BBC phải tìm giải pháp thay thế phí bản quyền khi mất lòng tin công chúng gia tăng

Trong năm vừa qua, hơn 539.000 hộ gia đình tại Anh đã ngừng đóng khoản phí bản quyền truyền hình trị giá 174,5 bảng Anh, tăng mạnh 75% so với mức giảm 300.000 hộ của năm trước đó. Sự sụt giảm đột ngột này đặt ra thách thức lớn đối với nguồn tài chính của BBC bởi đây là nguồn thu thiết yếu để duy trì hoạt động của tổ chức. Theo Giám đốc điều hành mới Matt Brittin, người đảm nhiệm vị trí từ tháng 5 năm 2026, BBC đang đối diện với “khoảnh khắc nguy hiểm thực sự” khi mô hình thu phí bản quyền giờ đây trở thành gánh nặng quá khứ cần thay đổi.

Báo cáo thường niên mới đây cho thấy dù BBC đã cán mốc 500 triệu khán giả toàn cầu lần đầu tiên, nhưng các tin xấu vẫn xuất hiện liên tục. Một trong số đó là việc MC nổi tiếng Scott Mills, người dẫn chương trình trên Radio 2 với mức thù lao khoảng 745.000 bảng Anh mỗi năm, bị sa thải vì hành vi sai phạm.

Bên cạnh đó, BBC còn đang lên kế hoạch cắt giảm các chương trình tin tức quốc tế và bản tin nửa đêm trên Radio 4 trong chiến lược tiết giảm chi phí, dự kiến sẽ dẫn đến việc mất đi 2.000 việc làm trong ba năm tới.

Sự đầu tư vào những bộ phim cũ và sitcom cho dịch vụ iPlayer trong khi các dịch vụ tin thời sự – đặc biệt là kênh World Service – bị suy giảm gây nhiều bức xúc. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt với các ông lớn giải trí như Apple, Amazon, Netflix và Disney, BBC đang tụt lại phía sau những đối thủ có tiềm lực tài chính mạnh, góp phần làm giảm sức hấp dẫn và giải thưởng quốc tế của các sản phẩm BBC so với các chương trình như "Mr Bates Vs The Post Office" hay "Adolescence".

Giám đốc Matt Brittin thẳng thắn cho biết BBC không thể cạnh tranh bằng cách tăng chi tiêu mà phải biết chi tiêu thông minh hơn, đồng thời cần tìm kiếm giải pháp thay thế cho khoản phí bản quyền bắt buộc từ người xem. Việc bắt buộc mọi hộ gia đình có tivi phải đóng phí không phân biệt xem hay không đã làm giảm sự ủng hộ. Chính phủ cũng gặp hạn chế trong việc hỗ trợ tài chính do các quy định về vay nợ công.

Một số đề xuất mang tính đột phá được đưa ra, trong đó có việc biến BBC thành một tổ chức hợp tác xã, nơi người dân có thể đầu tư vốn vào các chương trình và được hoàn tiền cùng lãi khi các chương trình đó sinh lợi. Ngoài ra, những người dùng trung thành có thể đóng phí cao hơn theo hình thức tự nguyện, trong khi mức phí cơ bản bắt buộc được giảm xuống và có thể thu qua các hóa đơn tiện ích như điện, nước hoặc điện thoại di động để giảm chi phí quản lý.

Chính phủ cũng nên đảm nhận toàn bộ tài trợ cho các chương trình quốc tế không bằng tiếng Anh thuộc World Service, tránh tình trạng phí bản quyền của người Anh lại chi trả cho các kênh bằng tiếng Ả Rập hay Ba Tư trong khi dịch vụ địa phương trong nước bị ảnh hưởng.

Việc duy trì nhiều kênh truyền hình và đài phát thanh phát sóng riêng lẻ hiện nay là gánh nặng tài chính trong thời đại kỹ thuật số, đồng thời cũng lỗi thời tương tự như mô hình thu phí. Khi khán giả ngày càng chuyển sang xem và nghe trực tuyến qua các nền tảng như BBC Sounds hay iPlayer, sự phân mảnh kênh trở nên không cần thiết. BBC có thể tập trung ngân sách vào sản xuất nội dung chất lượng thay vì duy trì hệ thống kênh lớn.

Mặc dù trong thập kỷ qua BBC vẫn giữ quan điểm gia tăng lượt xem trên iPlayer để tăng khả năng người dân chấp nhận đóng phí, chuyên gia Jamie Angus, cựu biên tập viên chương trình Today và người trông nom tổ chức The Henry Jackson Society cho rằng mục tiêu chính của BBC không phải bảo tồn phí bản quyền mà là cung cấp nội dung hấp dẫn, nâng cao cuộc đối thoại quốc gia và thu hút khán giả vì lợi ích chung.