy việc phát đi tín hiệu đối thoại không đồng nghĩa với đình chiến hoặc bảo đảm an toàn tức thời cho thường dân.
Lời mời tới Moscow có thể giúp Nga trực tiếp nghe lập trường của châu Âu, đồng thời tạo điều kiện để nước này tác động tới khuôn khổ tiếp xúc. Với châu Âu, tham gia có thể mở cơ hội ảnh hưởng; không tham gia có nguy cơ giảm tiếng nói. Cả hai lựa chọn đều có đánh đổi. Thước đo thực chất sẽ là một cuộc gặp cụ thể với chương trình rõ ràng, được các bên liên quan, trước hết là Ukraine, chấp nhận.

















