Một cuộc hãm tốc kéo dài tám năm
BepiColombo được phóng bằng tên lửa Ariane 5 từ Guiana thuộc Pháp vào tháng 10/2018. Khác với trực giác rằng bay về phía Mặt Trời sẽ dễ dàng, việc đến Sao Thủy đòi hỏi giảm đáng kể năng lượng quỹ đạo của tàu. Lực hấp dẫn của Mặt Trời khiến vật thể tiến vào vùng trong Hệ Mặt Trời tăng tốc; nếu không hãm đúng lúc, tàu sẽ lướt qua hành tinh mục tiêu.
Các kỹ sư vì vậy kết hợp động cơ điện mặt trời với chín lần bay sượt qua các hành tinh, sử dụng lực hấp dẫn để điều chỉnh đường đi. Trong giai đoạn cuối, tàu phải thực hiện một chuỗi đốt động cơ để được Sao Thủy giữ lại. ESA cho biết việc đi vào quỹ đạo ngày 21/11 chỉ là khởi đầu của các thao tác kéo dài đến đầu năm 2027, chứ chưa phải thời điểm máy móc lập tức triển khai toàn bộ chương trình khoa học.
Bản thân lịch trình cũng chứa những thách thức kỹ thuật. Sau khi mô-đun vận chuyển bằng động cơ điện tách ra, bộ đôi tàu khoa học vẫn di chuyển gắn kết cho đến giai đoạn đi vào quỹ đạo. Mỗi sai số về lực đẩy, góc hướng và thời điểm đều có thể ảnh hưởng đến quỹ đạo cuối cùng quanh một hành tinh mà bức xạ Mặt Trời đặc biệt khắc nghiệt.
Hai tàu, hai góc nhìn về một hành tinh
Ngày 9–10/12/2026, theo kế hoạch của ESA, tàu Mercury Planetary Orbiter (MPO) do châu Âu chế tạo và tàu Mio do Nhật Bản phụ trách sẽ tách thành hai thiết bị độc lập. MPO hướng tới việc đo hình dạng, địa hình, khoáng vật và các đặc tính bên trong hành tinh; Mio chuyên theo dõi từ trường, plasma, các hạt tích điện và tương tác với gió Mặt Trời.
Lợi thế của thiết kế đôi nằm ở khả năng đặt các phép đo cạnh nhau. Nếu một thiết bị ghi nhận biến động của từ quyển trong khi thiết bị còn lại đo ảnh hưởng đến bề mặt và tầng khí cực mỏng, nhà khoa học có thể phân biệt quá trình địa chất kéo dài hàng tỷ năm với nhiễu động tức thời do Mặt Trời gây ra. Đây là điều khó làm nếu chỉ có một vị trí quan sát.
Những tháng đầu năm 2027 dành cho điều chỉnh quỹ đạo, mở thiết bị và kiểm tra độ chính xác. Dữ liệu từ những lần bay qua trước đây đã mang lại hình ảnh và phép đo hữu ích, nhưng chỉ khi hai tàu vận hành ổn định trong quỹ đạo riêng, bản đồ có độ phân giải cao và chuỗi quan trắc lâu dài mới thực sự bắt đầu.
Bí ẩn lõi sắt, từ trường và băng trong bóng tối
Sao Thủy có đường kính khoảng 4.880 km, chỉ lớn hơn Mặt Trăng một chút, nhưng lại có mật độ rất cao. Lõi giàu kim loại chiếm phần đáng kể cấu trúc của nó, đặt ra những giả thuyết cạnh tranh: hành tinh từng bị tước lớp vỏ ngoài trong một vụ va chạm lớn, hay hình thành từ vật liệu đặc biệt gần Mặt Trời? Những phép đo trọng lực, thành phần bề mặt và hình dạng có thể giúp đánh giá các kịch bản ấy.
Sao Thủy cũng có từ trường nội tại, điều bất ngờ đối với một thế giới nhỏ và già cỗi. Mio sẽ quan sát cách từ quyển méo dạng trong gió Mặt Trời, còn MPO ghi nhận dấu vết địa chất liên quan đến sự phát triển của hành tinh. Kết hợp dữ liệu sẽ giúp xem xét trạng thái hoạt động của lõi và lịch sử nhiệt bên trong.
Trên bề mặt, nhiệt độ ban ngày có thể lên đến khoảng 430–450°C, trong khi đêm xuống xấp xỉ âm 180°C. Tuy nhiên, những miệng hố gần cực không bao giờ nhận ánh nắng trực tiếp có thể lưu giữ băng nước. Giải thích nguồn gốc, thành phần và thời gian tồn tại của băng là chìa khóa để hiểu cách chất dễ bay hơi được vận chuyển trong Hệ Mặt Trời.
“Chúng tôi kỳ vọng học hỏi được một lượng kiến thức khổng lồ.” — Geraint Jones
Từ thành tựu kỹ thuật đến kiến thức chung
Trước BepiColombo, tàu Mariner 10 từng bay ngang Sao Thủy trong thập niên 1970, còn MESSENGER của NASA trở thành tàu đầu tiên vào quỹ đạo năm 2011. Các chuyến thăm ấy cho thấy một hành tinh phức tạp hơn hình dung ban đầu, nhưng nhiều khu vực và quá trình vật lý vẫn chưa được giải thích đầy đủ.
Giới nghiên cứu kỳ vọng BepiColombo bổ sung một loại bằng chứng khác: quan sát đồng thời, đa bước sóng, từ nhiều quỹ đạo. Dữ liệu có thể giúp so sánh Sao Thủy với Trái Đất và các hành tinh đá khác, kiểm tra mô hình hình thành hành tinh gần sao chủ, và tìm hiểu tác động lâu dài của bức xạ lên môi trường không khí cực loãng.
Chặng đường khoa học không kết thúc ở thời điểm tàu được hấp dẫn bắt giữ. Kết quả còn phụ thuộc vào khả năng hiệu chuẩn thiết bị, phối hợp đội ngũ giữa châu Âu và Nhật Bản, cũng như việc giải mã dữ liệu trong những năm tới. Đó là lý do cột mốc tháng 11 mang ý nghĩa mở đầu một cuộc điều tra mới, hơn là lời giải cuối cùng.

















