Một tín hiệu từ Washington, chưa phải thỏa thuận với Moscow
Phát biểu của Jared Kushner gây chú ý bởi Nga từ lâu phản đối việc Ukraine tiến gần NATO. Tuy nhiên, cụm từ “thoải mái với” mà ông sử dụng phản ánh đánh giá của một nhà đàm phán Mỹ, không phải tuyên bố chính thức của Kremlin. Sự khác biệt ấy có ý nghĩa thiết yếu: một tín hiệu ngoại giao có thể giúp duy trì đối thoại, nhưng không thay thế văn bản đã được các bên thỏa thuận và kiểm chứng.
Steve Witkoff, một đặc phái viên khác của Mỹ, nói Donald Trump đã bàn về khả năng kết thúc chiến tranh trong cuộc gặp với Vladimir Putin và Xi Jinping ở Trung Quốc. Cuộc gặp được kỳ vọng tạo bước ngoặt, nhưng những thông tin công khai chưa cho thấy đột phá trong các vấn đề cốt lõi như lãnh thổ, ngừng bắn và việc giám sát thực thi.
Berlin khẳng định Ukraine không thể đứng ngoài bàn đàm phán
Kushner và Witkoff tới Berlin gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cùng hàng chục lãnh đạo và đại diện châu Âu. Sự hiện diện đông đảo phản ánh lo ngại rằng những trao đổi trực tiếp giữa các cường quốc có thể khiến lợi ích an ninh của Ukraine và các nước láng giềng bị xem nhẹ.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz bác bỏ ý tưởng rằng hòa bình có thể được quyết định theo một “định dạng Yalta” mới. Thông điệp chính của các đối tác châu Âu là một thỏa thuận phải bảo vệ chủ quyền Ukraine, duy trì an ninh khu vực và hạn chế nguy cơ chiến tranh tái diễn. Hội nghị đặt tên “United for Peace in Ukraine and European Security”, cho thấy hòa bình của Ukraine được coi là vấn đề chung của cả châu lục.
Bảo đảm kiểu NATO sẽ cần những gì?
NATO vận hành trên nguyên tắc phòng thủ tập thể; một cơ chế “giống NATO” dành cho Ukraine không nhất thiết đồng nghĩa nước này trở thành thành viên liên minh. Hình thức thực tế có thể bao gồm hỗ trợ quân sự dài hạn, huấn luyện, tình báo, phòng không và cam kết phản ứng nhanh khi một cuộc tấn công mới xảy ra.
Điểm khó là tính ràng buộc. Ai sẽ quyết định một hành động cấu thành vi phạm? Bên nào phải triển khai hỗ trợ, hỗ trợ đến mức nào và nguồn lực lấy từ đâu? Một bảo đảm chỉ có giá trị nếu các bên hiểu giống nhau về nghĩa vụ và nếu đối phương tin rằng cam kết sẽ được thực hiện.
Các cuộc thảo luận vì vậy không chỉ bàn về những câu chữ ngoại giao. Chúng còn liên quan đến ngân sách quốc phòng, vai trò của Mỹ, trách nhiệm của các nước châu Âu và cơ chế giám sát độc lập.
Chiến sự tiếp diễn dưới bóng những lời hứa hòa bình
Khi các phái đoàn họp ở Berlin, căng thẳng vẫn gia tăng quanh cầu Kerch nối Nga với bán đảo Crimea mà Moscow sáp nhập năm 2014. Những cuộc tấn công gần đây làm gián đoạn giao thông trên cây cầu, trong khi Nga đe dọa đáp trả. Thực tế ấy cho thấy đàm phán và leo thang quân sự có thể diễn ra đồng thời.
Thành công của tiến trình hòa bình không thể được đánh giá bằng hình ảnh lãnh đạo bắt tay, mà bằng khả năng giảm thương vong, ngăn xung đột tái phát và tạo điều kiện cho người dân Ukraine trở về đời sống bình thường. Nếu những nguyên tắc ấy bị bỏ qua, một tuyên bố lạc quan có nguy cơ chỉ kéo dài sự bất định.

















