Một lễ đón chưa từng có
Ông Xi Jinping đã ra tận sân bay đón ông Trump – lần đầu tiên ông làm vậy với bất kỳ nguyên thủ nào kể từ khi trở thành chủ tịch nước, như một cách đáp lễ việc ông Trump đón ông tại căn cứ Joint Base Andrews hồi tháng 9. Hai nhà lãnh đạo còn ôm nhau thoáng chốc. Trả lời phỏng vấn Fox News, ông Trump ca ngợi sự long trọng ấy, vốn tương phản với cách đón tiếp khiêm tốn hơn dành cho các lãnh đạo khác, kể cả ông Putin. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi hạ cánh mà không có nghi lễ chào đón nào.
Đó là sự tôn trọng lớn và tôi trân trọng điều đó. Đó là một chiến thắng lớn với chúng tôi, và cũng là chiến thắng lớn với Trung Quốc.
Trong ngoại giao, nghi lễ chưa bao giờ chỉ là hình thức. Việc Bắc Kinh dành cho Washington sự đón tiếp vượt trội gửi đi một thông điệp tinh tế: Trung Quốc muốn giữ quan hệ ổn định với Mỹ, đồng thời khẳng định vị thế chủ nhà của một trật tự đang thay đổi.
Những bài diễn văn đối lập tại APEC
Ông Trump đến sau khi ông Xi và ông Putin có những bài phát biểu đanh thép tại APEC, lên án “chủ nghĩa bảo hộ” thương mại và các lệnh trừng phạt của phương Tây. Ông Xi nhắc lại chủ trương thương mại “tự do và cởi mở”, trong khi các lãnh đạo phương Tây cho rằng mô hình tăng trưởng đề cao sức mạnh công nghiệp hơn người tiêu dùng của Trung Quốc là không công bằng và gây mất cân bằng thương mại toàn cầu.
Ông Putin, vừa chịu tổn thất khi cây cầu chiến lược nối Crimea với Nga bị Ukraine tấn công làm sập một phần, khẳng định Nga là bộ phận không thể tách rời của an ninh lương thực và năng lượng khu vực. Về phần mình, ông Trump nhấn mạnh Mỹ đã là cường quốc Thái Bình Dương hàng trăm năm và ca ngợi sức mạnh kinh tế Mỹ. Bàn về trí tuệ nhân tạo, ông cho rằng công nghệ này gần như hoàn toàn tốt nhưng có những mặt xấu cần thận trọng, đồng thời phản đối quy định có thể bóp nghẹt ngành.
Bài toán hạt nhân đầy gai góc
Ông Trump kiên quyết muốn kiểm soát vũ khí hạt nhân là chủ đề trung tâm, bất chấp việc Trung Quốc nhiều lần phản đối tham gia đàm phán với Washington và Moscow – hai bên sở hữu kho vũ khí lớn hơn nhiều.
Họ đang ráo riết chế tạo vũ khí hạt nhân. Tôi rất muốn họ đừng làm vậy.
Ông thừa nhận nếu Bắc Kinh đòi Mỹ cắt giảm 2.000 đầu đạn để đổi lấy sự kiềm chế, đó sẽ là điều khó khăn với ông, và có lẽ cũng khó với họ.
Ông Trump cũng bày tỏ mong muốn gặp lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, dù chưa có xác nhận nào. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung bày tỏ hy vọng việc nối lại đối thoại với Bình Nhưỡng sẽ xây dựng hòa bình lâu dài.
Lịch trình dày đặc, kỳ vọng khiêm tốn
Trước cuộc gặp ba bên, chương trình nghị sự của ông Trump gồm:
- Hội đàm và ăn trưa làm việc với ông Xi Jinping
- Gặp riêng ông Putin, dù phía Nga cho biết không có đàm phán toàn diện
- Nhà Trắng cho biết ông không định nêu vấn đề Ukraine, dù ông Trump gợi ý có thể đề cập
- Ông khẳng định sẽ không nhờ Nga và Trung Quốc giúp chấm dứt xung đột với Iran
Theo ông Craig Singleton thuộc Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD), ba nhà lãnh đạo có nhiều lý do để xuất hiện cùng nhau nhưng ít điểm chung về thực chất, từ Ukraine, Iran, vũ khí hạt nhân đến thương mại. Ông nhận định một bức ảnh chung có thể có lợi cho cả ba, còn nghị trình thì khó thống nhất hơn nhiều. Trong khi đó, ông Trump sẽ trở về nước đối mặt hậu quả của cuộc bầu cử giữa kỳ, bê bối gián điệp liên quan Nvidia và chuỗi sự cố công nghệ, hàng không khiến dư luận bất an.
Thương mại và chip: phép thử thật sự
Cuộc gặp Trump – Xi là dịp đánh giá độ bền của thỏa thuận đình chiến thương mại, vốn vừa được gia hạn tới ngày 10/1/2027. Căng thẳng gia tăng sau các thông tin chip Nvidia bị chuyển lậu sang Trung Quốc qua Đông Nam Á, trong đó một nhà cung cấp điện toán đám mây có trụ sở tại Singapore đang bị điều tra, đặt dấu hỏi về hiệu quả các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.
Ông Singleton gọi đây là “cơn ác mộng tồi tệ nhất của Bắc Kinh”: Trung Quốc muốn quyền tiếp cận chip được thương lượng trực tiếp với tổng thống, nhưng giờ có thể đối mặt với các hạn chế được cả hai đảng tại Mỹ đưa vào luật. Với khoảng 500 tỷ USD thương mại song phương mỗi năm đang bị đe dọa, mỗi cái bắt tay ở Shenzhen đều có trọng lượng toàn cầu.

















