Một con số chưa từng được công khai
Ngày 19/11, Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ công bố dữ liệu cấp phép xuất khẩu chip – một động thái hiếm thấy. Theo đó, chỉ trong sáu tháng, Bộ Thương mại đã bật đèn xanh cho 879.000 chip AI, chủ yếu là H200 của Nvidia và MI325X của AMD, hai dòng chip thuộc hàng mạnh nhất từng được phép bán sang Trung Quốc. Con số này chỉ chiếm khoảng một phần tư trong 3,4 triệu chip mà các doanh nghiệp xin xuất khẩu, nhưng vẫn đủ lớn để khiến giới lập pháp hai đảng lo ngại.
Đây là lần công bố công khai chi tiết nhất trong lịch sử Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu.
Đạo luật mà Chủ tịch Ủy ban Brian Mast, nghị sĩ Cộng hòa bang Florida, nhắc tới được thông qua năm 2018, trao cho Bộ Thương mại quyền hạn chế xuất khẩu công nghệ nhạy cảm vì lý do an ninh quốc gia.
Việc công khai dữ liệu được xem là bước đi nhằm tăng sức ép giám sát lên chính quyền.
Những cái tên khiến Washington giật mình
Trong danh sách được phê duyệt, bốn tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc chiếm phần đáng kể, và tất cả đều bị Lầu Năm Góc xếp vào danh sách các công ty bị cáo buộc có liên hệ với quân đội Trung Quốc:
- Tencent: 150.000 chip.
- Alibaba: 75.000 chip.
- Baidu: 43.000 chip.
- BYD: 4.000 chip.
Việc hơn 30% số chip AI gửi sang Trung Quốc được chuyển tới các công ty mà Bộ Chiến tranh xếp vào danh sách công ty quân sự Trung Quốc là điều đáng kinh ngạc.
Giấy phép trên giấy và chip trên tàu
Dù vậy, chưa rõ bao nhiêu giấy phép đã thực sự biến thành những lô hàng cập bến Trung Quốc. Hồi tháng 5, Reuters đưa tin khoảng 10 công ty Trung Quốc được phép mua H200 nhưng chưa có đợt giao hàng nào. Đến phiên điều trần ngày 14/7, Thứ trưởng Thương mại Jeffrey Kessler xác nhận việc giao hàng đã bắt đầu nhưng chỉ “rất ít”, thậm chí gọi đó là lượng “không đáng kể”, dù các giấy phép liên quan đã lên tới khoảng 10 tỷ USD. Reuters sau đó cho biết một số tập đoàn Internet lớn của Trung Quốc mỗi bên nhận được khoảng 10.000 chip H200.
Dù đã nhận được một số giấy phép, chúng tôi đã ngừng giao chip H200 sang Trung Quốc.
Nvidia nhấn mạnh các phê duyệt đi kèm “điều kiện nghiêm ngặt và số lượng giới hạn”, còn AMD khẳng định tuân thủ đầy đủ luật kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Alibaba, Tencent, Baidu, BYD, Bộ Thương mại Mỹ và Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa phản hồi.
Cơn bão chính trị quanh Nvidia
Dữ liệu được công bố đúng lúc Nvidia rơi vào khủng hoảng lãnh đạo. Ngày 12/11, Jensen Huang – nhà đồng sáng lập gắn bó với công ty suốt 33 năm – từ chức CEO và rời Hội đồng quản trị, sau khi báo chí đưa tin ông có quan hệ với một nữ doanh nhân bị cáo buộc là gián điệp Trung Quốc. Giám đốc Tài chính Colette Kress được bổ nhiệm làm CEO tạm quyền. Vụ việc kéo theo sự chú ý tới những trường hợp chip Nvidia bị buôn lậu sang Trung Quốc mà chưa bị xử lý.
Chúng ta sẽ thu về 25% từ việc bán những con chip đó.
Phát biểu của ông Kessler phản ánh triết lý của chính quyền Trump: biến kiểm soát xuất khẩu thành công cụ thương mại. Nhưng tại Quốc hội, dự luật AI OVERWATCH – nhằm cấm bán chip Blackwell cho Trung Quốc trong hai năm và trao cho nghị sĩ quyền phủ quyết giấy phép – đã được Ủy ban Đối ngoại Hạ viện thông qua với tỷ lệ 42-2, cho thấy một sự đồng thuận hiếm hoi giữa hai đảng.















