Từ lời kêu gọi hòa bình đến những đề xuất có thể đo lường
Trong nhiều năm, Ấn Độ chủ yếu nhấn mạnh rằng chiến tranh không thể được giải quyết trên chiến trường. Bước mới trong năm 2026 là New Delhi bắt đầu trao đổi về những biện pháp cụ thể hơn thay vì chỉ nhắc lại nguyên tắc đối thoại. Theo các phát biểu gần đây của S. Jaishankar, các cuộc thảo luận ban đầu tập trung vào an toàn tàu thuyền tại Biển Đen, sau đó mở rộng sang thương mại ngũ cốc, năng lượng và những thỏa thuận “không tấn công”. Đây là cách tiếp cận theo từng lớp: trước hết giảm rủi ro cho dân sự và thương mại, sau đó mới tạo không gian cho đàm phán chính trị rộng hơn.
Kyiv cho biết đang xem xét bốn đề xuất quốc tế. Türkiye và Ai Cập tập trung nhiều hơn vào một thỏa thuận ở Biển Đen, đặc biệt liên quan tới xuất khẩu nông sản; Mỹ thúc đẩy hạn chế tấn công hạ tầng năng lượng; còn đề xuất của Ấn Độ được Andrii Sybiha mô tả là “toàn diện nhất”. Tuy nhiên, vì văn bản chi tiết chưa được công khai, đánh giá này phản ánh quan điểm của phía Ukraine chứ chưa phải một so sánh độc lập về các điều khoản.
Vì sao Biển Đen và năng lượng trở thành điểm khởi đầu hợp lý
Biển Đen là nơi lợi ích quân sự, thương mại và nhân đạo giao nhau rõ rệt. Các vụ tấn công vào tàu hàng, cảng và cơ sở hậu cần đã gây rủi ro trực tiếp cho thủy thủ quốc tế và xuất khẩu lương thực.
Ấn Độ có lý do riêng để quan tâm: công dân nước này làm việc trên nhiều tàu thương mại, và New Delhi từng lên tiếng sau các vụ thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng trong khu vực. Một cơ chế giảm tấn công ở Biển Đen vì thế vừa có ý nghĩa nhân đạo, vừa bảo vệ luồng thương mại toàn cầu.
Ba yếu tố khiến hướng tiếp cận này đáng chú ý gồm:
Tách những lĩnh vực có thể đạt đồng thuận thực dụng - hàng hải, ngũ cốc, năng lượng - khỏi các tranh chấp chính trị khó nhất.
Thiết lập cơ chế xác minh độc lập để một thỏa thuận “không tấn công” có thể được kiểm chứng thay vì chỉ dựa vào cáo buộc của hai bên.
Sử dụng vị thế đối thoại với cả Moscow và Kyiv để duy trì kênh liên lạc ngay cả khi đàm phán chính trị rộng hơn bị đình trệ.
Ấn Độ có lợi thế tiếp cận, nhưng cũng mang theo những giới hạn
New Delhi duy trì quan hệ quốc phòng và năng lượng sâu với Moscow, đồng thời vẫn giữ kênh chính trị tích cực với Kyiv. Chính mạng lưới quan hệ chéo này tạo cho Ấn Độ một lợi thế mà nhiều nước phương Tây không có. Tổng thống Volodymyr Zelensky đã công khai cảm ơn mong muốn đóng góp của Ấn Độ, trong khi Tổng thống Vladimir Putin cũng ca ngợi các ý tưởng của Thủ tướng Narendra Modi về một giải pháp hòa bình.
“Chúng tôi đã tham gia sâu hơn một chút, vượt ra ngoài việc chỉ kêu gọi.” S. Jaishankar
Tuy nhiên, lợi thế tiếp cận không đồng nghĩa với khả năng áp đặt thỏa thuận. Ukraine vẫn coi bảo đảm chủ quyền và an ninh là nền tảng; Nga duy trì các yêu cầu chiến lược và lãnh thổ mà Kyiv bác bỏ. Ấn Độ cũng chịu sức ép từ phương Tây vì tiếp tục mua năng lượng Nga. Bởi vậy, vai trò khả thi nhất của New Delhi có thể không phải là người viết ra một hiệp định cuối cùng, mà là người tạo ra các thỏa thuận từng phần đủ cụ thể để giảm bạo lực và xây dựng lòng tin.
Nếu có tiến triển, thước đo sẽ là thực thi chứ không phải tuyên bố
Một lệnh ngừng tấn công năng lượng hoặc thỏa thuận an toàn hàng hải chỉ có giá trị nếu hai bên thống nhất được phạm vi mục tiêu, cách xác minh vi phạm và phản ứng khi một bên tố cáo bên kia phá vỡ cam kết. Những vấn đề như cảng, kho nhiên liệu, nhà máy điện hay hạ tầng đường sắt thường có cả chức năng dân sự và quân sự, khiến định nghĩa mục tiêu hợp lệ trở nên phức tạp. Bất kỳ sáng kiến nào cũng cần cơ chế kỹ thuật rõ ràng hơn những tuyên bố chính trị chung.
Nếu Ấn Độ giúp hình thành một gói thỏa thuận có thể kiểm chứng về Biển Đen và năng lượng, đó sẽ là bước tiến ngoại giao đáng kể ngay cả khi chưa dẫn tới hòa bình toàn diện. Ngược lại, nếu các đề xuất chỉ dừng ở mức ý tưởng, giá trị của chúng sẽ nhanh chóng bị bào mòn bởi nhịp độ chiến sự. Trong một cuộc chiến kéo dài hơn bốn năm, lòng tin không thể được xây bằng ngôn từ; nó phải được tạo ra từ những cam kết nhỏ nhưng được thực hiện đúng.















