Hai tai nạn ở cùng một huyện
Theo hãng tin AP, phát ngôn viên cảnh sát Takhar Qari Naqibullah Masroor xác nhận năm người chết tại khu mỏ ở Shah Mastan, huyện Chah Ab. Thông báo ngày 3/10 không nêu danh tính các nạn nhân, thời điểm chính xác đất đá sụp xuống hay biện pháp ứng cứu cụ thể. Vì thiếu thông tin hiện trường độc lập, chưa thể khẳng định công trình được khai thác bằng phương pháp nào hoặc có dấu hiệu cảnh báo trước hay không.
Trước đó, một vụ sập hầm tại khu Samti cũng khiến một nhóm thợ mỏ mắc kẹt. AP dẫn lời cảnh sát cho biết 10 người đã được giải cứu sau hai ngày. Ngày 30/9, hãng Anadolu đưa tin ít nhất 10 thợ mỏ bị kẹt và lực lượng cứu hộ được huy động. Báo Hasht-e Subh cũng ghi nhận thông báo giải cứu của giới chức ngày 1/10, dù các báo cáo ban đầu không thống nhất về số người gặp nạn. Hai vụ việc cần được phân biệt, không cộng số thương vong giữa các nguồn khi chưa xác minh.
Sự gần nhau về địa điểm và thời gian khiến an toàn khai thác tại Chah Ab trở thành vấn đề đáng quan tâm, nhưng không tự nó chứng minh hai mỏ có chung đơn vị vận hành hay nguyên nhân kỹ thuật.
Sinh kế quý giá, công việc hiểm nguy
Afghanistan có trữ lượng vàng, đồng, sắt, than và nhiều loại đá quý. Tại những vùng núi xa trung tâm, khai khoáng đem lại thu nhập cho người lao động khi lựa chọn việc làm chính thức còn hạn chế.
Tuy nhiên, giá trị khoáng sản trong lòng đất không đồng nghĩa với việc người đào mỏ được bảo vệ đầy đủ trên mặt đất.
Ở các mỏ có đường hầm hoặc sườn đào không ổn định, kiểm tra kết cấu, gia cố, thông gió, kiểm soát nước và kế hoạch cứu nạn đều là những mắt xích quan trọng. Đây là các nguyên tắc an toàn chung của ngành khai mỏ, không phải kết luận về nguyên nhân vụ tai nạn Shah Mastan. Đặc biệt, việc cứu người trong đường hầm sụp có thể bị cản trở bởi đất đá tiếp tục dịch chuyển và khả năng tiếp cận hạn chế.
Đối với gia đình lao động, hậu quả có thể vượt khỏi nỗi mất mát trước mắt: một khoản thu nhập bị cắt đứt, chi phí điều trị hay mai táng và trách nhiệm chăm sóc người thân. Do chưa có thông tin về các nạn nhân, những hệ quả ấy cần được hiểu là nguy cơ xã hội phổ biến chứ không phải câu chuyện đã được xác nhận của năm gia đình.
Cần thông tin minh bạch sau cứu hộ
Điều người dân địa phương cần biết tiếp theo là kết quả giám định địa chất, đơn vị chịu trách nhiệm vận hành, điều kiện làm việc, hồ sơ kiểm tra và những biện pháp phòng ngừa cụ thể. Công bố điều tra có căn cứ sẽ giúp tránh quy kết võ đoán, đồng thời tạo cơ sở để khắc phục các nguy cơ còn tồn tại.
Giải cứu thành công nhóm mắc kẹt tại Samti cho thấy việc huy động nhân lực có ý nghĩa sống còn trong giai đoạn khẩn cấp. Nhưng cứu hộ chỉ là tuyến phòng vệ cuối cùng. Việc giám sát thường xuyên, đào tạo kỹ năng nhận biết dấu hiệu bất ổn và cơ chế dừng công việc khi nguy hiểm mới có thể giảm khả năng tái diễn.
Năm cái chết tại Shah Mastan nhắc rằng câu chuyện về tài nguyên không chỉ có sản lượng và giá trị thương mại. Thước đo khác, thiết thực hơn, là liệu người lao động có thể trở về nhà an toàn sau mỗi ca làm việc.
















