Cuộc tấn công của Houthi làm dấy lên lo ngại về xung đột vùng Trung Đông và ảnh hưởng kinh tế toàn cầu

Lực lượng Houthi ở Yemen gần đây tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công vào các tàu thuyền hoạt động trong khu vực Biển Đỏ, trong đó nổi bật là eo biển Bab El Mandeb - tuyến đường biển quan trọng kết nối châu Âu với châu Á. Động thái này làm gia tăng lo ngại về khả năng gián đoạn nghiêm trọng tuyến đường vận tải hàng hải thiết yếu, từ đó ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu trong bối cảnh Trung Đông đã có nhiều xung đột đan xen.

Việc các tàu buộc phải quay đầu do bị đe dọa tại eo biển hẹp Bab El Mandeb có thể dẫn đến sự tắc nghẽn, từ đó tác động tiêu cực đến chuỗi cung ứng quốc tế. Điều này càng trở nên nghiêm trọng khi eo biển Hormuz cũng đang bị ảnh hưởng do các hoạt động quân sự giữa Mỹ và Iran.

Trong vài tuần gần đây, Trung tâm chỉ huy Trung ương Mỹ (Centcom) đã tiến hành các cuộc không kích liên tiếp nhằm vào các cơ sở radar ven bờ, cơ sở drone và tên lửa của Iran dọc theo tuyến bờ biển. Các quốc gia Vùng Vịnh, vốn có thời gian dài ổn định, đang phải đối mặt với các cuộc tấn công từ lực lượng được cho là do Iran hậu thuẫn từ bên kia vùng biển.

Bên cạnh đó, sau một thời gian tạm lắng, lực lượng Houthi do Iran ủng hộ ở Yemen đã tái hiện mâu thuẫn khi tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền Saudi Arabia, trong đó có hai tàu bị trúng tên lửa trong tuần qua. Houthi cũng cảnh báo nhiều tàu khác tránh xa các cảng của Saudi, nhằm phong tỏa khu vực qua eo biển Bab El Mandeb - tuyến đường chiến lược nối liền Biển Đỏ và Ấn Độ Dương.

Trước tình hình eo biển Hormuz gần như đóng cửa do các động thái quân sự, Saudi Arabia đã tận dụng đường ống East-West để vận chuyển dầu từ vùng Đông tỉnh đến cảng xuất khẩu trên Biển Đỏ tại Yanbu' Al-Bahr. Tuy nhiên, khi eo biển Bab El Mandeb cũng bị đe dọa gián đoạn bởi các cuộc tấn công của Houthi, chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn, kéo theo tác động tiêu cực đến giá cả và nguồn cung nhiên liệu, phân bón trên phạm vi toàn thế giới.

Với các biện pháp quân sự và chính trị hiện tại chưa mang lại hiệu quả rõ rệt, nguy cơ gián đoạn vận tải hàng hải quan trọng tiếp tục là thách thức lớn đối với nền kinh tế toàn cầu.

Lực lượng Houthi là nhóm bộ tộc theo dòng Hồi giáo Shia, khởi nguồn từ khu vực phía bắc Yemen quanh thành phố Saada. Tận dụng ảnh hưởng của phong trào Arab Spring, năm 2014 họ đã tiến chiếm thủ đô Sanaa và các khu vực dân cư phía bắc Yemen, trong đó có cảng trọng yếu Hodeidah.

Liên minh Saudi Arabia đã can thiệp quân sự từ năm 2015 để ủng hộ chính quyền hợp pháp bị lật đổ nhằm ngăn chặn sự ảnh hưởng của lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại biên giới phía nam. Tuy nhiên, quyết tâm và năng lực chiến đấu của Houthi, cùng với những tổn thất dân sự nặng nề, đã làm cho xung đột kéo dài suốt nhiều năm mà không có dấu hiệu nhượng bộ.

Trong khi Iraq và Syria đã phần lớn ổn định hơn sau những cuộc nội chiến tàn phá trước đây, thì khu vực Vùng Vịnh và bán đảo Ả Rập vẫn là tâm điểm của căng thẳng gia tăng. Các cuộc không kích của Mỹ chưa thể buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran rút khỏi tuyến eo biển Hormuz, còn các cuộc đáp trả nhằm vào các quốc gia Ả Rập có căn cứ Mỹ đang ngày càng phức tạp.

Chưa kể, thỏa thuận vừa được công bố về việc các công ty Mỹ sẽ hỗ trợ Saudi Arabia phát triển chương trình năng lượng hạt nhân dân sự cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân trong khu vực, khi các nước như Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập cũng đẩy mạnh các hoạt động hạt nhân nhằm tăng cường răn đe và bảo vệ quốc gia.

Nhìn chung, tình hình căng thẳng ở Trung Đông hiện nay vẫn chưa hạ nhiệt và tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt nếu không có một thỏa thuận toàn diện bền vững giữa Mỹ và Iran trong tương lai gần.