Một trường hợp chưa từng có tiền lệ
Theo thông cáo của chính phủ Pháp, bệnh nhân nhiều khả năng bị muỗi mắt mang virus đốt ở miền đông nước Pháp. Một quan chức Bộ Y tế cho biết ông đã nhập viện tại Lyon vì một căn bệnh nghiêm trọng không liên quan. Theo nhật báo địa phương Le Progrès, nạn nhân ở độ tuổi 60 và sống tại khu vực Lyon.
Ông Grégory Emery, người đứng đầu Tổng cục Y tế Pháp, cho biết đây là một ca bệnh chưa từng có từ góc độ khoa học và virus học, gắn liền với tình trạng hệ miễn dịch bị suy yếu nghiêm trọng của bệnh nhân. Ông nhấn mạnh chưa có ghi nhận nào về lây truyền từ gia súc sang người hay giữa người với người.
Từ góc độ y tế và sức khỏe cộng đồng, không có cảnh báo và cũng không có khủng hoảng.
Thông điệp trấn an này nhằm tránh tâm lý hoang mang, trong bối cảnh dư luận châu Âu vẫn còn nhạy cảm với các dịch bệnh từ động vật sau đại dịch COVID-19.
WHO và giới khoa học: nguy cơ lây lan thấp
Tổ chức Y tế Thế giới cho biết đang liên lạc với giới chức Pháp. Dựa trên thông tin hiện có và hiểu biết về cơ chế lây truyền của các virus có họ hàng gần, WHO đánh giá nguy cơ ở mức thấp.
Đây là một ca nhiễm đơn lẻ ở người và khó có khả năng dẫn tới lây lan rộng hơn vào thời điểm này.
Tiến sĩ Ben Brennan thuộc Trung tâm Nghiên cứu Virus của Đại học Glasgow cho rằng các trường hợp tương tự trước đây cũng cho thấy rủi ro hạn chế với con người.
Ông dẫn ví dụ virus Schmallenberg từng tàn phá đàn gia súc châu Âu hơn một thập kỷ trước mà không gây ca bệnh nào ở người, và virus Cristoli từng liên quan đến cái chết của một bệnh nhân suy yếu ở Pháp nhưng không có ca nào tiếp theo.
Virus lan nhanh trong đàn gia súc châu Âu
Được phát hiện lần đầu ở Nigeria năm 1965, virus Shamonda chỉ được xác nhận tại châu Âu vào cuối tháng 7 năm nay sau các xét nghiệm gen trên bò bệnh ở miền nam nước Đức, Thụy Sĩ và miền đông nước Pháp. Theo bản tin giám sát thú y hằng tuần của Pháp, virus cũng đã xuất hiện ở Áo, Bỉ, Ireland, Italy, Liechtenstein, Luxembourg, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Slovenia, Tây Ban Nha và đảo Jersey. Những đặc điểm chính của virus gồm:
- Lây truyền qua vết đốt của muỗi mắt, loại côn trùng nhỏ cũng mang virus bệnh lưỡi xanh
- Thường gặp nhất ở bò, nhưng cũng được phát hiện ở ngựa, lạc đà alpaca, cừu và dê
- Bò nhiễm bệnh bị tiêu chảy, suy nhược, chán ăn, đôi khi sốt; sản lượng sữa có thể giảm tới 75%
Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), virus Shamonda thuộc chi Orthobunyavirus, cùng nhóm huyết thanh Simbu với virus Schmallenberg. Con đường và thời điểm virus du nhập vào châu Âu đến nay vẫn chưa được làm rõ.
Những ẩn số với ngành chăn nuôi
Hiện Shamonda chưa được xếp vào danh mục bệnh theo Luật Sức khỏe Động vật của Liên minh châu Âu, nên không chịu các biện pháp giám sát hay kiểm soát chính thức. Viện Friedrich Loeffler của Đức lưu ý việc lây truyền qua muỗi mắt khiến công tác phòng ngừa rất khó khăn, và hiện chưa thể đánh giá mức độ virus có thể gây hại cho bào thai ở gia súc mang thai như từng xảy ra với virus Schmallenberg.
Các nhà chức trách thú y vì thế khuyến nghị theo dõi kỹ các trường hợp sảy thai, thai chết lưu hoặc bê, cừu non dị dạng. Với người chăn nuôi, nỗi lo lớn nhất lúc này không phải là nguy cơ cho con người, mà là thiệt hại kinh tế từ sản lượng sữa sụt giảm và những hệ lụy chưa lường hết cho đàn gia súc trong mùa sinh sản tới.
