Chuyến thăm lãnh sự bất thành
Theo Chánh Văn phòng Nội các Kihara Minoru, Đại sứ quán Nhật Bản đã nhận được thông báo lãnh sự về vụ bắt giữ từ phía Nga. Sau đó, một quan chức đại sứ quán tới trại tạm giam Lefortovo ở phía đông Moscow để kiểm tra tình trạng của phóng viên, nhưng không được gặp.
Đại sứ quán cho biết đã phối hợp với phía Nga trước khi tới đó hôm 16/10. Cơ quan này nói không thể công bố lý do cuộc gặp không diễn ra, nhưng sẽ thúc giục Nga cho phép thăm lãnh sự sớm nhất có thể.
Những cáo buộc từ phía Nga
Ngày 13/10, FSB thông báo đã bắt giữ một phóng viên của Hokkaido Shimbun, người phụ trách văn phòng đại diện của báo tại Yuzhno-Sakhalinsk, ở vùng Sakhalin thuộc Viễn Đông Nga. Những gì phía Nga công bố gồm:
- Phóng viên bị bắt một ngày trước khi dự định rời Nga, sau đó được đưa về Moscow, nơi tòa án quận Lefortovo ra lệnh tạm giam gần hai tháng.
- FSB cáo buộc anh thu thập và lưu giữ thông tin về số người được huy động và tình nguyện viên từ quần đảo Kuril tham chiến tại Ukraine theo chỉ đạo của một cơ quan tình báo Nhật Bản.
- Vụ án được khởi tố theo Điều 276 Bộ luật Hình sự Nga về tội gián điệp, với mức án có thể lên tới 20 năm tù.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova xác định danh tính phóng viên là Imai Yuki, cáo buộc Tokyo sử dụng phóng viên để làm gián điệp và cho rằng vụ việc phủ thêm bóng mây lên quan hệ hai nước. Truyền hình nhà nước Nga đã phát hình ảnh vụ bắt giữ và phiên tòa.
Phản ứng từ Tokyo và giới báo chí
Ban đầu, Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu chưa xác nhận danh tính người bị bắt. Hokkaido Shimbun cho biết đang xác minh thông tin và đặt sự an toàn của phóng viên lên hàng đầu.
Chúng tôi sẽ ứng phó với sự an toàn của phóng viên là ưu tiên cao nhất.
Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) có trụ sở tại New York kêu gọi Nga trả tự do ngay cho phóng viên, so sánh vụ việc với trường hợp phóng viên Evan Gershkovich của Wall Street Journal, người bị bắt năm 2023 với cáo buộc gián điệp, bị kết án 16 năm tù rồi được trả tự do trong cuộc trao đổi tù nhân tháng 8/2024.
Quan hệ Nga – Nhật thêm u ám
Nga coi Nhật Bản là quốc gia “không thân thiện” vì Tokyo tham gia các lệnh trừng phạt quốc tế sau cuộc xâm lược Ukraine. Nhật Bản tuyên bố tiếp tục thực thi trừng phạt và ủng hộ Ukraine, dù vẫn phụ thuộc vào nguồn khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ Nga.
Vụ bắt giữ một phóng viên địa phương chuyên đưa tin về Sakhalin và quần đảo Kuril cho thấy không gian tác nghiệp của báo chí nước ngoài tại Nga ngày càng thu hẹp. Với Tokyo, ưu tiên trước mắt là bảo đảm quyền tiếp cận lãnh sự và sự an toàn của công dân mình.
