Một ngày nhiều lát cắt ở Mỹ và châu Âu: Báo chí trở lại Nhà Trắng, ông Tập thăm Washington, Salzburg ngân vang

Rạng sáng 24/9, thẩm phán liên bang Timothy Kelly ra lệnh Nhà Trắng lập tức khôi phục thẻ ra vào cho phóng viên của CNN, MS NOW và Politico. Lệnh cấm tạm thời có hiệu lực 14 ngày, trong lúc vụ kiện tiếp diễn; đây chưa phải phán quyết cuối cùng về mọi cáo buộc vi phạm quyền tự do báo chí. Ba hãng tin cho rằng họ bị trừng phạt vì nội dung đưa tin và không được hưởng thủ tục pháp lý đúng đắn trước khi bị tước thẻ.

Chính quyền Donald Trump lập luận một số bài báo gây rủi ro an ninh quốc gia, nêu việc đưa tin về khu hầm ở Cánh Đông Nhà Trắng, một cuộc điều tra rò rỉ thông tin và các tài liệu liên quan phòng khiêu vũ. Theo Reuters, thẩm phán nhận thấy hồ sơ chưa chứng minh việc khôi phục thẻ sẽ gây nguy hiểm cho an ninh, đồng thời cho rằng các hãng có cơ sở để thắng lập luận về thủ tục công bằng. Tranh luận về nội dung cụ thể vẫn sẽ được tòa xem xét tiếp.

Cũng tại Washington, ông Trump dành lễ đón cấp nhà nước cho ông Tập Cận Bình. Những nghi thức ngoại giao không xóa đi sự phản đối tại Quốc hội Mỹ: theo AP, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mitch McConnell cùng ba đồng nghiệp thúc đẩy viện trợ và bán vũ khí cho Đài Loan; lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cùng ba thượng nghị sĩ cảnh báo nguy cơ nới lỏng kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến và thiết bị liên quan.

Chuyến thăm nhắc rằng tiếp xúc cấp cao không đồng nghĩa hai nước đã thống nhất về công nghệ, an ninh hay thương mại. Với một mối quan hệ có ảnh hưởng lớn tới chuỗi cung ứng toàn cầu, đối thoại có giá trị nếu nó tạo ra cơ chế quản lý bất đồng có thể kiểm chứng. Những tiếng nói phản biện trong một nền dân chủ không nhất thiết phá hỏng ngoại giao; đôi khi chúng buộc các quyết định trở nên rõ ràng hơn.

Ngày 22/9, bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Mỹ, Đan Mạch và Greenland ký thỏa thuận cho phép mở rộng hiện diện quân sự Mỹ trên đảo Bắc Cực nhưng không chuyển giao chủ quyền. Theo văn bản được Nhà Trắng công bố, thỏa thuận bổ sung khuôn khổ phòng thủ năm 1951, công nhận quyền tự quyết của người Greenland và cho phép mở rộng hoạt động tại Pituffik, cùng các khu vực phòng thủ dự kiến ở Narsarsuaq và Mestersvig.

Sau những căng thẳng bắt nguồn từ ý định thâu tóm Greenland của ông Trump, cách tiếp cận ba bên có ý nghĩa đặc biệt: người sống trên đảo không chỉ là đối tượng của một cuộc mặc cả giữa các cường quốc. Dù vậy, quyền tự quyết trong văn bản sẽ chỉ có sức nặng nếu tiếng nói của Greenland tiếp tục được tôn trọng trong triển khai, từ hạ tầng quân sự tới cơ hội việc làm và bảo vệ môi trường.

Ở Áo, bảo tàng dành riêng cho The Sound of Music khai trương tại cung điện Hellbrunn thế kỷ XVII ở Salzburg. Theo AP, nơi đây trưng bày hơn 450 hiện vật, gồm trang phục, áp phích điện ảnh và ảnh gia đình von Trapp có thật, nguồn cảm hứng cho bộ phim năm 1965. Giữa những tin về pháp đình và địa chính trị, không gian văn hóa này nhắc rằng ký ức chung cũng được nuôi dưỡng từ âm nhạc và chuyện gia đình.

Trước ngày 24/9, Nhà Trắng đã rút thẻ của ba hãng truyền thông sau tuyên bố ngày 18/9; quan hệ Mỹ–Trung tiếp tục chịu sức ép từ tranh cãi về Đài Loan và công nghệ; còn thỏa thuận Bắc Cực được ký sau nhiều tháng căng thẳng quanh Greenland. The Sound of Music từ lâu đưa du khách quốc tế tới Salzburg, nhưng câu chuyện điện ảnh không hoàn toàn trùng với đời sống thật của gia đình von Trapp. Đặt những sự kiện cạnh nhau không phải để nói chúng có cùng nguyên nhân, mà để thấy sức mạnh của các thiết chế khi bảo vệ quyền được lên tiếng.