Quyết định pháp lý mới và bối cảnh sử dụng thuốc trừ sâu
Ngày 21/7/2026, Quốc hội Pháp thông qua dự luật khẩn cấp về nông nghiệp, trong đó có điều khoản cho phép Cơ quan An toàn Y tế Thực phẩm, Môi trường và Lao động quốc gia Pháp (Anses) có thẩm quyền tái cấp phép có điều kiện hai loại thuốc trừ sâu acétamipride và flupyradifurone. Đây là các hóa chất hiện bị cấm sử dụng ở Pháp nhưng vẫn được phép sử dụng tại Liên minh châu Âu (EU). Việc này mở ra cơ hội đưa hai sản phẩm này trở lại thị trường với mục đích bảo vệ mùa màng, nhưng cũng khiến các nhà khoa học và các nhóm bảo vệ môi trường cảnh báo về những rủi ro tiềm tàng đối với các sinh vật và con người.
Đặc tính và cơ chế tác động của acétamipride và flupyradifurone
Acétamipride thuộc nhóm thuốc trừ sâu neonicotinoid, hướng đến hệ thần kinh trung ương của côn trùng gây ra hiện tượng co thắt không kiểm soát, làm suy giảm khả năng định hướng, bay và lấy mật hoa, đe dọa sinh tồn của các loài này. Ngược lại, flupyradifurone là loại butenolide với cơ chế tác động tương tự neonicotinoid, gây ảnh hưởng thần kinh như một loại đạn bắn trực tiếp vào tế bào thần kinh của côn trùng.
Theo Jean-Marc Bonmatin, chuyên gia nghiên cứu tại CNRS, sự khác biệt cấu tạo giữa hai loại thuốc không làm thay đổi tác động cuối cùng lên côn trùng. Các nghiên cứu cũng chỉ ra sự lan rộng của các hóa chất này trong toàn bộ cây trồng do tính chất hệ thống, nghĩa là thuốc lan tỏa khắp cây và tích tụ trong phấn hoa, mật hoa.
Tác động môi trường và mối nguy lan truyền
Nghiên cứu cho thấy acétamipride di chuyển nhanh theo dòng nước và có thể xâm nhập các khu vực lân cận như rừng, đồng cỏ và cả nguồn nước như suối, sông. Một nghiên cứu tại Nhật Bản đã ghi nhận hiện tượng 'mưa thuốc trừ sâu' chứa acétamipride, cho thấy mức độ ô nhiễm lan rộng ngoài phạm vi canh tác.
Thêm vào đó, một nghiên cứu công bố năm 2025 trên tạp chí Communications Earth & Environment cho thấy việc sử dụng acétamipride dù ở mức thấp vẫn gây ra tỷ lệ tử vong lên đến 92% cho ba loài côn trùng sống ở những môi trường tiếp giáp.
Tác hại đối với côn trùng thụ phấn và sinh vật khác
Có sự đồng thuận rộng rãi trong cộng đồng khoa học rằng acétamipride đặc biệt độc hại với các loài ong và các loài thụ phấn khác, tác động này ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và duy trì quần thể. Philippe Grandcolas, Phó giám đốc Viện Sinh thái và Môi trường CNRS nhấn mạnh "các nghiên cứu cho thấy acétamipride gây độc tính mạn tính nặng nề đối với nhiều loài côn trùng thụ phấn".
Bên cạnh đó, tác hại không chỉ giới hạn ở côn trùng, mà còn ảnh hưởng đến các loài chim, động vật lưỡng cư, động vật không xương sống và cả động vật có vú. Các dấu vết thuốc trừ sâu đã được phát hiện trong các mô như lá lách của hươu, gây ảnh hưởng tới trọng lượng cơ thể, chức năng sinh sản và sự sống còn của con non.
Ảnh hưởng sức khỏe con người và đánh giá của các cơ quan an toàn
Ủy ban An toàn Thực phẩm châu Âu (Efsa) đã có nhiều thay đổi trong đánh giá nguy cơ của acétamipride. Năm 2013, Efsa cảnh báo loại thuốc này có thể gây tổn thương hệ thần kinh với liều cao. Đến năm 2016, mức độ nguy hiểm được nâng lên, ghi nhận khả năng độc tính nếu nuốt phải và khả năng gây ung thư tiềm tàng. Năm 2024, Efsa thừa nhận còn nhiều "bất định lớn" về ảnh hưởng sức khỏe con người và kêu gọi bổ sung thêm dữ liệu cũng như giảm hạn mức cho phép sử dụng.
Các chuyên gia y tế và nhà nghiên cứu thậm chí còn đưa ra cảnh báo nghiêm khắc hơn. Marc Billaud, nhà nghiên cứu ung thư tại CNRS, cho biết acétamipride có thể gây hại cho sự phát triển não bộ thai nhi và trẻ em, tích tụ trong các cơ quan như gan, thận và có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Tương tự, một nhóm đại diện cho 15 hội khoa học, 11 hiệp hội bệnh nhân và các tổ chức như quỹ ARC cùng Hội Y khoa Pháp đã lên tiếng nhấn mạnh tác hại thần kinh và sinh sản do hai hóa chất này gây ra, kêu gọi các quyết định chính sách dựa trên bằng chứng khoa học chắc chắn nhằm bảo vệ thế hệ tương lai.
Quan điểm khác biệt giữa nghiên cứu khoa học và quyết định quản lý
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Dự luật nông nghiệp Pháp mở khả năng tái cấp phép hai thuốc trừ sâu bị cấm nhưng vẫn được phép trong EU.
- Acétamipride và flupyradifurone có cơ chế tác động tương tự, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh côn trùng.
- Hai loại thuốc trừ sâu này lan truyền rộng khắp cây trồng và môi trường xung quanh, gây nguy hiểm cho nhiều loài sinh vật.
- Acétamipride được khoa học xác định gây độc tính mạn tính nặng với côn trùng thụ phấn và nhiều loài khác.
- Các cơ quan an toàn và nhà khoa học lo ngại thuốc có thể ảnh hưởng đến sức khỏe hệ thần kinh và sinh sản của con người.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







