Những tín hiệu không cùng nhịp
Từ Washington, Phó tổng thống JD Vance khẳng định Mỹ không định biến chiến dịch thành một cuộc chiến không có điểm kết thúc, thậm chí không muốn cam kết can dự suốt hai năm. Nhưng ông không nêu mốc rút lui cụ thể, và giới hạn ông nói đến là sự tham gia của Mỹ chứ không phải toàn bộ chiến tranh khu vực. Tổng thống Donald Trump cũng từng dự báo cuộc chiến sớm khép lại, đồng thời nói Washington không còn nhất thiết phải đạt thỏa thuận với Tehran. Hai cách diễn đạt để ngỏ những kịch bản khác nhau.
Theo bản tin Reuters ngày 18/11, Tehran tuyên bố tấn công vị trí máy bay không người lái và tên lửa của Mỹ ở Kuwait sau khi Mỹ đánh đảo Qeshm. Bahrain thông báo chặn đợt tấn công từ Iran lần thứ ba trong một tuần. Những thông tin này được đặt trong bối cảnh ngoại giao vẫn diễn ra, nhưng hành động quân sự chưa dừng. Nguồn gốc, thiệt hại và trách nhiệm của từng đòn đánh cần được phân biệt theo thông báo của mỗi phía.
Hai eo biển, một bài toán an ninh
Eo Hormuz là lối ra then chốt của dầu mỏ và khí thiên nhiên hóa lỏng từ Vùng Vịnh. Ở đầu kia bán đảo Arab, Bab el-Mandeb nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và tuyến vận tải qua kênh Suez. Khi nguy cơ xuất hiện đồng thời ở hai cửa ngõ, chủ tàu không chỉ phải tính đến khả năng bị tấn công mà còn phải cân nhắc đổi tuyến, tăng dự trữ và trả thêm bảo hiểm.
Reuters dẫn nguồn được thông báo về đánh giá của Saudi Arabia cho biết Riyadh chuẩn bị cho khả năng cuộc đối đầu với lực lượng Houthi ở Yemen kéo dài thêm nhiều tháng, thậm chí sang năm sau. Các bước tiến quân sự mà Houthi tuyên bố tại khu vực Bab el-Mandeb cùng sức ép gần Aden làm gia tăng nỗi lo. Theo AP, xung đột Yemen đã gây thiệt hại dân sự mới, nhắc nhở rằng câu chuyện về an ninh hàng hải luôn gắn với đời sống của người dân trên đất liền.
Bảo hiểm và nhà máy lọc dầu nói gì?
Một thước đo ít ồn ào hơn các tuyên bố chính trị là giá bảo hiểm rủi ro chiến tranh. Reuters cho biết báo giá bổ sung cho một số tàu chở dầu gắn với Saudi Arabia đã tăng mạnh: tại cảng Yanbu từng lên khoảng 3% giá trị thân tàu, trong khi những điểm đến rủi ro hơn có thể cao hơn nữa.
Đây là báo giá theo trường hợp, không phải mức phí cố định cho mọi tàu. Tuy nhiên, chi phí tăng cho thấy giới kinh doanh vẫn phải định giá khả năng bạo lực tái diễn.
Tại Bahrain, Tổng giám đốc Bapco Energies Mark Thomas nói nhà máy lọc dầu đã hoạt động trên 80% công suất và có thể phục hồi hoàn toàn cuối năm, sau sáu lần trúng đòn trong chiến sự. Sự phục hồi ấy là tin tích cực cho nguồn cung nhiên liệu, nhưng cũng cho thấy quy mô thiệt hại của xung đột đối với cơ sở hạ tầng. Một nhà máy có thể khởi động lại trước khi các rủi ro bảo đảm an toàn cho tuyến xuất khẩu được giải quyết.
Từ Baghdad đến Doha: tác động dây chuyền
Tại Iraq, chính quyền Thủ tướng Ali al-Zaidi mở chiến dịch chống một mạng lưới buôn lậu dầu mà các quan chức được Reuters dẫn lời cáo buộc có liên hệ với Kataib Hezbollah. Nhóm này bác bỏ cáo buộc. Vụ việc cho thấy xung đột khu vực còn chạm đến nguồn thu nhà nước, mạng lưới vũ trang và cuộc đấu tranh kiểm soát các khu vực chiến lược, thay vì chỉ diễn ra giữa các quân đội chính quy.
QatarEnergy lại tìm cách ứng phó bằng giao dịch khí thiên nhiên hóa lỏng từ nước ngoài, trong đó có Mỹ. Tổng giám đốc Saad al-Kaabi mô tả đó như một hình thức bảo hiểm khi Hormuz bị gián đoạn; các chuyên gia cảnh báo mua nguồn cung thay thế có thể kéo theo nghĩa vụ tài chính lớn và rủi ro tập trung mới. Điều đó nói lên sự thay đổi sâu sắc: doanh nghiệp năng lượng đang tính toán cho những lần đứt gãy tiếp theo, chứ chưa thể mặc định chiến tranh đã qua.
Muốn kết thúc cần nhiều hơn một khoảng lặng
Các hợp đồng dự báo hoặc thị trường dự đoán có thể giúp đọc tâm lý ngắn hạn, nhưng không phải lịch hòa bình. Một lựa chọn đặt cược vào hai tuần Mỹ không tấn công Iran vẫn có thể thắng ngay cả khi các mặt trận khác tiếp tục giao tranh. Thước đo thực chất hơn là việc ngừng bắn có được kiểm chứng, tàu thương mại di chuyển an toàn, các lực lượng ủy nhiệm giảm hoạt động và đối thoại an ninh tạo được cam kết lâu dài hay không.
Bởi vậy, câu hỏi về ngày kết thúc xung đột không có một câu trả lời duy nhất. Washington cân nhắc chi phí chiến lược, Riyadh nhìn vào an ninh lãnh thổ, người đi biển nhìn vào phí bảo hiểm, còn người dân khu vực cần các cuộc tấn công thực sự chấm dứt. Hòa bình chỉ trở nên đáng tin khi các đồng hồ ấy bắt đầu chạy cùng một nhịp.

















