Bắc Kinh cảnh báo Liên minh châu Âu (EU) không nên “ảo tưởng” rằng lập trường cứng rắn sẽ buộc Trung Quốc nhượng bộ, đúng lúc khối này xác nhận kế hoạch xây dựng một công cụ mới, được gọi là “công tắc ngắt”, cho phép hạn chế ngay lập tức quyền tiếp cận thị trường chung đối với doanh nghiệp Trung Quốc. Diễn biến xảy ra chỉ một tuần sau khi hai bên bất ngờ đạt thỏa thuận hạn chế lượng xe hybrid Trung Quốc xuất sang châu Âu, cho thấy nguy cơ chiến tranh thương mại giữa hai trong ba nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn chưa lắng xuống. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết đề xuất của Pháp và Đức đã nhận được sự ủng hộ nhất trí của 27 nhà lãnh đạo, trong khi Bộ Thương mại Trung Quốc bác bỏ quan điểm cho rằng sức ép của EU đã phát huy hiệu quả. Công cụ dự kiến được đề xuất vào tháng 12.
Trong tuyên bố ngày 16/10, Bộ Thương mại Trung Quốc phản bác các thông tin cho rằng Brussels tin lời lẽ cứng rắn đã buộc Bắc Kinh đi đến thỏa thuận về xe hybrid, khẳng định nhận định “sức ép của EU đã phát huy hiệu quả” là hoàn toàn vô căn cứ.
EU không nên ảo tưởng giành được lợi ích thông qua gây sức ép.
Bộ này cũng cảnh báo EU không nên đánh giá thấp quyết tâm và năng lực bảo vệ lợi ích của Trung Quốc.
Phản ứng gay gắt cho thấy Bắc Kinh muốn bác bỏ cách diễn giải rằng chiến lược “hai hướng” của châu Âu – vừa đối thoại vừa đe dọa hành động – đã thành công.
Phát biểu sau hội nghị thượng đỉnh Hội đồng châu Âu tại Brussels ngày 16/10, bà von der Leyen cho biết EU sẽ dựa trên đề xuất của Pháp và Đức để xây dựng công cụ mới cho phép hành động quyết đoán, nhanh chóng bằng cách hạn chế tiếp cận thị trường chung khi phù hợp với lợi ích của khối. Theo các nguồn tin chính thức:
Song song với công cụ mới, EU cam kết tăng cường đối thoại với Bắc Kinh. Đây là cách châu Âu muốn gửi đi thông điệp vừa cứng rắn, vừa để ngỏ cánh cửa thương lượng.
Bà von der Leyen mô tả sự đoàn kết đáng chú ý trong phòng họp – khác hẳn những hội nghị trước, khi các nhà lãnh đạo khó thống nhất đến mức chủ đề Trung Quốc thường bị gạt khỏi chương trình nghị sự. Đáng chú ý, Thủ tướng Đức Friedrich Merz, người cách đây nửa năm còn kêu gọi một hiệp định thương mại tự do với Bắc Kinh, nay nằm trong số những người chỉ trích mạnh mẽ nhất chính sách của Trung Quốc; giới chức EU cho biết Berlin muốn dẫn dắt chính sách Trung Quốc của khối.
Thủ tướng Bỉ Bart de Wever cho biết có sự đồng thuận hoàn toàn rằng các vấn đề như phá giá tiền tệ, trợ cấp gây dư thừa công suất và vũ khí hóa sự phụ thuộc là đáng lo ngại; theo ông, việc mọi nước đều thâm hụt thương mại khiến họ cuối cùng cùng đồng ý rằng tình trạng này không thể kéo dài. Tổng thống Litva Gitanas Nauseda nói công cụ có thể được dùng để hạn chế, thậm chí đóng cửa hoàn toàn thị trường với hàng Trung Quốc nếu Bắc Kinh có hành vi thương mại không công bằng – một biện pháp cực đoan.
Thỏa thuận về xe hybrid tuần trước từng được xem là dấu hiệu hạ nhiệt, nhưng những phát ngôn mới cho thấy căng thẳng vẫn âm ỉ. Bắc Kinh có trong tay nhiều đòn bẩy, từ nguồn cung đất hiếm đến các cuộc điều tra thương mại nhắm vào hàng hóa châu Âu, trong khi EU giờ đây đang chuẩn bị thêm công cụ mạnh hơn.
Với doanh nghiệp và người tiêu dùng ở cả hai phía, một cuộc chiến thương mại toàn diện sẽ đồng nghĩa với chi phí cao hơn và chuỗi cung ứng bất ổn. Vì thế, cách hai bên cân bằng giữa răn đe và đối thoại trong những tháng tới sẽ có ý nghĩa quyết định.
Quan hệ thương mại EU – Trung Quốc căng thẳng dần trong những năm gần đây khi thâm hụt thương mại của châu Âu với Trung Quốc lên tới hàng trăm tỷ euro mỗi năm. Năm 2023, EU thông qua Công cụ Chống cưỡng ép; năm 2024, khối áp thuế chống trợ cấp lên xe điện Trung Quốc, và Bắc Kinh đáp trả bằng các cuộc điều tra nhằm vào rượu brandy, thịt lợn và sản phẩm sữa của châu Âu.
Năm 2025, việc Trung Quốc siết xuất khẩu đất hiếm khiến nhiều ngành công nghiệp châu Âu chao đảo, làm dấy lên lo ngại về sự phụ thuộc chiến lược. Nút thắt nằm ở chỗ: châu Âu muốn bảo vệ nền công nghiệp trước dư thừa công suất và sức ép kinh tế nhưng vẫn cần thị trường và nguồn cung từ Trung Quốc, còn Bắc Kinh muốn giữ thị trường châu Âu mà không nhượng bộ trước sức ép.
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Khả năng Putin gặp Xi Jinping và Trump tại APEC mở hy vọng đối thoại nhưng cần nền tảng thực chất16 views · China
Bốn công dân Trung Quốc hầu tòa vì bắt cóc doanh nhân Singapore đòi chuộc một triệu đô la tại Malaysia13 views · China
Sau khi vượt Bolt robot hình người của Trung Quốc bước vào cuộc đua khó hơn để làm việc thực tế12 views · China
