Một kỷ lục 140 năm bị xô đổ
Khi những tia nắng đầu tiên trở lại trên các con phố Shinjuku và Shibuya vào thứ Bảy, 3/10, nhiều người dân Tokyo có lẽ đã thở phào nhẹ nhõm. Suốt hơn năm tuần trước đó, chiếc ô gần như trở thành vật bất ly thân của khoảng 14 triệu cư dân thủ đô.
Ngày thứ Hai, 5/10, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) chính thức công bố chuỗi ngày mưa đã khép lại ở con số 37, dài nhất kể từ năm 1886, khi nước này bắt đầu ghi chép số liệu thời tiết hiện đại. Kỷ lục cũ là 33 ngày, từ 27/6 đến 29/7/2019, vốn rơi đúng vào mùa mưa truyền thống. Lần này, điều bất thường là cơn mưa kéo dài sang tận đầu mùa thu.
“Chuỗi ngày mưa dài nhất kéo dài từ ngày 27/8 đến ngày 2/10, tạo thành 37 ngày mưa liên tiếp.” — Eri Kawanami
Giới chuyên môn lưu ý rằng kỷ lục “ngày mưa liên tiếp” không có nghĩa trời mưa không ngớt suốt 24 giờ. Nhưng chính sự dai dẳng ấy, ngày này qua ngày khác, mới là thứ bào mòn sức chịu đựng của cả hạ tầng lẫn con người.
Tháng Chín ướt sũng, gấp ba lần bình thường
Theo số liệu của JMA, tính từ đầu tháng Chín, trung tâm Tokyo đã nhận 696,5 mm mưa, hơn gấp ba mức trung bình nhiều năm. Để dễ hình dung, kỷ lục lượng mưa tháng Chín của thành phố, được thiết lập từ năm 1958, là 670,9 mm.
Những con số biết nói:
- 37 ngày mưa liên tiếp, từ 27/8 đến 2/10.
- 33 ngày: kỷ lục cũ, thiết lập vào mùa hè năm 2019.
- 696,5 mm: lượng mưa từ đầu tháng Chín, gấp hơn ba lần bình thường.
- 1886: năm bắt đầu chuỗi số liệu khí tượng được dùng để so sánh.
Đằng sau những con số ấy là nhịp sống thường nhật bị đảo lộn. Báo chí Nhật Bản ghi nhận tâm trạng “mệt mỏi vì mưa” lan rộng: người dân hiếm khi thấy mặt trời, quần áo phơi mãi không khô, còn giá rau xanh tăng vì đồng ruộng ngập úng và thiếu nắng.
El Niño, front mưa thu và dấu vết của biến đổi khí hậu
Vậy vì sao bầu trời Tokyo lại “khóc” lâu đến vậy? Theo JMA, nguyên nhân trực tiếp là một dải front mưa thu nằm lì gần đảo Honshu lâu hơn hẳn thường lệ, do khối áp cao Thái Bình Dương duy trì dai dẳng, cộng thêm ảnh hưởng của các cơn bão đi qua vùng Kanto.
“Bản đồ thời tiết đặc biệt trong tháng này một phần là do El Niño.” — Masayuki Kyoda
Năm nay, El Niño, hiện tượng làm thay đổi gió, khí áp và mô hình mây trên Thái Bình Dương, đang định hình thời tiết toàn cầu, mang mưa lớn đến nơi này và hạn hán đến nơi khác. Ông Kyoda thừa nhận rất khó quy một sự kiện đơn lẻ trực tiếp cho biến đổi khí hậu, nhưng báo cáo “Biến đổi khí hậu ở Nhật Bản 2025” của JMA đã kết luận rằng hiện tượng nóng lên toàn cầu đang tác động lâu dài đến thời tiết nước này, trong đó có việc lượng mưa gia tăng.
Cơ chế vật lý không hề phức tạp: khí hậu ấm lên do phát thải nhiên liệu hóa thạch khiến bầu khí quyển giữ được nhiều hơi ẩm hơn, và lượng hơi ẩm ấy sớm muộn sẽ trút xuống mặt đất thành những trận mưa nặng hạt hơn, dai dẳng hơn.
Cái giá của mưa: từ Chiba đến Thái Lan
Mưa kéo dài cùng các cơn bão đã gây thiệt hại nặng nề cho các tỉnh lân cận. Ở Chiba, đê quanh hồ Inbanuma bị sụp; tại Kanagawa, những điểm du lịch nổi tiếng như Kamakura và Hakone chìm trong nước lũ. Giới chức cảnh báo đất đồi đã ngậm no nước, đê sông suy yếu, nên chỉ một trận mưa nhỏ cũng có thể gây ra thảm họa nghiêm trọng.
Bức tranh ấy không chỉ của riêng Nhật Bản. Tại Thái Lan, đợt lũ gần đây do một hệ thống thời tiết mạnh gây ra đã ảnh hưởng tới 1,7 triệu người và khiến 23 người thiệt mạng kể từ giữa tháng Chín.
Tokyo nổi tiếng với hệ thống chống lũ ngầm thuộc hàng tiên tiến nhất thế giới, nhưng 37 ngày mưa là lời nhắc rằng không công trình nào được thiết kế cho một khí hậu cứ liên tục viết lại kỷ lục của chính nó. Nắng đã trở lại, song bài toán thích ứng thì vẫn còn bỏ ngỏ.

















