Một sự đảo ngược bất ngờ
Ông DeSantis ký văn bản rút lệnh thi hành án đối với Thompson hôm thứ Năm, chỉ vài ngày trước thời điểm dự kiến hành quyết. Cơ quan quản lý trại giam Florida vẫn tiếp tục chuẩn bị ngay cả sau lệnh tạm hoãn tháng trước, khiến quyết định cuối cùng gây bất ngờ cho nhiều người quan sát.
“Ông Thompson mắc chứng sa sút trí tuệ và sức khỏe đang suy kiệt.” — Bri Lacy
Luật sư của Thompson cho biết cả hai tình trạng đều đáng lo ngại nghiêm trọng trước cuộc hành quyết sắp tới và bày tỏ sự nhẹ nhõm trước kết quả. Văn phòng thống đốc chưa phản hồi ngay đề nghị bình luận, và Thompson sẽ ở lại khu tử tù với khả năng có lệnh thi hành án mới trong tương lai.
Luật pháp về năng lực tâm thần
Theo các phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, không được hành quyết một tù nhân nếu người đó không có hiểu biết lý trí về lý do mình bị trừng phạt. Nguyên tắc này bắt nguồn từ vụ Ford kiện Wainwright năm 1986, vụ án khởi phát từ chính Florida, và năm 2019 được mở rộng cho những người mà chứng sa sút trí tuệ khiến họ không còn sự hiểu biết đó.
Tháng trước, một cuộc đánh giá tâm thần đã được yêu cầu để xác định tình trạng của Thompson. Giới chuyên gia pháp lý cho rằng số tử tù ngày càng cao tuổi, nhiều người bị kết án từ hàng chục năm trước, khiến câu hỏi về sa sút trí tuệ và năng lực nhận thức ngày càng phổ biến trong các vụ án tử hình trên cả nước.
Tốc độ kỷ lục của Florida
Năm ngoái, Florida thi hành 19 án tử hình, nhiều nhất kể từ khi bang này khôi phục án tử hình năm 1976, và tháng 7 vừa qua trở thành bang đầu tiên trong gần một thập niên hành quyết hai tù nhân trong cùng một ngày. Ông DeSantis đã ký lệnh thi hành án với tốc độ chưa từng có và ủng hộ đạo luật cho phép tuyên án tử hình mà không cần bồi thẩm đoàn nhất trí.
James Robertson, 63 tuổi, vẫn bị lên lịch hành quyết vào thứ Ba. Ông đã nhận tội giết người cấp độ một vì siết cổ bạn tù cùng phòng Frank Hart năm 2008 tại trại giam Charlotte, khai với điều tra viên rằng làm vậy để được chuyển sang khu tử tù, và từ bỏ mọi quyền kháng cáo.
Một quốc gia chia rẽ về án tử hình
Quyết định được đưa ra khi án tử hình đang được chú ý đặc biệt. Ở Tennessee, Christa Pike sống sót sau một lần thi hành án tuần trước dù đã bị tiêm hai liều pentobarbital gây chết người, và Lầu Năm Góc thông báo cuộc xử bắn kẻ xả súng ở Fort Hood Nidal Malik Hasan sẽ được phát trực tiếp.
Những người ủng hộ án tử hình cho rằng nó mang lại công lý cho nạn nhân và gia đình họ, nhiều người đã chờ đợi hàng chục năm để khép lại nỗi đau. Những người phản đối chỉ ra nguy cơ sai sót, phương thức vô nhân đạo, sự chênh lệch chủng tộc và việc hành quyết tù nhân cao tuổi hoặc suy giảm tâm thần. Vụ Thompson phản ánh cả hai phía: một tội ác tàn bạo gần nửa thế kỷ trước và một con người yếu ớt đối diện cái chết hôm nay.
