Tiếng nói từ một đất nước vừa đi qua đổ nát
Đây là lần thứ hai ông Ahmed al-Sharaa đứng trên bục phát biểu của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, sau lần xuất hiện mang tính lịch sử vào tháng 9/2025. Nếu năm ngoái thế giới lắng nghe ông với sự tò mò về một Syria mới, thì năm nay thông điệp của ông mang nhiều trăn trở hơn: công cuộc hồi phục đang bị đe dọa bởi những đòn tấn công từ bên kia biên giới.
Theo hãng tin AP, nhà lãnh đạo Syria gay gắt chỉ trích việc Israel chiếm đóng một phần miền nam Syria. Ông bác bỏ mọi nỗ lực áp đặt "sự đã rồi" và cho rằng những hành động này gợi nhớ về một thời kỳ mà nhiều người tưởng đã khép lại từ lâu.
"Không một nỗ lực áp đặt sự đã rồi nào có thể làm suy yếu tính chính danh của nhà nước chúng tôi, chủ quyền luật pháp của chúng tôi hay sức mạnh của luật pháp quốc tế." - Ahmed al-Sharaa
Những con số phía sau lời cảnh báo
Để minh chứng cho mối lo ngại của mình, ông al-Sharaa đưa ra những con số cụ thể về hoạt động quân sự của Israel trên lãnh thổ Syria kể từ tháng 12/2024:
- Khoảng 500 cuộc không kích và pháo kích nhằm vào nhiều khu vực.
- Hơn 1.200 cuộc xâm nhập trên bộ, chủ yếu ở miền nam.
- Gần 300 người bị bắt giữ.
Phía Israel lâu nay giải thích sự hiện diện quân sự ở miền nam Syria là biện pháp phòng thủ nhằm ngăn chặn các mối đe dọa tiềm tàng. Tuy vậy, với người dân Syria, mỗi cuộc tấn công lại là một vết xước mới trên hành trình hàn gắn vốn đã rất gian nan. Như chính ông al-Sharaa nói, khi đất đai bị chiếm đoạt, người dân là những người chịu khổ đau và phải trả giá.
Hành trình hồi phục còn mong manh
Ở phần còn lại của bài phát biểu, Tổng thống Syria dành nhiều thời gian nói về những gì đất nước đã làm được. Ông nhấn mạnh việc nhà nước kiểm soát vũ khí, các lệnh trừng phạt quốc tế được dỡ bỏ và các thể chế quân sự lẫn dân sự đang được tái thiết.
Đặc biệt, khoảng 3,5 triệu người tị nạn và người phải rời bỏ nhà cửa đã trở về một cách an toàn và đàng hoàng.
"Đổ máu đã dừng lại, tàn phá đã dừng lại. Syria đã bắt đầu hành trình tái thiết, hành trình hồi phục." - Ahmed al-Sharaa
Dẫu vậy, con đường phía trước còn nhiều chông gai. Theo The New York Times, Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) ước tính chi phí cho các nhu cầu thiết yếu hằng tháng của một gia đình năm người đã tăng gần 33% trong vòng một năm tính đến tháng 6/2026. Những con số ấy nhắc rằng hòa bình không chỉ là tiếng súng im bặt, mà còn là bữa cơm đủ đầy trong mỗi mái nhà.
Golan và phép thử của luật pháp quốc tế
Trọng tâm của bài phát biểu là cao nguyên Golan, vùng đất chiến lược và giàu nguồn nước. Ông al-Sharaa khẳng định Golan sẽ mãi là đất Syria và mọi biện pháp sáp nhập đều vô hiệu theo Nghị quyết 497 của Hội đồng Bảo an. Ông kêu gọi Israel rút quân về giới tuyến trước ngày 8/12/2024 và tôn trọng Hiệp định năm 1974, văn kiện lập ra vùng phi quân sự do lực lượng gìn giữ hòa bình UNDOF giám sát.
Một ngày trước đó, tại diễn đàn của Atlantic Council do cựu quan chức Mỹ Brett McGurk điều phối, ông al-Sharaa kể lại việc từng nói đùa với Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng sao không trao New Jersey cho Israel thay vì Golan. Ông cũng tiết lộ đàm phán an ninh với Israel từng đạt gần 90% đồng thuận, song quan hệ ngoại giao khó thành hiện thực khi các cuộc không kích vẫn tiếp diễn.
Bối cảnh: những dấu mốc dẫn đến bài phát biểu
Syria chìm trong nội chiến từ năm 2011, khiến hàng triệu người ly hương. Tháng 12/2024, lực lượng do ông al-Sharaa dẫn đầu đã lật đổ chính quyền Bashar al-Assad. Ngay sau đó, Israel đưa quân vào vùng đệm và miền nam Syria. Israel chiếm Golan năm 1967, sáp nhập năm 1981 và được Mỹ công nhận chủ quyền năm 2019. Tháng 7/2026, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres thăm Damascus, chuyến thăm đầu tiên ở cấp này kể từ năm 2009, và gọi sự chiếm đóng là hoàn toàn không thể chấp nhận. Tháng 8, Colombia công nhận yêu sách của Israel đối với Golan.

















