Một chiếc quạt mở ra phía dòng sông
Từ lối đi ven sông Hoàng Phố, công trình màu trắng hiện ra như chiếc quạt đang được mở rộng. Các lớp mái xếp nếp, đường cong của mặt đứng và thang ngoài trời tạo nên chuyển động liên tục từ công viên lên đỉnh nhà hát. Khi thành phố lên đèn, những khoảng kính sáng ấm khiến khối kiến trúc không còn là một vật thể khép kín mà giống một sân khấu đô thị.
Văn phòng kiến trúc Na Uy Snøhetta thắng cuộc thi thiết kế quốc tế năm 2016 và phối hợp cùng East China Architectural Design & Research Institute (ECADI), Theatre Projects và Nagata Acoustics. Dự án được tổ chức như một cảnh quan liên tục: hành lang, bậc thang, mái và công viên kết nối với nhau thay vì tách rời thành những khu vực chỉ người có vé mới được bước vào.
Không gian mái được dự tính phục vụ quan sát thành phố, gặp gỡ và cả những hoạt động nghệ thuật ngoài trời. Lời mời ấy biến một công trình vốn có thể bị coi là xa xỉ thành nơi người dân đi dạo sau giờ làm. Giá trị xã hội của kiến trúc, theo cách đó, không chỉ đo bằng số ghế bên trong mà còn bằng số cuộc gặp gỡ diễn ra bên ngoài.
Ba sân khấu và một cuộc thử nghiệm âm thanh
Tổ hợp rộng gần 147.000 m² gồm Harmony Hall 2.000 ghế, Soar Theatre 1.200 ghế và Open Stage 1.000 ghế. Ba sân khấu mang đến các quy mô khác nhau: opera lớn, múa, kịch và những thử nghiệm đòi hỏi sự gần gũi giữa nghệ sĩ và người xem.
Các phòng tập, xưởng dựng cảnh, không gian giáo dục và cơ sở sản xuất giúp nơi này vận hành như một hệ sinh thái sáng tạo.
Thiết kế âm học được giao cho Nagata Acoustics, đơn vị từng tham gia các công trình nổi tiếng như Walt Disney Concert Hall và Elbphilharmonie. Đây là một nhiệm vụ khó: giọng hát không khuếch đại phải đến được những hàng ghế cao, trong khi dàn nhạc lớn vẫn giữ được độ trong và sắc thái. Gỗ, hình học bề mặt và cách phân bố khán phòng đều phục vụ mục tiêu nghe rõ từng chi tiết.
Bài toán không dừng lại ở công nghệ. Một nhà hát biểu diễn có ý nghĩa khi nghệ sĩ có điều kiện tập luyện dài hạn, tác phẩm mới được nuôi dưỡng và khán giả được hướng dẫn để thưởng thức những thể loại chưa quen. Vì vậy, những phòng chức năng phía sau tấm màn nhung quan trọng không kém hình ảnh hoành tráng được truyền đi trên mạng xã hội.
Mùa khai trương nối truyền thống với thế giới
Từ ngày 17/10/2026 đến 20/2/2027, mùa diễn mở màn mang tên Born to Sing dự kiến tổ chức 47 chương trình qua 82 suất diễn, kèm hơn 100 hoạt động giáo dục nghệ thuật theo giới thiệu của chính quyền Thượng Hải. Những con số lớn chỉ là điểm khởi đầu; bản sắc của mùa diễn nằm ở sự kết hợp giữa các đoàn nghệ thuật nước ngoài và di sản biểu diễn Trung Quốc.
Khán giả được giới thiệu Tosca của Teatro La Fenice, Aida của Mariinsky Theatre và Der Rosenkavalier của Berlin State Opera trong các chương trình ra mắt tại châu Á. Dàn nhạc Mariinsky còn trình diễn trọn bộ 15 giao hưởng Dmitri Shostakovich dưới sự chỉ huy của Valery Gergiev. Các tên tuổi lớn thu hút chú ý, nhưng chính sự đa dạng của danh mục biểu diễn mới thử thách khả năng nuôi dưỡng khán giả lâu dài.
Ở chiều ngược lại, sân khấu Trung Quốc xuất hiện với The Eternal Wave, những vở Côn khúc như The Peony Pavilion, The Palace of Eternal Youth và Việt kịch A Dream of Red Mansions. Việc đưa nghệ thuật truyền thống vào cùng một lịch diễn với opera phương Tây gợi mở một quan niệm văn hóa bớt phân chia: nhà hát không phải nơi cạnh tranh giữa bản địa và quốc tế, mà là nơi các ngôn ngữ nghệ thuật đối thoại.
Từ điểm đến sang tài sản chung của thành phố
Thượng Hải đã có Shanghai Grand Theatre và nhiều không gian biểu diễn mới, từ những nhà hát nhạc kịch đến sân khấu nhỏ tại khu thương mại. Theo dữ liệu Hiệp hội Biểu diễn Thượng Hải được báo chí dẫn lại, năm 2025 thành phố tổ chức 61.400 buổi biểu diễn thương mại, thu hút 26,85 triệu lượt khán giả và đạt 5,85 tỷ nhân dân tệ doanh thu vé. Nhu cầu ấy mở ra cơ hội, nhưng cũng tạo sức ép duy trì chất lượng.
Điểm khác biệt của nhà hát mới là chủ trương kéo đời sống thường nhật vào kiến trúc biểu diễn. Một người có thể đến để uống cà phê, ngắm ánh sáng trên sông, tham gia lớp giáo dục nghệ thuật hoặc đơn giản leo lên mái. Cách sử dụng nhiều tầng này giúp một khoản đầu tư công lớn có ý nghĩa cả trong những ngày không có buổi diễn chính thức.
Dĩ nhiên, sức hấp dẫn ban đầu chưa bảo đảm thành công lâu dài. Giá vé, lịch mở cửa thực tế của không gian công cộng, chi phí bảo trì và cơ hội dành cho các đoàn trẻ sẽ quyết định lời hứa tiếp cận văn hóa có đi vào đời sống hay không. Một công trình đẹp trở thành thiết chế văn hóa bền vững khi người dân có lý do quay lại nhiều lần và cảm thấy mình thuộc về nơi ấy.
