Động cơ của cơn bùng nổ
Đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng của Tây Ban Nha là một câu chuyện nhân khẩu học. Người sinh ra ở nước ngoài hiện chiếm 14% dân số gần 50 triệu người, và người nhập cư chiếm hơn 16% lực lượng lao động tính theo số người đóng bảo hiểm xã hội. Theo viện thống kê quốc gia, khoảng một nửa lao động nước ngoài đến từ Mỹ Latinh, nhiều người có chung ngôn ngữ và gắn bó văn hóa với Tây Ban Nha.
Đóng góp kinh tế là rất đáng kể. Theo Bank of Spain, người nhập cư chiếm khoảng một nửa tăng trưởng GDP giai đoạn 2022-2025, tương đương 1,7 điểm phần trăm, và hơn hai phần ba số việc làm tăng thêm. Kinh tế Tây Ban Nha tăng trưởng 2,6% năm ngoái, gấp đôi mức trung bình khu vực đồng euro, và chính phủ dự báo tăng 2,6% năm nay và 2,2% năm 2027.
Lá phiếu có thể đổi hướng
Ông Sanchez kêu gọi bầu cử sớm hồi tháng 10 sau khi quốc hội bác bỏ các sắc lệnh khẩn cấp về nhà ở của ông. Các cuộc thăm dò đặt PP ở vị trí dẫn đầu nhưng cho thấy đảng này cần liên minh với Vox để giành đa số trong quốc hội.
Bên cạnh nhà ở, nhập cư đã trở thành một trong những chủ đề định hình chiến dịch.
Chúng ta có quyền quyết định ai được vào đất nước mình và với điều kiện nào.
Lãnh đạo PP cho biết đảng ủng hộ nhập cư để bù đắp thiếu hụt lao động, nhưng thông qua một hệ thống có chọn lọc. Các đề xuất gồm thị thực tính điểm đánh giá trình độ học vấn, kinh nghiệm, ngôn ngữ và khả năng hòa nhập, chỉ cho phép nhập cảnh qua kênh hợp pháp, và gắn một số khoản trợ cấp xã hội với việc tích cực tìm việc. PP đã giữ khoảng cách với lời kêu gọi trục xuất hàng loạt, cho rằng điều đó trái với hiến pháp và luật EU.
Đường lối cứng rắn hơn của Vox
Vox đi xa hơn nhiều. Cương lĩnh của đảng kêu gọi cắt giảm mạnh nhập cư, chấm dứt hợp thức hóa cho người mới đến, tăng trục xuất và ưu tiên công dân Tây Ban Nha trong tiếp cận dịch vụ công và nhà ở, nguyên tắc mà đảng gọi là ưu tiên quốc gia. Đảng kết hợp điều này với lời hứa kinh tế về cắt giảm thuế quy mô lớn, nới lỏng quy định, giảm nợ công và loại bỏ những khoản chi mà đảng cho là không cần thiết.
Đó là lẽ thường.
Lãnh đạo Vox dùng khẩu hiệu ấy để tóm tắt chiến dịch của mình. Ý tưởng ưu tiên quốc gia không chỉ dừng ở lý thuyết: nó đã xuất hiện trong các thỏa thuận chính quyền vùng giữa PP và Vox tại Extremadura, Aragon, Castilla y Leon và Andalusia, dù các lãnh đạo PP cho rằng câu chữ ấy không đơn thuần có nghĩa là người Tây Ban Nha được ưu tiên trước.
Cảnh báo và hoài nghi
Chính sách của Vox là thảm họa đối với nền kinh tế.
Ông Díez, giáo sư kinh tế tại University of Alcala, cho biết nhà đầu tư đã lo ngại vì Vox có thể tham gia chính phủ. Oxford Economics cảnh báo quy định chặt hơn có thể bào mòn lợi thế tăng trưởng của Tây Ban Nha so với khu vực đồng euro nhanh hơn dự kiến, còn Barclays cho rằng chúng có thể kìm hãm tăng trưởng lực lượng lao động. Bộ trưởng Kinh tế Carlos Cuerpo nói các chính sách hạn chế sẽ làm suy yếu thị trường việc làm, kéo giảm tiêu dùng và lấy đi một nguồn thu quan trọng của ngân sách, trong khi ông Sanchez cho rằng cần lao động nhập cư để xây khoảng 750.000 căn nhà mà Tây Ban Nha đang thiếu.
Những người khác nhìn nhận sắc thái hơn. Các nhà kinh tế của ING lưu ý rằng dù Tây Ban Nha tăng trưởng 2,9% mỗi năm trong ba năm qua, thu nhập bình quân đầu người lại tụt lại, cho thấy tăng dân số đã đi kèm cái giá về năng suất. Ông Nicolás López của Singular Bank cho rằng nhập cư đã đẩy nền kinh tế về phía việc làm kỹ năng thấp, nên việc hạn chế không hẳn khiến thị trường lo ngại. Một lãnh đạo cấp cao của một ngân hàng lớn cho biết chính phủ thiên hữu nhiều khả năng sẽ nhắm vào nhập cư bất hợp pháp thay vì di cư hợp pháp, nên tác động kinh tế tổng thể sẽ hạn chế. Trong khi đó, nhiều người Tây Ban Nha nói họ chưa cảm nhận được lợi ích từ tăng trưởng, thể hiện qua cuộc tổng đình công về nhà ở trong tháng này.














