Lần thứ ba gõ cửa Tòa án Tối cao
Phán quyết của Thẩm phán Chen, kết luận cựu Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem đã vi phạm luật liên bang điều chỉnh hoạt động của các cơ quan hành chính, từng được Tòa Phúc thẩm Khu vực 9 giữ nguyên. Tòa án Tối cao đã tạm dừng phán quyết này theo đề nghị của chính quyền vào tháng 10/2025, nhưng lệnh tạm dừng hết hiệu lực trong tháng này. Trước đó nữa, Tòa án Tối cao cũng từng dỡ bỏ một lệnh tạm thời của ông Chen ở giai đoạn đầu vụ kiện.
Nay, phán quyết của Tòa Khu vực 9 dự kiến có hiệu lực vào thứ Sáu, buộc Bộ Tư pháp phải quay lại tòa cao nhất một lần nữa. Trong đơn, Bộ Tư pháp cảnh báo về hậu quả nếu không có quyết định kịp thời:
Nếu không có sự can thiệp của tòa án từ nay đến ngày 20/11, Bộ An ninh Nội địa sẽ phải khôi phục quy chế TPS cho hàng trăm nghìn người Venezuela sau 19 tháng gián đoạn.
Cái giá của con người
Đằng sau những lập luận pháp lý là cuộc sống của hàng trăm nghìn gia đình. Hai phía đưa ra những bức tranh trái ngược:
- Theo Bộ Tư pháp, khôi phục TPS sẽ làm đổ vỡ việc trục xuất hàng trăm người đã có lệnh trục xuất cuối cùng.
- Chính phủ cũng sẽ phải trả tự do ngay lập tức cho khoảng 1.800 người Venezuela đang bị giam giữ.
- Theo nguyên đơn, kể từ lần can thiệp trước của Tòa án Tối cao, nhiều người có TPS đã bị bắt giữ, bị chia cắt khỏi con cái mang quốc tịch Mỹ, bị trục xuất về Venezuela hoặc bị đưa tới “nước thứ ba” nơi họ không có bất kỳ mối liên hệ nào.
TPS là quy chế cho phép người di cư từ các quốc gia bị tàn phá bởi chiến tranh, thiên tai hoặc thảm họa khác được sống và làm việc hợp pháp tại Mỹ khi việc trở về còn chưa an toàn. Chính quyền Trump lập luận rằng quy chế này vốn chỉ mang tính tạm thời.
Tiền lệ Haiti và Syria
Ngày 25/6, Tòa án Tối cao với tỷ lệ 6–3 đã cho phép chính quyền chấm dứt TPS đối với hàng trăm nghìn người Haiti và Syria. Thay mặt đa số, Thẩm phán Samuel Alito kết luận luật TPS ngăn tòa án xem xét lại các quyết định chấm dứt quy chế, còn Thẩm phán Elena Kagan trong ý kiến bất đồng nhấn mạnh các bộ trưởng an ninh nội địa trước đây nhiều lần xác định điều kiện ở hai nước quá nguy hiểm để trở về.
Tòa án Tối cao sau đó yêu cầu Tòa Khu vực 9 áp dụng phán quyết này cho vụ việc của người Venezuela.
Bộ Tư pháp cho rằng Tòa Khu vực 9 đã phớt lờ chỉ dẫn đó và tỏ ra bức xúc vì phải lặp lại cùng một cuộc tranh luận:
Tòa Khu vực 9 đã buộc chính phủ phải quay lại tòa này lần thứ ba và nhắc lại những lập luận gần như giống hệt mà không có lấy một chút biện minh nào.
Venezuela đã an toàn để trở về?
Bộ Ngoại giao Mỹ hiện vẫn khuyến cáo người dân cân nhắc lại việc tới Venezuela do nguy cơ tội phạm, bắt cóc và hạ tầng y tế yếu kém. Sau chiến dịch của Mỹ nhắm vào Tổng thống Nicolás Maduro hồi tháng 1, bà Noem từng nói Venezuela “tự do hơn hôm qua” và cam kết tiếp tục chấm dứt các biện pháp bảo vệ.
Giới ủng hộ người nhập cư phản bác rằng sự thay đổi chính trị chưa đồng nghĩa với an toàn cho người trở về, khi kinh tế vẫn kiệt quệ và bạo lực chưa lắng xuống. Một số cựu quan chức An ninh Nội địa nhận xét thông thường, khi một quốc gia rơi vào biến động, chính quyền Mỹ sẽ cân nhắc mở rộng chứ không thu hẹp các biện pháp bảo vệ tạm thời.
















