Cello – Nhân vật không lời trên màn ảnh

Trong phim The Avengers (2012), một câu thoại ngắn của nhân vật Tony Stark nhắc đến bạn đồng hành của một nhân vật đã khuất với câu nói “Có một nghệ sĩ cello, tôi nghĩ vậy”. Dù chốc lát, câu nói này cho thấy cello mang nhiều tầng ý nghĩa vượt qua giai điệu đơn thuần, trở thành dấu ấn đặc biệt ngay trong các phim siêu anh hùng. Gần đây, trailer phim Behemoth! của Pedro Pascal hé lộ vai diễn một nghệ sĩ cello lừng danh trở về Hollywood viết nhạc phim, cho thấy sự quan tâm đến cello đang tăng cao. Nhà soạn nhạc Hildur Guðnadóttir nhận định cello đang có một “thời điểm” rực rỡ, dù thực tế nó luôn hiện diện trong điện ảnh.

Những hình ảnh cello bắt đầu xuất hiện từ gần 70 năm trước khi Audrey Hepburn đóng vai nghệ sĩ cello thông minh, duyên dáng trong Love in the Afternoon. Từ đó, cello trở thành biểu tượng cho các nhân vật văn hóa, sâu sắc, lãng mạn và đôi khi đầy nỗi buồn, ám ảnh. Như Alan Rickman trong Truly, Madly, Deeply hay nhân vật nghệ sĩ cello trong bộ phim Kolya đoạt Oscar phim ngoại ngữ hay nhất năm 1996. Thậm chí Woody Allen cũng từng khai thác khuôn mẫu này với nhân vật nữ chơi cello trong Annie Hall, dù cảnh đó bị cắt.

Âm sắc độc đáo và thần thái biểu cảm của cello

Hildur Guðnadóttir giải thích cello được ưa chuộng vì nó gần với phạm vi giọng người nhất trong dàn nhạc giao hưởng. Khả năng chơi trượt âm và biến tấu ngữ điệu giúp cello giống như một giọng nói biểu cảm, rất khác với các nốt nhạc dứt khoát trên phím đàn piano. Chỉ có kèn clarinet bass là cầu nối về âm sắc tương tự, nhưng cello mới luôn được chọn làm nhạc cụ chính của các nhân vật chính trong phim do vẻ đẹp và sự linh hoạt của nó.

Visual cũng là lý do quan trọng cello được sử dụng nhiều. Cách chơi và di chuyển cung đàn đòi hỏi thể hiện cảm xúc rõ nét của nghệ sĩ, đồng thời khuôn mặt người chơi hầu như không bị che khuất. Điều này tạo lợi thế lớn khi diễn viên biểu diễn nhạc cụ trên màn ảnh, khiến cello trở thành trung tâm cảm xúc của các phim đề tài âm nhạc như Tár hay A Late Quartet, hay các phim truyền hình như Mozart in the Jungle.

Cello và các thể loại phim đa dạng

Không chỉ trong phim âm nhạc, nhân vật chơi cello xuất hiện trong nhiều thể loại khác nhau. Từ phim khoa học viễn tưởng lãng mạn If I Stay, phim điệp viên 007 The Living Daylights, tới các sitcom như Frasier hay New Girl đều có hình ảnh nghệ sĩ cello tạo điểm nhấn.

Advertisement300 × 250

Cũng có một góc tối của cello được thể hiện trong phim kinh dị và tâm lý như What Lies Beneath hay Wednesday trên Netflix, khi cello gợi lên không khí gothic và cảm xúc rùng rợn.

Đạo diễn Richard Shepard chia sẻ khi làm phim kinh dị The Perfection (2018), ông lựa chọn cello vì nó vừa quyến rũ vừa mang nét u ám, đồng thời nặng nề về mặt thể chất, đúng với hình ảnh các nghệ sĩ cello thường ngày. Để tạo sự chân thật, phim chỉ sử dụng cảnh quay tay nghệ sĩ chơi cello mà không dùng diễn viên giả mạo, cho thấy độ khó và đòi hỏi cao khi tạo hình nhân vật này trên màn ảnh.

Cello – biểu tượng của chiều sâu nhân vật và cảm xúc

Cello khó có thể bị giả mạo, nên diễn viên phải luyện tập nghiêm túc khi hóa thân thành nghệ sĩ chơi cây đàn này. Đó là lý do các diễn viên như Jenna Ortega (Wednesday), Emily Watson (Hilary and Jackie), và Pedro Pascal đã phải trải qua quá trình đào tạo khắc nghiệt để thể hiện vai diễn thật nhất. Hildur Guðnadóttir xem cello như một “diễn viên phụ” đầy sức nặng trên phim, có thể biểu đạt nhiều cung bậc cảm xúc, từ ôm ấp đến tranh chấp hay siết cổ trong Joker, bộ phim mà bà đoạt giải Oscar với phần nhạc nền sử dụng cello làm trung tâm.

David Cohen, nghệ sĩ cello chính của Dàn nhạc Giao hưởng London, cho biết có một định kiến rằng nghệ sĩ cello là những người cảm xúc sâu sắc, ấm áp và đậm chất nghệ sĩ trong dàn nhạc. Cello có khả năng phát ra âm thanh vừa cao sang, vừa cô đơn, vừa hy vọng và anh hùng nhẹ nhàng trong cùng một đoạn nhạc. Do đó, cello được xem như “Meryl Streep của dàn nhạc giao hưởng” và có thể đóng vai trò như nhà trị liệu cảm xúc trong âm nhạc phim.

Catherine Warner, chuyên gia liệu pháp âm nhạc, đánh giá cello không chỉ là nhạc cụ mà còn đóng vai trò trong việc biểu đạt các khía cạnh quan trọng về cảm xúc và mối quan hệ trong phim, như cảnh song tấu trong The Witches of Eastwick hay hỗ trợ nhân vật trong Master and Commander. Cello là “phụ họa” cho các biểu cảm từ mạnh mẽ đến tinh tế, giúp câu chuyện điện ảnh trở nên chân thực và sâu sắc hơn.

Cello – hình hài âm nhạc giống con người

Có một sự tương đồng kỳ diệu giữa cello và cơ thể người, từ kích thước đến hình dáng bo tròn như thân người, càng khiến nhạc cụ có tính biểu tượng lớn. Đây cũng là lý do Hollywood liên tục chọn cello làm bạn đồng hành của các nhân vật nội tâm, từng giai điệu là một dòng tâm trạng chưa nói thành lời. Sự gần gũi này biến cello thành một “diễn viên thứ hai” trong mỗi phân cảnh, đa chiều và vô cùng quyến rũ.

Với cách thể hiện sâu sắc và đa dạng từ tôn vinh đến đau thương, từ ánh sáng đến u tối, cello đã và đang khẳng định vị trí không thể thay thế trong điện ảnh thế giới suốt nhiều thập kỷ qua. Có thể trong tương lai không xa, một giải Oscar dành cho ‘nhạc cụ dây có cung thủ xuất sắc nhất’ trong vai chính cũng sẽ ra đời, như một lời tri ân cho nhạc cụ độc đáo này.