Bức ảnh mà ông Trump mong đợi
Ba nhà lãnh đạo của ba cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới ngồi quanh một chiếc bàn tròn lớn tại Thâm Quyến, sau lưng là quốc kỳ Nga, Trung Quốc và Mỹ. Mở đầu cuộc gặp ba bên, ông Trump nói với niềm tự hào rằng ba nhà lãnh đạo đang giải quyết những vấn đề ảnh hưởng không chỉ đến người dân của họ mà cả hành tinh.
Chúng ta thực sự đang làm nên lịch sử.
Tuy nhiên, theo New York Times, cuộc gặp không tạo ra đột phá thực chất, cũng không có dấu hiệu sẽ dẫn đến kết quả nào, vì công tác chuẩn bị ngoại giao truyền thống chưa được tiến hành. Tuyên bố chung đề cập đến phát triển năng lượng và giảm rủi ro hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh quyền miễn trừ của quan chức nhà nước là “tối quan trọng”, nhưng chưa rõ liệu các cuộc thảo luận có được duy trì.
Thực tế quyền lực đang thay đổi ở Washington
Theo New York Times, trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng này, cử tri đã trao quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội cho đảng Dân chủ. Hai lãnh đạo đảng Dân chủ tại Quốc hội, Thượng nghị sĩ Chuck Schumer và Hạ nghị sĩ Hakeem Jeffries, đến nay vẫn chưa được mời tới Nhà Trắng.
Cố vấn pháp lý Nhà Trắng Will Scharf tuần trước gửi thư cảnh báo các nghị sĩ Dân chủ rằng nỗ lực điều tra chính quyền có thể bị xem là đe dọa và cần được điều tra thêm.
Tôi sẽ cứ phủ quyết, phủ quyết, phủ quyết.
Phát biểu với Fox News tại Thâm Quyến, ông Trump khẳng định Quốc hội mới có thể thông qua bao nhiêu dự luật tùy ý, nhưng ông sẽ dùng quyền phủ quyết. Theo New York Times, các tổng thống mất quyền kiểm soát Quốc hội thường chuyển hướng sang đối ngoại, nơi họ có nhiều không gian hơn, nhưng với cuộc chiến Iran bế tắc sau chín tháng và nhiệm kỳ chỉ còn hơn hai năm, dư địa của ông Trump cũng bị thu hẹp.
Triết lý “sức mạnh làm nên lẽ phải”
Sau kết quả bầu cử, ông Trump chọn Stephen Miller làm Chánh văn phòng Nhà Trắng. Ông Miller từ lâu đưa ra những quan điểm tối đa về quyền hành pháp và từng nói với CNN hồi tháng 1 rằng thế giới thực được vận hành bởi sức mạnh, vũ lực và quyền lực. Những phát ngôn tương tự từ các thành viên nội các gần đây đã gây tranh luận:
- Phát biểu về Tòa án Hình sự Quốc tế, Ngoại trưởng Marco Rubio dẫn lời tướng La Mã Pompey: “Đừng trích dẫn luật pháp với những người cầm kiếm”.
- Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đăng lại đoạn phát biểu kèm dòng chữ in hoa nhấn mạnh câu nói này.
- Cựu Hạ nghị sĩ Justin Amash, người đã rời đảng Cộng hòa, chỉ trích rằng tuyên bố luật pháp trở nên vô nghĩa khi gươm giáo xuất hiện là từ bỏ nguyên tắc pháp quyền.
Cần lưu ý rằng ông Rubio lập luận trong bối cảnh Mỹ chưa bao giờ gia nhập Tòa án Hình sự Quốc tế và cho rằng các phán quyết của tòa này không áp dụng với công dân Mỹ, một quan điểm được nhiều người bảo thủ chia sẻ.
Hai cách nhìn về một tổng thống mạnh
Những người ủng hộ ông Trump cho rằng một tổng thống mạnh là điều cần thiết, quyền phủ quyết là công cụ hiến định hợp pháp, và việc ngồi chung bàn với các đối thủ lớn là cách để giảm căng thẳng. Họ dẫn chứng các cuộc gặp trước đó với ông Tập năm nay đã đem lại thỏa thuận cắt giảm thuế quan cho khoảng 30 tỷ USD hàng hóa và một kênh liên lạc về sự cố AI. Ông Trump cũng từng mô tả chức vụ tổng thống của mình là một chức vụ mạnh, có thể làm được rất nhiều việc.
Đạo đức của chính tôi. Suy nghĩ của chính tôi. Đó là điều duy nhất có thể ngăn tôi lại.
Câu trả lời của ông Trump với New York Times hồi tháng 1, khi được hỏi về giới hạn quyền lực toàn cầu của mình, đã trở thành tâm điểm tranh luận. Người chỉ trích lo ngại về việc Bộ Tư pháp bị dùng để truy tố đối thủ và các cơ quan độc lập bị suy yếu; người ủng hộ cho rằng ông đang thực thi đúng ủy nhiệm của cử tri đã bầu ông. Hai năm tới sẽ là phép thử lớn cho cơ chế kiểm soát và cân bằng của nước Mỹ.

















