Cuộc biểu tình của giới trẻ làm trồi lên những bất ổn trong chính quyền Modi
Ngay trước khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi chấp nhận đơn từ chức của Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan, ông vẫn tỏ vẻ tự tin rằng phong trào biểu tình lớn nhất trong 12 năm cầm quyền của mình sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến chính phủ. Trong một đoạn video selfie đăng trên Instagram vào thứ Sáu, ông cảm ơn những người trẻ tuổi – những người đã đổ ra khắp đất nước với các khẩu hiệu phản đối chính phủ – vì những "đề xuất sâu sắc" của họ. Tuy nhiên, chưa đầy 24 giờ sau, ông đã phải chấp nhận đơn từ chức của Pradhan, một đồng minh trung thành. Đây được xem là cú hạ mình hiếm hoi của chính phủ vốn thường không chịu khuất phục trước áp lực công chúng và vận hành với sự tự do gần như tuyệt đối từ năm 2014 tới nay.
Phong trào Cockroach Janta Party và động lực từ vụ gian lận đề thi
Trong tuần qua, một phong trào gen Z mang tên Cockroach Janta Party (CJP) đã huy động các cuộc biểu tình chưa từng có tiền lệ để đòi công lý cho hàng triệu người trẻ, sau khi một đề thi quan trọng bị rò rỉ khiến 2 triệu sinh viên phải thi lại, liên quan tới hơn chục vụ tự tử. Yêu cầu đầu tiên và quan trọng nhất của họ là Bộ trưởng Giáo dục Pradhan phải chịu trách nhiệm và từ chức. Mặc dù mở rộng thành một cuộc đấu tranh rộng hơn cho nền dân chủ, Pradhan lại bị Thủ tướng Modi bỏ qua hoàn toàn trong lời kêu gọi trên Instagram.
Lan rộng biểu tình và thách thức phương tiện truyền thông chính thống
Sáng thứ Bảy, số người tập trung tại khu Jantar Mantar lịch sử ở Delhi tăng lên chưa từng thấy, đồng thời phong trào cũng nhanh chóng lan sang nhiều thành phố khác, kể cả những bang do đảng BJP của Modi nắm quyền. Không chỉ giành quyền kiểm soát không gian vật lý, nhóm biểu tình còn chiến thắng trên cả không gian mạng.
Đảng BJP từng rất thành công trong việc chi phối câu chuyện trên mạng thông qua bộ máy IT tổ chức chặt chẽ nhằm đối phó các tiếng nói phản đối từ công dân, chính trị gia hay nhà báo.
Thế nhưng, họ đã thất thế trước hàng triệu meme và video chế trên Instagram từ phong trào gen Z, liên tục chế nhạo Modi và chính phủ với sự sáng tạo và sắc bén chưa từng có. Các cố gắng cuối cùng của Modi để nói chuyện với giới trẻ qua Instagram chỉ nhận lại thêm nhiều đả kích và chế giễu.
Thêm vào đó, các kênh truyền hình chính thống, vốn được coi là công cụ tuyên truyền chính cho đảng BJP và tư tưởng dân tộc chủ nghĩa Hindu cấp tiến trong suốt 12 năm qua, cũng bị biểu tình tẩy chay vì ban đầu phớt lờ rồi xuyên tạc bằng luận điệu cho rằng người biểu tình được hậu thuẫn bởi các thế lực nước ngoài và nhóm khủng bố Pakistan. Phong trào đã sử dụng mạng xã hội để minh bạch hóa sự thật và vạch trần những gì họ cho là "lời nói dối" của truyền thông chính thống.
Ý nghĩa của việc từ chức Bộ trưởng Giáo dục Pradhan và sự suy yếu quyền lực Modi
Việc Pradhan từ chức được xem như bước đi cuối cùng khi chính phủ không còn cách nào khác. Một cuộc đàn áp mạnh tay không khả thi do phản ứng dữ dội với cảnh sát dùng bạo lực đối với người biểu tình vào thứ Hai. Giáo sư Ashutosh Varshney của Đại học Brown nhận định: "Không gian mạng đã hoàn toàn bị người biểu tình chiếm lĩnh và truyền thông thân chính phủ bị mất uy tín nghiêm trọng. Cơn phẫn nộ lớn tới mức không còn lựa chọn nào khác ngoài việc Pradhan phải ra đi." Đây còn là lần đầu trong 12 năm chính phủ Modi không thể kiểm soát được câu chuyện chính trị trên cả mạng xã hội và truyền thông chính thống, phá vỡ bầu không khí sợ hãi từng thúc đẩy sự vâng lời và ngăn cản mọi sự phản biện.
Việc mất đi một đồng minh trung thành, người đã thực thi chính sách theo mong muốn của lãnh đạo đảng BJP và giúp giành chiến thắng ở bang Odisha, cảnh báo về nguy cơ mất đoàn kết nội bộ trong chính phủ của Modi. Cây bút Pratap Bhanu Mehta nhận xét rằng việc sa thải các bộ trưởng trung thành mở ra khả năng các thành viên khác trong nội các cũng có thể lưỡng lự và phản bội, dẫn tới tổn thất quyền lực của Modi.
Tác động chính trị và triển vọng cho tương lai
Trước làn sóng biểu tình, đảng BJP mới đây liên tiếp giành chiến thắng tại các cuộc bầu cử bang quan trọng, trong đó có lần đầu tiên tại Tây Bengal, một bang vốn chống lại chính sách dân tộc chủ nghĩa Hindu. Song, phong trào CJP đã khơi lại sức sống cho thanh niên và cả lực lượng đối lập. Đảng đối lập Quốc đại đã tận dụng cơ hội để tổ chức biểu tình và phong tỏa quốc hội, trong đó lãnh đạo Rahul Gandhi bị cảnh sát kéo đi khi ủng hộ sinh viên biểu tình gần trụ sở Modi.
Sự kháng cự, từng bị đàn áp nghiêm ngặt trong suốt 12 năm qua, đang hồi sinh như một công cụ hiệu quả để giám sát và buộc chính phủ phải chịu trách nhiệm. Thời gian tới, cuộc bầu cử bang Uttar Pradesh - bang lớn nhất và có trọng số chính trị nhất của Ấn Độ - sẽ là thách thức lớn tiếp theo đối với đảng BJP và có ý nghĩa quyết định cho cuộc tổng tuyển cử năm 2029.
Phong trào CJP cam kết tiếp tục thúc đẩy cải cách giáo dục và tăng cường tham gia chính trị của giới trẻ. Người sáng lập Abhijeet Dipke có kinh nghiệm hoạt động chính trị, mặc dù chưa công khai ý định cụ thể. Người phát ngôn Saurav Das của CJP kêu gọi giới trẻ bước vào chính trường để thay đổi cách quản lý hiện nay, vốn do những người lớn tuổi chi phối và ít quan tâm đến nhu cầu của thế hệ trẻ hiện tại.










