Đề nghị của Tập Cận Bình dành cho Nam bán cầu
Phát biểu trong ngày thứ hai của hội nghị, ông Tập nêu năm sáng kiến nhằm thúc đẩy tăng trưởng và phát triển công nghệ ở Nam bán cầu, trong đó hai sáng kiến tập trung vào AI mã nguồn mở và nhà máy thông minh. Theo hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa xã, ông cũng cam kết Bắc Kinh sẽ đào tạo người trẻ từ các nước thành viên khác về công nghệ tiên tiến và đổi mới sáng tạo.
Một thế giới không có luật lệ giống như ngã tư không có đèn giao thông, nơi hỗn loạn và mất trật tự là điều không thể tránh khỏi.
Ông Tập kêu gọi đoàn kết trước điều ông mô tả là sự thù địch địa chính trị và các lực lượng gây xáo trộn đang phá vỡ chuỗi cung ứng và chuỗi công nghiệp. Ông nói các quy tắc toàn cầu phải được cùng soạn thảo và áp dụng bình đẳng, đồng thời cho rằng logic “mạnh được yếu thua” lẽ ra phải bị gạt bỏ từ lâu.
Lời cảnh báo của Modi về công nghệ bị vũ khí hóa
Chủ trì phiên họp ngày Chủ nhật, ông Modi lên tiếng theo một hướng khác. Không nêu tên Trung Quốc hay Mỹ, ông bày tỏ nỗi lo chung của nhiều nước đang phát triển bị kẹt giữa hai người khổng lồ công nghệ.
Việc vũ khí hóa công nghệ và khoáng sản thiết yếu có thể cản trở tiến bộ chung của chúng ta. Vì vậy, chúng tôi nhấn mạnh tính bao trùm trong việc tiếp nhận công nghệ.
Ấn Độ nói từ kinh nghiệm thực tế. Sau cuộc đụng độ biên giới chết người giữa binh sĩ Trung Quốc và Ấn Độ năm 2020, thủ tục thông quan phân bón chậm lại và nguồn cung một số thiết bị bị đình trệ.
Năm 2025, khi Trung Quốc đưa nam châm đất hiếm vào hệ thống cấp phép xuất khẩu toàn cầu trong cuộc chiến thuế quan với Mỹ, dây chuyền sản xuất ô tô Ấn Độ gần như lập tức bị ảnh hưởng.
Thế khó này mang tính cấu trúc. Mô hình mã nguồn mở và nhà máy thông minh cần nam châm, pin, chip và thiết bị chế biến. Chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu phần lớn đi qua Trung Quốc, trong khi Mỹ nắm quyền kiểm soát chip và thiết bị sản xuất chip tiên tiến nhất, khiến nhiều nước dè chừng việc phụ thuộc quá mức vào bất kỳ cường quốc nào.
Đoàn kết trước Washington, chia rẽ bên trong
Ở những vấn đề gắn kết, các thành viên đã cùng chung tiếng nói. Hội nghị mang lại:
- Một tuyên bố chung được thông qua nhất trí, phản đối thuế quan, lệnh trừng phạt và sức ép “Nước Mỹ trên hết” của Mỹ.
- Nỗ lực mới thúc đẩy thanh toán thương mại bằng đồng nội tệ và kết nối hệ thống thanh toán, bất chấp lời đe dọa áp thuế 100% của ông Trump với các nước “giở trò” với đồng USD.
- Các đề xuất của Trung Quốc về AI mã nguồn mở, sản xuất thông minh và đào tạo công nghệ cho người trẻ.
Tuy vậy, các thành viên vẫn chia rẽ về việc rời xa đồng USD đến đâu và nhanh thế nào. Ông Lâm Dân Vượng, phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Quốc tế thuộc Đại học Phúc Đán, cho rằng khác biệt là điều tất yếu khi các thành viên có quan hệ khác nhau với Washington, trong khi chính sách của Mỹ là chất xúc tác bên ngoài mạnh mẽ cho sự gắn kết.
Những khác biệt như vậy là điều tự nhiên trong hoàn cảnh hiện nay, và chỉ có thể đi đến đồng thuận thông qua tương tác lâu dài và điều chỉnh lẫn nhau.
Ông Lưu Tông Nghĩa thuộc Viện Nghiên cứu Quốc tế Thượng Hải gọi sự thiếu tin cậy địa chính trị, đặc biệt giữa Trung Quốc và Ấn Độ, là “vấn đề lớn nhất trong BRICS”. Ông cho rằng Ấn Độ đang cố giữ quan hệ với cả hai phía, hợp tác với Trung Quốc và Nga nhưng tránh rạn nứt với Mỹ và phương Tây. Những khoảnh khắc nhỏ cũng hé lộ bầu không khí: ông Tập vắng mặt tại bữa tiệc chiêu đãi các nhà lãnh đạo do ông Modi chủ trì, trong khi một video do Ngoại trưởng Iran đăng tải cho thấy cuộc trao đổi thoải mái giữa các nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc, Nga và Iran.
Ai sẽ viết luật chơi của tương lai?
Giới phân tích cho rằng BRICS có thể giúp Nam bán cầu có tiếng nói lớn hơn trong việc định ra luật lệ ở các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo và không gian, nơi các nước đang phát triển ít có ảnh hưởng. Ông Lưu lập luận rằng vì các thành viên đại diện cho những thị trường khổng lồ và lượng người dùng khổng lồ, phương Tây sẽ buộc phải tính đến quan điểm của họ.
Ông Lâm thận trọng hơn, lưu ý rằng khả năng định hình chuẩn mực toàn cầu mới của khối vẫn bị giới hạn bởi sự đa dạng về lợi ích của các thành viên. Về phần mình, giới phê bình phương Tây cho rằng nhóm này quá khác biệt để hành động thống nhất ngoài các tuyên bố. Hội nghị New Delhi cho thấy cả hai cách nhìn đều có phần đúng: BRICS lớn hơn và có tiếng nói mạnh hơn bao giờ hết, nhưng sức mạnh ấy vẫn phụ thuộc vào việc các thành viên có tin nhau hay không.















