Hủy bỏ quy định về phân bón chứa Pfas bị ô nhiễm
Chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump đã quyết định dừng triển khai các quy định mới nhằm kiểm soát việc sử dụng phân bón sản xuất từ bùn thải có chứa Pfas (Per- and polyfluoroalkyl substances) được rải trên đất nông nghiệp. Đây là một thực tiễn phổ biến tại Mỹ gây tác động nghiêm trọng đến sức khỏe nông dân, làm hỏng sinh kế, làm chết vật nuôi, ô nhiễm nguồn nước và gây hại cho thực phẩm được tiêu thụ rộng rãi. Những quy định được đề xuất trước đó nhằm loại bỏ gần như hoàn toàn việc cấp phép sử dụng bùn thải, hay còn gọi là biosolids, trong chuỗi cung ứng thực phẩm, tuy nhiên Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) đã bác bỏ các nghiên cứu khoa học được công bố chưa đầy hai năm trước, vốn là cơ sở để xây dựng các quy định này.
Quan điểm của EPA và phản ứng của các tổ chức môi trường
EPA giải thích rằng bùn thải không phải là mối đe dọa rộng lớn đối với công chúng do chủ yếu chỉ được sử dụng trên các trang trại và trên một phần nhỏ diện tích đất nông nghiệp. Tuy nhiên, trong bình luận gửi lên công báo liên bang, EPA còn khuyến cáo người dân tự "nghiên cứu" về các công ty sản xuất phân bón để tự bảo vệ mình khỏi nguy cơ hóa chất độc hại có trong phân bón được bán rộng rãi cho mục đích làm vườn tại nhà.
Laura Dumais, luật sư thuộc tổ chức phi lợi nhuận Public Employees for Environmental Responsibility (PEER), đã lên tiếng chỉ trích quyết định này, gọi đây là hành động “hơi khùng điên”. Bà nhấn mạnh: "Việc EPA bỏ qua đánh giá khoa học đúng đắn thực sự rất sốc. Về cơ bản, họ đang gửi đi thông điệp rằng cuộc sống của các nông dân không quan trọng."
Tác hại nghiêm trọng của Pfas đối với sức khỏe
Pfas là nhóm hợp chất gồm khoảng 16.000 loại được gọi là “hóa chất tồn tại lâu dài” vì chúng khó phân hủy tự nhiên và tích tụ trong cơ thể con người và môi trường. Các hóa chất này đã được chứng minh gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm ung thư, bệnh gan, tổn thương thận, cholesterol cao, dị tật bẩm sinh và giảm sức đề kháng.
Quy trình sử dụng bùn thải và mối lo ngại về ô nhiễm
Bùn thải là hỗn hợp từ chất thải sinh hoạt và công nghiệp được xử lý từ hệ thống cống rãnh quốc gia. Việc thải bỏ theo phương thức thông thường khá tốn kém, nên từ đầu những năm 1990, EPA cho phép sử dụng bùn thải rải trên đất nông nghiệp do chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho cây trồng.
Song các nhà vận động bảo vệ sức khỏe cộng đồng chỉ trích rằng quốc gia phải chi hàng tỷ USD để xử lý nước thải, nhưng lại đưa chất độc hại này trở lại chuỗi thực phẩm và khiến nguồn nước tiếp tục bị ô nhiễm.
Khảo sát và phát hiện Pfas trong bùn thải
Các cơ quan quản lý tại bang Maine và Michigan đã phát hiện Pfas trong mọi mẫu bùn thải mà họ xét nghiệm, tương tự như kết quả trong báo cáo đánh giá liên bang năm 2001 về bùn thải toàn quốc. Mặc dù bùn thải có thể chứa đến 90.000 loại hóa chất nhân tạo, các quy định hiện hành của EPA chỉ yêu cầu giám sát chín kim loại nặng nhất định.
Organ PEER cũng đã kiện EPA với cáo buộc không kiểm soát Pfas trong bùn thải theo Luật Nước sạch. Trong những ngày cuối cùng của chính quyền Biden, EPA đã công bố bản "đánh giá rủi ro sức khỏe dự thảo" cho một số loại Pfas trong bùn thải, xác định rằng nồng độ trên 1 phần tỷ (ppb) có thể làm gia tăng nguy cơ ung thư và các vấn đề sức khỏe khác cho nông dân.
