Quyết định rời khỏi Nam Phi sau 20 năm xây dựng sự nghiệp

Winniefred Kabiri, doanh nhân người Uganda, đã buộc phải rời khỏi Nam Phi để trở về quê hương khi tình trạng kỳ thị người nước ngoài tại quốc gia này trở nên nghiêm trọng. Cô đã sống hợp pháp tại Nam Phi suốt 20 năm, trong khoảng thời gian đó cô hoàn thành hai bằng đại học và một bằng sau đại học, nuôi dạy con cái và phát triển nhiều doanh nghiệp khác nhau. Kabiri từng chia sẻ với Deutsche Welle rằng cuộc sống ban đầu của cô tại Nam Phi rất thuận lợi với nhiều thành công.

Tuy nhiên, trong năm nay, các chiến dịch chống người nước ngoài ngày càng gay gắt khiến Kabiri cảm thấy không an toàn. Cô cho biết: “Lúc nào cũng có những mối đe dọa. Nhưng năm nay, họ còn đưa ra những tối hậu thư.”

Phản ứng của chính phủ Uganda trước bạo lực kỳ thị

Trong bối cảnh tình hình căng thẳng do bạo lực kỳ thị người nước ngoài leo thang tại Nam Phi, chính phủ Uganda đã thực hiện các chuyến hồi hương an toàn cho hơn 1.100 công dân từ Johannesburg trở về quê nhà trong giai đoạn đầu hồi tháng 7. Những người hồi hương này được đưa về bằng sáu chuyến bay đặc biệt do nhà nước tổ chức. Đây là hành động nhằm bảo vệ người dân Uganda trước các vụ biểu tình, đe dọa và bạo lực nhằm vào cộng đồng người nhập cư tại Nam Phi.

Tình trạng kỳ thị người nước ngoài tại Nam Phi và tác động kinh tế xã hội

Nam Phi đã từng ghi nhận nhiều đợt bùng phát bạo lực kỳ thị người nước ngoài kéo dài từ cuối thập niên 1990. Người nhập cư thường bị quy trách cho các vấn đề như thất nghiệp, phạm pháp và dịch vụ công kém chất lượng.

Advertisement300 × 250

Tình trạng bất bình đẳng dai dẳng và sự thất vọng về kinh tế được cho là nguyên nhân thúc đẩy tâm lý bài ngoại mặc dù có nhiều bằng chứng cho thấy người nhập cư đóng góp đáng kể cho kinh tế địa phương.

Năm nay, nhiều nhóm đối tượng vận động mạnh mẽ hơn cho các biện pháp cứng rắn với người nhập cư, tổ chức các cuộc biểu tình công khai và chiến dịch gây áp lực, kéo theo những báo cáo về đe dọa, trục xuất và bạo lực rải rác khiến cộng đồng người nước ngoài càng cảm thấy bất an ngay cả khi họ có giấy tờ hợp pháp.

Những mất mát lớn lao của người hồi hương

Đối với những người như Kabiri, quyết định rời đi đồng nghĩa với việc phải bỏ lại nhiều năm đầu tư cả về tài chính và mối quan hệ làm ăn. Cô đã bỏ lại các lĩnh vực kinh doanh trong thương mại hàng hóa, khai thác mỏ, bất động sản và sản xuất nước hoa cùng mạng lưới chuyên nghiệp được gây dựng trong vòng hai thập kỷ. “Rõ ràng khi bị bắt buộc rời đi mà không chuẩn bị, bạn sẽ để lại mọi thứ,” Kabiri nói.

Người hồi hương khác, Mathias Baguma, cũng đối mặt với mất mát khi doanh nghiệp anh tạo dựng ở Johannesburg - gồm nhà nghỉ, nhà hàng và cửa hàng bán lẻ - bị tấn công và cướp phá trong thời gian bạo động. Baguma chia sẻ: “Doanh nghiệp của tôi bị phá hoại. Cửa hàng bị cướp, nhà hàng bị đập phá. Tôi phải chạy trốn để giữ mạng sống.”

Nhiều người nhập cư trên khắp châu Phi từng coi Nam Phi là nơi có cơ hội làm việc và phát triển mà quê nhà khó có được, nhưng giờ đây họ buộc phải trở về quê hương với rất ít vật chất và những kỷ niệm về cuộc sống đã qua.

Chương trình hỗ trợ tái hòa nhập cho người hồi hương tại Uganda

Về đến Uganda, thách thức lớn nhất của những người hồi hương không phải là trốn tránh mà là xây dựng lại cuộc sống. Chính quyền đã đón tiếp họ tại sân bay Entebbe và tổ chức các chương trình định hướng như tư vấn tâm lý, kiểm tra sức khỏe cùng các buổi thông tin về hỗ trợ của chính phủ.

Người hồi hương còn được tiếp cận các chương trình phát triển nông nghiệp, du lịch, công nghệ và khởi nghiệp nhằm hỗ trợ tái định cư và ổn định cuộc sống. Phóng viên Deutsche Welle Frank Yiga đánh giá chính phủ Uganda đã hành động nhanh nhạy trong việc chuẩn bị hậu cần, trung tâm tiếp nhận và hỗ trợ tâm lý cho người bị ảnh hưởng, đồng thời cung cấp thông tin rõ ràng về các cơ hội phát triển.

Khó khăn và hy vọng của người trở về

Kabiri đánh giá cao sự hỗ trợ ban đầu từ chính phủ Uganda nhưng thừa nhận việc xây dựng lại sự nghiệp và cuộc sống sau hai thập kỷ xa quê là nhiệm vụ đầy khó khăn. Cô nói: “Tôi phải làm lại từ đầu, xây dựng nhà cửa và kinh doanh mới.”

Dù có sự hỗ trợ tinh thần từ gia đình, Kabiri vẫn cảm thấy gánh nặng về mặt tài chính rất lớn. Tuy nhiên, cô đặt niềm tin vào tương lai và coi quê nhà là nơi tốt nhất để bắt đầu lại. Câu nói của cô nhấn mạnh tinh thần lạc quan: “Phương Đông hay phương Tây, quê nhà vẫn là nhất.”