Một phần tư thanh niên châu Phi lạc quan về việc cắt giảm viện trợ của Mỹ

Khảo sát mới công bố từ African Youth Survey đã phơi bày một góc nhìn tích cực của khoảng 25% thanh niên châu Phi về việc Mỹ cắt giảm viện trợ nước ngoài. Họ cho rằng, việc mất đi các khoản viện trợ lớn sẽ buộc các lãnh đạo khu vực này phải trực tiếp đối mặt và giải quyết các thách thức trong nước một cách chủ động hơn. Ở hai quốc gia lớn là Ghana và Nigeria, tỉ lệ thanh niên từ 18 đến 24 tuổi thể hiện sự lạc quan lên tới lần lượt 41% và 40%. Tại Liberia, con số này cũng khá cao đạt 37%. Ngoài ra, có 11% thanh niên bày tỏ sự hoài nghi về ảnh hưởng của việc cắt giảm viện trợ.

Cuộc khảo sát được thực hiện trên gần 5.000 người thuộc 16 quốc gia trong tổng số 54 quốc gia được công nhận ở châu Phi. Đây là lần đầu tiên mức độ quan tâm và suy nghĩ của tầng lớp trẻ châu lục này được phản ánh rõ nét liên quan đến sự thay đổi lớn trong chính sách viện trợ nước ngoài.

Đầu năm 2025, chính quyền Trump đã quyết định hủy bỏ hơn 90% hợp đồng viện trợ nước ngoài của USAID, đồng thời cắt giảm tổng cộng 60 tỉ USD viện trợ toàn cầu của Mỹ. Trong khi Mỹ được xem là một trong những quốc gia hàng đầu trong việc cung cấp viện trợ nhằm đối phó với nghèo đói, nạn đói và bất bình đẳng trên thế giới, thì việc cắt giảm này không chỉ gây sốc mà còn kéo theo nhiều hậu quả khó lường.

Bên cạnh Mỹ, nhiều nước châu Âu như Anh, Pháp và Đức cũng lần lượt thông báo giảm ngân sách viện trợ. Đặc biệt, Anh Quốc đã công bố trong tháng 2/2025 sẽ cắt giảm ngân sách viện trợ từ 0,5% xuống còn 0,3% tổng thu nhập quốc gia vào năm 2027 - mức thấp nhất từ trước đến nay và thấp hơn so với mục tiêu 0,7% mà Liên hợp quốc đề ra.

Mặc dù một phần tư thanh niên lạc quan về việc cắt giảm viện trợ, gần một nửa (46%) khác lại lo ngại việc đóng cửa USAID sẽ gây ảnh hưởng xấu đến đất nước họ. Mức độ lo âu này đặc biệt cao ở Mozambique (76%), Kenya và Rwanda (cùng 63%).

Họ nhận thấy các lĩnh vực như dịch vụ y tế và phòng chống dịch bệnh sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, đặc biệt là đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất.

Người đứng đầu Adeso, tổ chức phi chính phủ châu Phi, bà Degan Ali, tuy phản đối cách thức cắt viện trợ là “vô trách nhiệm và phi nhân đạo”, nhưng cũng không bất ngờ khi nhiều thanh niên nhận định tích cực. Bà cho rằng viện trợ đôi khi gây cảm giác hạ thấp, và nhiều người cảm thấy nguồn tiền này không luôn được sử dụng đúng mục đích. Thanh niên thế hệ mới mong muốn lãnh đạo địa phương có trách nhiệm và đủ năng lực đáp ứng nhu cầu của cộng đồng thay vì phụ thuộc viện trợ nước ngoài.

Bà Degan Ali nhấn mạnh giới trẻ ngày nay rất năng động về chính trị và có cái nhìn sắc bén hơn, họ đòi hỏi sự minh bạch và trách nhiệm từ phía các lãnh đạo. Thanh niên châu Phi cũng đang hướng đến những hình mẫu lãnh đạo nội địa, điển hình như lãnh đạo quân sự Burkina Faso, Ibrahim Traoré, người nổi tiếng với phong cách pan-Africanist và tuyên bố dẫn dắt quốc gia thoát khỏi sự chi phối của các thế lực phương Tây và chủ nghĩa tân thực dân.

Sức ảnh hưởng của nhà lãnh đạo này lan rộng khắp châu Phi, từ việc có tên được đặt cho các xe buýt minibus tại Nairobi cho đến việc giới trẻ cảm nhận ông mang lại sự thay đổi tích cực cho đất nước nghèo đói. Tuyển thủ trẻ cảm thấy có thể tự lực cánh sinh, có tài nguyên trong nước và cần những lãnh đạo đổi mới để phát triển bền vững.

Bà Hibak Kalfan, giám đốc điều hành Near, mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự toàn cầu phía nam, cho biết việc USAID đóng cửa không chỉ khiến nhiều sáng kiến và tổ chức phải ngừng hoạt động trên toàn châu lục mà còn là cơ hội để suy nghĩ lại về nguồn lực và hướng phát triển bền vững hơn. Sự kiện này đã làm nổi bật sự phụ thuộc lâu dài vào các nguồn tài trợ song phương bên ngoài và đặt ra câu hỏi về tương lai của viện trợ dựa trên đa dạng hóa nguồn lực tài chính.

Những chuyển biến này đánh dấu một thời điểm quan trọng đối với châu Phi trong việc xây dựng năng lực nội tại và giảm sự phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài, đồng thời làm dấy lên các cuộc tranh luận về vai trò và trách nhiệm của chính phủ các quốc gia trong việc đảm bảo phát triển kinh tế xã hội.