Niềm tin vào sự ủng hộ lưỡng đảng
Trả lời phóng viên tại cơ quan lập pháp ở Đài Bắc hôm thứ Năm về khả năng thay đổi đối với gói vũ khí 14 tỷ USD sau khi phe Dân chủ thắng cử, ông Cố Lập Hùng nhấn mạnh sự ủng hộ mạnh mẽ từ cả hai đảng tại Mỹ.
*“Tôi nghĩ Quốc hội Mỹ luôn phi đảng phái và sẽ ủng hộ Đài Loan tăng cường năng lực phòng thủ.” — Cố Lập Hùng*
Ông cho biết Đài Loan sẽ tiếp tục trao đổi với các nghị sĩ Mỹ, đồng thời duy trì liên lạc chặt chẽ với Bộ Chiến tranh Mỹ để bảo đảm các thương vụ mua bán vũ khí liên quan diễn ra đúng tiến độ. Lầu Năm Góc chưa phản hồi đề nghị bình luận.
Gói vũ khí 14 tỷ USD vẫn bị treo
Tháng 12 năm ngoái, ông Trump phê duyệt gói vũ khí trị giá 11 tỷ USD cho Đài Loan, lớn nhất từ trước tới nay. Tuy nhiên, gói thứ hai trị giá khoảng 14 tỷ USD đã bị đình lại nhiều tháng. Sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hồi tháng 5, ông Trump gọi gói này là một “con bài mặc cả” tốt mà ông đang tạm hoãn.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng chính quyền phải cân bằng các nhu cầu rộng hơn trên toàn cầu, bởi khi bán vũ khí cho một đối tác, Mỹ sẽ không còn chúng trong kho và cần thời gian để sản xuất thay thế.
Sức ép từ Quốc hội
Hồi tháng 9, ngay trước chuyến thăm Washington của ông Tập, bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa gồm Mitch McConnell, John Cornyn, Lisa Murkowski và Thom Tillis đã gửi thư kêu gọi chính quyền giải ngân hơn 15 tỷ USD hỗ trợ an ninh bị đình trệ cho Đài Loan, bao gồm:
- Khoản 300 triệu USD tài trợ quân sự nước ngoài mà Quốc hội đã phân bổ nhưng Bộ Ngoại giao chưa triển khai.
- Khoản 1 tỷ USD mà Bộ Quốc phòng chưa cam kết giải ngân.
- Gói bán vũ khí 14 tỷ USD bị chính quyền giữ lại.
Các thượng nghị sĩ bày tỏ lo ngại về việc ông Trump mô tả Đài Loan như “con bài mặc cả” trong quan hệ với Bắc Kinh.
Một nhóm lưỡng đảng gồm bảy hạ nghị sĩ cũng gửi thư kêu gọi Tổng thống không tham vấn Trung Quốc về việc bán vũ khí cho Đài Loan.
Lập trường của các bên
Trung Quốc thường xuyên mô tả vấn đề Đài Loan là vấn đề ngoại giao nhạy cảm và quan trọng nhất, coi hòn đảo là một phần lãnh thổ của mình và nhiều lần yêu cầu Mỹ ngừng bán vũ khí. Theo các nguồn tin, Bắc Kinh được cho là đã thúc giục Washington chấm dứt bán vũ khí dựa trên một tuyên bố chung năm 1982.
Mỹ là đối tác quốc tế và nhà cung cấp vũ khí quan trọng nhất của Đài Loan dù không có quan hệ ngoại giao chính thức, và theo luật Mỹ phải cung cấp cho Đài Loan phương tiện để tự vệ. Chính quyền Đài Loan bác bỏ tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh, cho rằng chỉ người dân trên đảo mới có quyền quyết định tương lai của mình.
Quốc hội mới và triển vọng phía trước
Việc phe Dân chủ nắm quyền kiểm soát cả hai viện có thể làm thay đổi cán cân giữa Nhà Trắng và Quốc hội trong chính sách đối ngoại. Sự ủng hộ dành cho Đài Loan từ lâu mang tính lưỡng đảng, và các chuyên gia dự báo Quốc hội mới có thể cứng rắn hơn với Trung Quốc trong các vấn đề như Đài Loan và kiểm soát xuất khẩu.
Tuy nhiên, quyết định cuối cùng về việc phê duyệt các thương vụ bán vũ khí vẫn thuộc về nhánh hành pháp. Ba trong bốn thượng nghị sĩ ký thư hồi tháng 9 sẽ rời Thượng viện cuối năm nay. Gói vũ khí 14 tỷ USD vì thế sẽ tiếp tục là phép thử cho sự cân bằng giữa ngoại giao với Bắc Kinh và cam kết của Mỹ đối với Đài Loan.
