Một màn chào sàn bùng nổ
Cổ phiếu Jio mở cửa mạnh mẽ và giữ vững đà tăng, đóng cửa gần mức cao nhất ngày ở 1.417,5 rupee, có lúc tăng tới 27,3% trong phiên. Cú tăng vọt đẩy vốn hóa của Jio vượt qua đối thủ Bharti Airtel và ngân hàng HDFC Bank, chỉ còn Reliance Industries đứng trên trong số các công ty Ấn Độ.
Đây là lần niêm yết đầu tiên của tập đoàn Reliance sau hai thập kỷ, diễn ra khi Ấn Độ trở thành thị trường IPO sôi động nhất thế giới năm nay xét theo số thương vụ, với 246 doanh nghiệp niêm yết tính đến nay. Jio dự định dùng tới 2,89 tỷ USD tiền thu ròng để trả nợ cho đơn vị viễn thông. Những con số chính:
- Quy mô IPO: khoảng 3,2 tỷ USD, giá chào bán 1.119 rupee
- Mức tăng ngày đầu: khoảng 27%, đóng cửa ở 1.417,5 rupee
- Định giá thị trường: khoảng 137 tỷ USD
- Tổng giá trị thị trường của tập đoàn Reliance: khoảng 320 tỷ USD
Nước mắt và cuộc chuyển giao
Buổi lễ tại Sở Giao dịch Chứng khoán Quốc gia mang sức nặng cảm xúc không kém ý nghĩa tài chính. Cả ba người con của ông Mukesh Ambani đều phát biểu trên sân khấu, trong khi người giàu nhất châu Á theo Forbes ngồi dưới khán phòng, xúc động rơi nước mắt. Con trai cả Akash, giám đốc điều hành Jio, chạm chân cha mẹ trước khi lên phát biểu, một cử chỉ tôn kính truyền thống của người Ấn Độ, còn con trai út Anant kể lại hành trình của Reliance và Jio.
Với ông Mukesh Ambani, khoảnh khắc này còn hơn một cột mốc thị trường. Ông đã dành nhiều năm định hình kế hoạch kế nhiệm nhằm tránh lặp lại cuộc tranh chấp công khai cay đắng với em trai Anil sau khi người cha Dhirubhai qua đời năm 2002. Các tờ báo lớn đăng quảng cáo trang nhất của Jio gửi lời cảm ơn tới người dân Ấn Độ, và công ty tổ chức tiệc mừng cho nhân viên tại văn phòng gần Mumbai.
Từ kẻ phá bĩnh đến gã khổng lồ số
Sự trỗi dậy của Jio đã định hình lại bức tranh viễn thông Ấn Độ. Ra mắt thương mại năm 2016 với cuộc gọi miễn phí và dữ liệu siêu rẻ, Jio châm ngòi cuộc chiến giá buộc các đối thủ sáp nhập hoặc rút lui, góp phần đưa Ấn Độ thành một trong những nước tiêu thụ dữ liệu di động lớn nhất thế giới.
Ngày nay Jio phục vụ hơn 530 triệu khách hàng, chỉ đứng sau China Mobile về số thuê bao trong một quốc gia, và mở rộng sang băng thông rộng, dịch vụ số và trí tuệ nhân tạo. Năm 2020, Meta và Google đã rót hàng tỷ USD vào Jio Platforms, củng cố vị thế công ty công nghệ của Jio.
“… doanh thu và lợi nhuận sẽ dẫn dắt cổ phiếu từ đây trở đi.” — Kranthi Bathini
Chuyên gia chiến lược cổ phiếu của WealthMills Securities lưu ý rằng Jio có màn ra mắt ấn tượng bất chấp căng thẳng địa chính trị và thị trường biến động. Quan điểm của ông phản ánh thông điệp chung của giới phân tích: sau cơn hưng phấn ngày niêm yết, đường đi của cổ phiếu sẽ phụ thuộc vào các yếu tố cơ bản.
Rủi ro phía sau đà tăng
Nhiều công ty môi giới nhìn thấy dư địa tăng tiếp nhưng chỉ ra những rủi ro rõ ràng. Cạnh tranh viễn thông Ấn Độ vẫn khốc liệt, hoạt động kinh doanh đòi hỏi chi tiêu vốn lớn và liên tục cho mạng lưới và phổ tần, còn thay đổi quy định của chính phủ về phổ tần, cấp phép và phí có thể ảnh hưởng tới lợi nhuận. Một số nhà đầu tư cũng lưu ý rằng cú tăng mạnh ngày đầu để lại ít dư địa cho sai sót, khi một nhà quản lý quỹ nhận xét giá niêm yết phản ánh mức lạc quan cao hơn nhiều so với giá chào bán.
Còn một chú thích nhỏ: dù quy mô thương vụ lớn, 19 ngân hàng tư vấn của Jio chỉ chia nhau khoảng 20,7 triệu USD phí, tức 0,65% giá trị chào bán, khoảng một nửa tỷ lệ của một số thương vụ IPO lớn gần đây ở Ấn Độ, cho thấy sức mạnh đàm phán của tập đoàn lớn nhất nước này.
Di sản gia đình trên thị trường chứng khoán
Gia đình Ambani có lịch sử lâu dài với nhà đầu tư Ấn Độ. Ông Dhirubhai Ambani đưa Reliance lên sàn năm 1977 bằng đợt chào bán hướng tới nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ, sự kiện được ghi nhận rộng rãi là đã góp phần xây dựng văn hóa đầu tư cổ phiếu ở Ấn Độ. Từ năm 2006, Reliance Industries mang lại lợi suất khoảng 900%, vượt mức 685% của chỉ số Nifty, và vẫn là cổ phiếu chủ lực trong danh mục của nhiều nhà đầu tư cá nhân.
Việc Jio niêm yết giữa mùa lễ hội Hindu hướng tới Diwali, thời điểm truyền thống được coi là tốt lành cho những khoản mua sắm lớn, mang ý nghĩa biểu tượng. Bên ngoài sở giao dịch, người dân vẫy cờ in logo Jio cạnh bức tượng bò tót nổi tiếng. Với một thế hệ nhà đầu tư Ấn Độ mới, màn chào sàn là lời nhắc về việc cơ nghiệp của một gia đình đã gắn bó với sự lớn mạnh của thị trường đất nước như thế nào.
