Một phim chiến tranh xa nhà chạm đến cảm xúc gần gũi
“Once Upon a Time in the Middle East” kể về một cuộc xung đột được hiểu rộng rãi là chiến tranh Iraq do Mỹ dẫn đầu. Phim chủ yếu quay trên trường quay tại Qingdao, nhưng khán giả Trung Quốc không cần sa mạc thật để quan tâm đến những con người trong đó. Sức lan tỏa đến từ nỗi sợ, gia đình và cái giá dân thường phải trả.
Bộ phim được dự báo tiến tới 2,5 tỷ nhân dân tệ nhờ truyền miệng, trong khi các số liệu cập nhật cho thấy doanh thu đã vượt 2 tỷ nhân dân tệ. Thành công ấy không phải công thức có thể sao chép máy móc. Nó nhắc rằng khán giả sẵn sàng bước vào một không gian xa lạ khi cảm xúc đủ chân thành và nhân vật có điều để mất.
“Bố mẹ tôi không quan tâm sa mạc thực sự ở đâu; họ chỉ quan tâm đến số phận của những người sống trong đó.” - Hu Chao. Đó là bài học giản dị nhất: địa điểm tạo nên bầu không khí, nhưng lựa chọn đạo đức và tình cảm của con người mới giữ khán giả ở lại.
Bản sắc văn hóa không thể thay thế chiến lược thị trường
Điện ảnh Hồng Kông thường được khuyên phải nói tiếng Quảng Đông rõ hơn, quay nhiều địa danh hơn và nhấn mạnh đời sống địa phương. Những yếu tố ấy đáng quý, nhưng không tự tạo ra nhu cầu mua vé.
Theo HKTDC, doanh thu phòng vé thành phố năm 2025 giảm 15% và vẫn thấp xa so với trước đại dịch.
Bản sắc là nguồn chất liệu, không phải mô hình kinh doanh. Một ngành phim còn cần vốn kiên nhẫn, lịch phát hành hợp lý, mạng lưới rạp, bán hàng quốc tế, dữ liệu khán giả và khả năng tiếp thị nhiều ngôn ngữ. Nếu chỉ yêu cầu tác phẩm “đậm Hồng Kông”, nhà làm phim có thể bị đặt vào chiếc hộp ngày càng hẹp mà không được trao con đường đến thị trường.
Chính sách công nên tài trợ cả phát triển kịch bản, thử nghiệm khán giả và phân phối, thay vì chỉ khuyến khích sản xuất. Liên hoan phim, nền tảng trực tuyến và nhà phát hành Đông Nam Á có thể tham gia từ sớm. Một bộ phim không nên hoàn thành rồi mới bắt đầu tìm người xem.
Di sản Hồng Kông vốn được xây bằng khả năng vượt biên giới
Lịch sử cho thấy điện ảnh Hồng Kông chưa bao giờ sống bằng sự khép kín. Bruce Lee biến hình thể và triết lý thành ngôn ngữ toàn cầu. Jackie Chan kết hợp nguy hiểm với hài kịch. Chow Yun-fat khiến tình bạn, lòng trung thành và bi kịch đi xa hơn các con phố nơi phim được quay.
“A Better Tomorrow” mang nhịp điệu và tâm trạng Hồng Kông rõ rệt, nhưng sức sống của phim không phụ thuộc việc khán giả nhận ra mọi địa danh. Điều họ nhớ là tình anh em, phẩm giá và lựa chọn trong nghịch cảnh. Bản sắc khi ấy nằm trong cách kể, tốc độ, diễn xuất và sự pha trộn văn hóa, không phải bài kiểm tra kiến thức địa phương.
Thế hệ mới có thể tiếp nối tinh thần đó bằng những câu chuyện về di cư, nhà ở, tuổi già, lao động nền tảng, gia đình xuyên biên giới hoặc khủng hoảng khí hậu. Những vấn đề bắt đầu ở Hồng Kông nhưng không kết thúc ở đó. Càng cụ thể trong trải nghiệm con người, phim càng có cơ hội trở nên phổ quát.
Từ mạng lưới Đông Nam Á đến thị trường phân mảnh hôm nay
Trong thập niên 1950 và 1960, các hãng đặt tại Singapore như Shaw Brothers góp vốn cho phim sản xuất ở Hồng Kông rồi phân phối qua mạng lưới rạp trong khu vực. Di cư, tiếng Hoa và các phương ngữ tạo nên một thị trường liên kết, nơi tiền vốn, nhân lực và khán giả cùng dịch chuyển.
Xây dựng quốc gia thời Chiến tranh Lạnh, thay đổi chính sách ngôn ngữ và sau này là cạnh tranh nền tảng đã chia nhỏ mạng lưới ấy. Thành công của phim Triều Châu kinh phí thấp “Dear You” cho thấy nhu cầu văn hóa vẫn tồn tại, nhưng thị trường không tự tái hợp. Hồng Kông cần chủ động xây quan hệ mới với Đông Nam Á, cộng đồng hải ngoại và khán giả trực tuyến.

