Khó khăn trong giám sát và tác động đến sức khỏe cộng đồng
Hầu hết bùn thải tại Mỹ không đạt mức dưới 1ppb Pfas, và ngưỡng này đủ thấp để hạn chế nghiêm trọng việc sử dụng bùn thải nếu các quy định này được áp dụng. Đề xuất quy định này cũng bao gồm đánh giá nguy cơ cho hai loại Pfas phổ biến là PFOA và PFOS dựa trên rủi ro ung thư cho nông dân, nhưng không xét đến nguy cơ ảnh hưởng đến người tiêu dùng qua thực phẩm như rau củ, sản phẩm từ sữa và thịt bị ô nhiễm.
Southern Environmental Law Center (SELC) đã nêu cảnh báo trong các ý kiến gửi EPA, với nghiên cứu cho thấy nguy cơ cao cho cả nông dân và cộng đồng. Cụ thể, họ tính toán nguy cơ trẻ uống sữa từ những trang trại có bùn thải với mức PFOA 9,4ppb có tới hơn 36 trẻ em trên 1.000 trẻ uống đều đặn có thể mắc ung thư sau này, cùng với nguy cơ mắc các bệnh không phải ung thư cao hơn gấp 319 lần.
Phản ứng của các bên liên quan và những thách thức trong quản lý
Jean Zhuang, luật sư cao cấp tại SELC, cho rằng quyết định của EPA “đặt lợi ích của các nhà gây ô nhiễm lên trên hết và để lại gánh nặng cho các gia đình nông dân và cộng đồng nông thôn”. Bà chỉ trích chính quyền Trump đã từ chối các đánh giá dựa trên khoa học toàn diện và thay bằng một tài liệu mỏng manh, giảm nhẹ tác hại thực sự của Pfas.
Ngành công nghiệp quản lý chất thải, nhóm có lợi ích lớn từ việc sử dụng bùn thải, phản đối mạnh mẽ các quy định trên và đã vận động hành lang tại EPA. Cơ quan này trong đánh giá mới nhất khẳng định bùn thải chỉ được rải trên khoảng 1% diện tích đất nông nghiệp, trong khi không có cơ quan chính phủ nào theo dõi đầy đủ địa điểm sử dụng bùn thải trên cả nước. Hầu hết các bang cũng không kiểm tra đất đai có sử dụng bùn thải, trong khi chất thải có thể lan rộng sang các khu vực lân cận và ô nhiễm nguồn nước.
Bên cạnh đó, việc kiểm nghiệm thực phẩm trồng trên đất chứa Pfas gần như chưa được thực hiện một cách có ý nghĩa. Tại bang Maine, trên 100 trang trại đã được phát hiện bị ảnh hưởng do bùn thải nhiễm khuẩn, trong đó có cả các trang trại hữu cơ, nơi nông dân vô tình trồng cây trên đất ô nhiễm lâu dài.
Laura Dumais kết luận: “Thật đáng kinh ngạc khi EPA sẵn sàng bỏ rơi hàng loạt người dân và chỉ đề nghị rằng ‘tự nghiên cứu đi, chúng tôi sẽ không điều chỉnh gì, nếu bạn thấy nguy hiểm thì tự lo liệu’.”
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Quyết định của chính quyền Trump khiến nguy cơ ô nhiễm Pfas tiếp tục lan rộng tại đất nông nghiệp Mỹ.
- EPA loại bỏ nghiên cứu khoa học gần đây, giảm nhẹ nguy cơ sức khỏe môi trường do Pfas trong bùn thải.
- Pfas là nhóm hóa chất tồn lưu lâu dài, liên quan đến nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, tổn thương gan và dị tật bẩm sinh.
- Việc giám sát và kiểm tra đất nông nghiệp sử dụng bùn thải còn rất hạn chế trên toàn quốc.
- Ngành công nghiệp quản lý chất thải phản đối quy định vì lợi ích kinh tế, ảnh hưởng đến an toàn cộng đồng.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.















