Hồ sơ kinh doanh xuất hiện giữa ngoại giao chiến tranh
Theo cuộc điều tra được Reuters công bố ngày 8/10, năm nguồn tin nói rằng các nhân vật cấp cao Mỹ và Nga đã xem xét khả năng có một nhà đầu tư Mỹ tham gia hệ thống Nord Stream. Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump và là người tham gia nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận về Ukraine, cùng Kirill Dmitriev, đặc phái viên thân cận Tổng thống Vladimir Putin, được nhắc đến trong các cuộc tiếp xúc. Chi tiết thương mại chưa được công bố đầy đủ, và thông tin từ nguồn ẩn danh không đồng nghĩa với việc một thỏa thuận đã thành hình.
Một quan chức Nhà Trắng nói với Reuters rằng những giao dịch nếu diễn ra phải được thương lượng với U.S. International Development Finance Corporation (DFC) và Bộ Tài chính Mỹ, đồng thời mang lại lợi ích cho người nộp thuế và doanh nghiệp Mỹ. Chính quan chức này lại khẳng định gần đây không có trao đổi về Nord Stream. Sự khác biệt giữa thông tin do các nguồn cung cấp và phát biểu chính thức là lý do cần phân biệt việc thăm dò với quyết định chính sách.
Ba lớp rào cản trước khi khí đốt có thể chảy trở lại
Trở ngại đầu tiên thuộc về pháp lý. EU đã áp dụng lệnh cấm giao dịch với Nord Stream 1 và 2; kế hoạch REPowerEU cùng quy định công bố đầu năm 2026 hướng đến chấm dứt lệ thuộc khí đốt Nga vào năm 2027.
Các chế tài của Mỹ cũng tác động đến dự án. Vì thế, chỉ có một nhà đầu tư mới hoặc ý chí chính trị ở Washington vẫn chưa đủ để tái lập dòng khí qua châu Âu.
Trở ngại thứ hai là vật chất và tài chính. Những vụ nổ dưới biển Baltic tháng 9/2022 đã làm hư hại đường ống, trong khi cấu trúc cổ phần liên quan Gazprom cùng các đối tác Đức, Pháp và Hà Lan đặt ra câu hỏi ai được quyền bán, mua và sửa chữa. Trở ngại cuối cùng mang tính xã hội: các hộ gia đình và nhà máy mong năng lượng dễ chịu hơn, nhưng sự ổn định dài hạn còn phụ thuộc vào việc nguồn cung có thể bị sử dụng như công cụ gây áp lực hay không.
Một phép thử về đoàn kết và quyền quyết định của châu Âu
Berlin tuyên bố không muốn cấp phép mở lại Nord Stream và nhấn mạnh đã tìm được nguồn cung thay thế. Ba Lan cùng các nước Baltic đặc biệt phản đối việc xây dựng lại quan hệ năng lượng với Nga, xuất phát từ kinh nghiệm lịch sử và quan ngại an ninh. Ở Đức, tranh luận vẫn tồn tại: đảng Alternative for Germany (AfD) ủng hộ nối lại mua khí đốt, trong khi nhiều chính trị gia cho rằng doanh thu sẽ tạo thêm nguồn lực cho Moscow.
Một hướng đàm phán khác được Reuters mô tả liên quan tới tài sản quốc tế của tập đoàn dầu khí Lukoil, với phương án có thể thu hút vốn Mỹ, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất. Đây cũng chỉ là kịch bản được thảo luận, chưa phải giao dịch hoàn tất. Khi ngoại giao được gắn với lợi nhuận tương lai, phép thử quan trọng nhất không phải ai sở hữu đường ống, mà là liệu các quyết định ấy có tôn trọng chủ quyền Ukraine, luật trừng phạt và quyền lựa chọn năng lượng của các nước châu Âu.















