Thế bế tắc sau bầu cử
Cuộc bầu cử quốc gia ngày 27/10 tại Israel kết thúc mà không có người chiến thắng rõ ràng. Cả Thủ tướng Benjamin Netanyahu lẫn ông Gadi Eisenkot, cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội và lãnh đạo đảng Yashar, đều chưa có con đường rõ ràng tới đa số trong Quốc hội. Điều này đặt ra nhiệm vụ khó khăn cho Tổng thống Isaac Herzog, người có vai trò chủ yếu mang tính nghi lễ nhưng chịu trách nhiệm chọn ứng viên có cơ hội tốt nhất thành lập liên minh trong một đất nước chia rẽ sâu sắc. Kết quả bầu cử cho thấy:
- Đảng Likud của ông Netanyahu giành nhiều ghế nhất với 27 trong tổng số 120 ghế Knesset.
- Liên minh tôn giáo – dân tộc chủ nghĩa rộng hơn của ông Netanyahu chỉ có tổng cộng 53 ghế.
- Liên minh chống ông Netanyahu của ông Eisenkot, gồm bốn đảng người Do Thái từ trung tả đến cánh hữu, chỉ giành 48 ghế dù các cuộc thăm dò trước bầu cử cho thấy cuộc đua sát sao.
- Hai đảng đại diện cho cộng đồng thiểu số Ả Rập giành số ghế chưa từng có là 19.
Đa số nghị sĩ ủng hộ ông Eisenkot
Trong các cuộc tham vấn kéo dài với các phe phái ngày 4 và 5/11, 67 trong số 120 nghị sĩ đã ủng hộ ông Eisenkot, trong khi 46 người ủng hộ ông Netanyahu. Trong một bước lùi với Thủ tướng, đảng United Torah Judaism – một trong hai đảng lớn của người Do Thái chính thống cực đoan và là đồng minh lâu năm của ông Netanyahu – từ chối đề cử bất kỳ ai.
Dù ông Eisenkot, giống ông Netanyahu, đến nay loại trừ khả năng lập chính phủ với hai đảng Ả Rập, cả hai đảng này đều ủng hộ ông.
Phát biểu trên truyền hình sau các cuộc tham vấn, ông Herzog cho rằng dù kết quả có vẻ rõ ràng, nhưng những quyền phủ quyết lẫn nhau khiến khó xác định ai có cơ hội tốt nhất. Ông sẽ đưa ra lựa chọn vào Chủ nhật, sau khi trao đổi riêng với một số lãnh đạo đảng trong dịp cuối tuần.
Có những quyền phủ quyết lẫn nhau giữa các khối và ngay trong chính các khối.
Quy trình thành lập chính phủ
Sau khi được Tổng thống chỉ định, ứng viên sẽ bước vào một quy trình có thời hạn rõ ràng:
- Ứng viên có 28 ngày để thử thành lập chính phủ, với khả năng gia hạn thêm 14 ngày – tổng cộng tối đa 42 ngày.
- Ông Netanyahu tiếp tục giữ chức thủ tướng trong chính phủ tạm quyền cho đến khi liên minh mới được thành lập.
- Nếu không ứng viên nào thành công, Israel sẽ phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.
Trong bối cảnh chính trường phân mảnh, việc xây dựng một liên minh đủ 61 ghế được dự báo sẽ là thách thức lớn đối với bất kỳ ứng viên nào.
Tranh cãi về tính toàn vẹn của bầu cử
Đứng trước nguy cơ mất quyền lực, ông Netanyahu đã dựa vào một cuộc điều tra của giới chức bầu cử về khả năng gian lận phiếu để đặt nghi vấn về kết quả, cáo buộc các đảng Ả Rập “đánh cắp” phiếu bầu. Giới chỉ trích cáo buộc ông và các đồng minh tìm cách làm suy yếu kết quả bầu cử, điều ông phủ nhận. Các đồng minh cực hữu, trong đó có Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir, kêu gọi bắt giữ và thẩm vấn ngay lãnh đạo các đảng Ả Rập.
Ngày 4/11, Ủy ban Bầu cử Trung ương khẳng định tính toàn vẹn của cuộc bầu cử không bị ảnh hưởng. Chủ tịch ủy ban, Thẩm phán Tòa án Tối cao Noam Sohlberg, kêu gọi các quan chức dân cử bảo vệ niềm tin của công chúng thay vì làm lung lay nó, và cho rằng tỷ lệ cử tri đi bầu cao, kể cả trong cộng đồng Ả Rập, là điều đáng mừng.
Một trong những nền tảng của dân chủ là sự chuyển giao quyền lực trong hòa bình.
